• خانه
  • یادداشت
  • سهم تئاتر خراسان از تئاتر کارگاهی
کد خبر : 80663
/ 10:36
آرش خیرآبادی

سهم تئاتر خراسان از تئاتر کارگاهی

تئاترکارگاهی ژانر یا گونه نیست. شیوه‌ اجراست. شکلی از اجراست که در آن، گروه نمایشی بیشتر به سراغ تجربه‌ راه‌های تازه و بدیع و البته آموزش در حین اجرا می‌روند. در تئاترکارگاهی، معیار بر زیبا و نازیبا بودن اثر نیست. معیار «درست» و «نادرست» بودن اجراست.

سهم تئاتر خراسان از تئاتر کارگاهی

نخست بگذارید تا تئاترکارگاهی را تعریف کنیم. تئاترکارگاهی ژانر یا گونه نیست. شیوه‌ اجراست. شکلی از اجراست که در آن، گروه نمایشی بیشتر به سراغ تجربه‌ راه‌های تازه و بدیع و البته آموزش در حین اجرا می‌روند. در تئاترکارگاهی، معیار بر زیبا و نازیبا بودن اثر نیست. معیار «درست» و «نادرست» بودن اجراست.
ما در خراسان، به ندرت تئاترکارگاهی اجرا می‌کنیم. دلیلش هم آن است که وجه اقتصادی در اجراهای نمایشی‌مان، بسیار مهم است. تئاترکارگاهی توقعی برای بازدهی و سود مالی ندارد. تنها دنبال فرصتی‌است که با آن بتواند توانایی‌های یک گروه نمایشی را در بوته‌ آزمایش گذاشته و رخصت دیده شدن توسط تماشاگران را بیابد.برای کسانی چون یرژی گروتفسکی، آندره آنتوان، ژان ویلار، تادئوش کانتور، وسوالد میرهولد، آنتونن آرتو، آگستو بوآل، یوری لیوبیموف و بسیاری دیگر، تئاترکارگاهی، هدف اصلی بوده و اجرای عمومی با اهداف اقتصادی، اولویت دوم یا حتی چندم را داشته است.به طور مثال جوزف چایکین، کارگردان تئاترشهیر آمریکایی، به مدت سه سال اجرای نمایشنامه‌ «مار» را تمرین کرد بدون آن که تعهدی برای اجرای رسمی داشته باشد. او در طول این سه سال، تنها به تمرین می‌پرداخت. چایکین می‌گوید:«کند و کاو، چیزی است که واقعا به آن علاقه دارم. ابداع تمرینات یکی از مهم‌ترین کارهایی است که یک آدم اهل فن می‌تواند در تئاترانجام دهد. [جوزف چایکین/ پنجاه کارگردانی کلیدی تئاتر: ٢١۶] نگاه به تئاترکارگاهی و رفتن به سوی تجربه‌های نو، رسالت اصلی و هدف تئاترمدرن است. اگرچه کسی چون مارتین اسلین، تئاتررا به عنوان یک «رسانه» [نمایش چیست/ مارتین اسلین] تعریف می‌کند ولی با این همه خود اسلین هم معتقد است که تئاترتنها جنبه‌ تفریح و سرگرمی ندارد و در نهایت، سرشته با طبیعت زندگی و برآمده از بطن رفتارها، گفتارها و پندارهای بشری است. تئاترتقلیدی از زندگی نیست. بلکه خود زندگی‌است و حس «تئاتری زندگی کردن» را ما تنها در فاصله‌ تمرینات تئاترکارگاهی است که درک می‌کنیم. متأسفانه ما در استان خراسان –و حتی در کشور- به دلیل محدودیت‌های اقتصادی و کم و کسری‌های بودجه، نمی‌توانیم تئاترکارگاهی را به شکلی که در دیگر نقاط جهان رایج است، اشاعه دهیم. ولی می‌توانیم این شکل از اجرا را دست‌کم به عنوان نوعی از شیوه‌های اجرا و تنها برای معرفی و بازشناخت استعدادهای هنری‌مان استفاده کنیم.ما به شدت نیازمندیم که برخی از سالن‌های نمایشی‌مان ویژه تئاترکارگاهی باشد و این سالن‌ها به طور مداوم در طول سال خدمات آموزشی و تجربی -هم به علاقه‌مندان تئاترو هم به مخاطبان- ارائه دهد. این سالن‌ها که تنها برای تئاترکارگاهی ساخته و پرداخته شده‌اند، می‌توانند با کم‌ترین قیمت بلیت، مخاطبان را جلب و جذب کنند و در نهایت، به «کار اولی‌ها» فرصت دهند که آثارشان را به تماشای عموم بگذارند و منتقدان و صاحب‌نظران، ایرادات و پیشنهادات خویش را به آن‌ها منتقل سازند.تئاترکارگاهی هم نیازمند حمایت مسئولان است و هم نیست.
تئاترکارگاهی می‌تواند در هر گوشه‌ای از این شهر تمرین شود و برای هر سالنی، آماده‌ اجرا شود. پس نیازی نیست که مسئولان دلشوره‌ هزینه‌های سالن و مخارج دیگرش را داشته باشند. اما نیازمند حمایت مسئولان نیز هست چرا که تنها ایشان می‌توانند زمینه‌ رشد و گسترش آموزش را در تئاترفراهم آورند و مجوزهای لازم را برای اجرا، اعطا کنند. نمایشکاران در تئاترکارگاهی، فقط می‌خواهند دیده شوند و بدون شک، کارشان در بوته‌ نقد قرار گیرد. رکن رکین و اصل اصیل در تئاترکارگاهی، «نقد» است. این گونه از اجرا، بدون شک باید دقیق‌تر از اجراهای رسمی مورد نقادی قرار گیرند تا خطاهای احتمالی در کار، فرصت تصحیح بیابند. ما باید به سمت اجراهای تئاترکارگاهی برویم. باید در پایان دوره‌های آموزشی‌مان، به هنرجویانمان قول یک اجرای عمومی بدهیم که در طول آن، نمایشی کارگاهی به صحنه رفته و با همه‌ خطاها و کم و کسری‌ها، پُر از نوآوری و ابتکار و ایده‌های جدید باشد. تئاترخراسان اگر می‌خواهد زنده و تن‌درست و بالنده بماند، چاره‌ای جز توجه به تئاترکارگاهی ندارد. جز این باشد، هنرهای نمایشی‌مان، دچار همین تکرار خسته‌کننده و فقدان عذاب‌آور ایده‌های نمایشی خواهد شد که دارد کم‌کم گریبان اجراهای رسمی‌مان را می‌گیرد.
آرش خیرآبادی
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی