کد خبر : 80997
/ 11:28
فراز و نشیب‌های موسیقی در گفت‌وگو با مجتبی قیطاقی؛

نقش موسیقی در افزایش نشاط اجتماعی

شکیبا افخمی راد- مجتبی قیطاقی، از هنرمندان و پژوهشگران فعال موسیقی خراسان، است. او به واسطه حضور در خانواده‌ای هنرمند از سن پنج سالگی دوتار را همراه با آواز‌ها و قصه‌هایش فراگرفت و در سنین بالاتر و در دبیرستان، کار پژوهش در حوزه موسیقی را آغاز کرد.

نقش موسیقی در افزایش نشاط اجتماعی

قیطاقی علاوه بر اجراهای صحنه‌ای در داخل و خارج ایران، برگزاری کارگاه‌های پژوهشی، ارائه مقاله در همایش‌ها و داوری جشنواره‌های مختلف را درکارنامه دارد.

صحبت‌های‌مان را باجایگاه موسیقی نواحی در کشور شروع کنیم. آیا این روزها جوانان ما به این نوع موسیقی گرایش دارند؟ و به نظر شما آیا این نگرانی وجود دارد که این نوع از موسیقی‌ رفته رفته حذف شود ؟
موسیقی بومی نواحی مختلف ایران و جهان چون ریشه در یک جای خوب دارند از بین نمی‌روند اما رویکردها ممکن است ضعیف شود. مثلا اقبال جوان‌ها ممکن است ضعیف‌تر یا بعضی مواقع قوی‌تر شود و این بستگی به میزان معرفی این نوع موسیقی دارد. هر محلی که بتواند این معرفی را به خوبی انجام دهد جوانان آن هم اقبال بهتری به موسیقی نواحی نشان خواهند داد و این شدنی است. اگر جایی می‌بینید که اقبال کمتری به موسیقی نواحی نشان داده می‌شود، مطمئن باشید معرفی خوبی صورت نگرفته‌است. یعنی جوان‌ها در معرض این موسیقی قرار نگرفته‌اند، درنتیجه شناخت و رویکردی شکل نگرفته‌است. موسیقی نواحی و بومی در زندگی مردم هر منطقه بسیار کاربردی و گره‌گشاست و تمام سنین مختلف جامعه‌ای که پیرامون آن موسیقی هستند می‌توانند گمشده خودشان را در داخل این موسیقی پیدا کنند.

آیا خراسان و مشهد توانسته‌اند شرایطی را فراهم کنند که موسیقی نواحی و مقامی‌شان به سمت کم‌رنگ شدن نرود؟
وضعیت خراسان در ایجاد این شرایط بد نبوده‌است، ولی در کلیت کار بازهم نسبت به ظرفیتی که در موسیقی فراهم هست توقع ما بیشتر است. یعنی بنا به ظرفیت موسیقی خراسان اصلا این شرایط قابل قبول نیست. وقتی ما می‌توانیم استفاده بیشتر و گره‌گشایی بیشتری در زندگی مردم داشته باشیم چرا استفاده بیشتری نمی‌کنیم؟ در یک کلام موسیقی خراسان و هنرمندان اصیلش به دلیل نبود رویکرد مناسب به این موسیقی اصلا حال خوشی ندارند. البته در کلام با هرکسی که صحبت می‌کنیم این موسیقی را تأیید می‌کند و با آن احساس خویشاوندی دارد ولی در عمل آن باورمندی را ما نمی‌بینیم. ظرفیت موسیقی مقامی یک ظرفیت عجیب در پشتوانه فرهنگی یک ملت است و خراسان از این ظرفیت برخوردار است. امروزه ما نسبت به پیشینه‌ای که داریم باورمندی کافی نداریم. رویکرد ما با توجه به این پیشینه درخشان علمی، فلسفی و اخلاقی در حوزه موسیقی خراسان، مناسب نیست و گاهی اوقات با هنرمندان این حوزه آن طور که در شأن آن‌هاست برخورد نمی‌شود. دل ما از این رفتارها به درد می‌آید.
امروزه تمام دنیا هم ارزش علمی و هم ارزش معنوی موسیقی خراسان را باور کرده‌اند اما خود ما به همین راحتی آن را کنار می‌گذاریم و می‌گوییم چون با سلیقه شخص ما هماهنگ نیست، فعلا این موسیقی در اولویت نباشد و نتیجه اش هم این می‌شود که درنهایت ما به عنوان جامعه موسیقی کنار گذاشته می‌شویم. حرف ما این است که از این ظرفیت و راستی آزمایی که ما در طول هزاران سال از خودمان نشان دادیم استفاده شود. خیلی وقت‌ها ما می‌توانیم در تعادل فرهنگی این شهر نقش داشته باشیم اما نمی‌توانیم. خیلی وقت‌ها می‌توانیم در نشاط اجتماعی این شهر نقش داشته باشیم اما نمی‌توانیم. چرا نمی‌توانیم؟ چون زمینه آن فراهم نیست چون خیلی وقت‌ها در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی به بازی گرفته نمی‌شویم.

این اوضاع ناخوش از کجا ناشی می‌شود؟
این درد را بنا به ظرفیتی که هست ما احساس می‌کنیم. ما می‌توانیم به استناد وشهادت تاریخ چند هزارساله موسیقی و به استناد تمام قوت‌های نهفته در موسیقی در ارتقای فرهنگی شهرمان مؤثر باشیم و می‌توانیم این شهر را از عصبانیت دور کنیم و در آرامش این شهر مؤثر باشیم. الان بیش از ١٠ سال است که ما در این شهر اجراهای صحنه‌ای را به صراحت نمی‌بینیم آیا آن مواردی که فکر می‌کردند ناشی از موسیقی است مثل ناهنجاری‌های اجتماعی کم شده‌است؟ خیر، اصلا کم نشده پس نمی‌توانیم بگوییم این چند وقت که موسیقی نبوده تأثیر داشته و فساد هم کم شده‌است. در این سال‌ها از بد حادثه تنها موسیقی خوب حذف شده‌است و موسیقی ناخوب همواره گل سرسبد بوده‌است. موسیقی‌های زیرزمینی مشهد رشد عجیب و غریبی داشته‌اند و الان مشهد در ایران قطب موسیقی زیرزمینی محسوب می‌شود. در واقع آن بخشی از صحنه حذف شده که موسیقی خوب و چندین هزارساله ما بوده، یعنی سرمایه مردم حذف شده‌است. بنابراین حال این موسیقی به دلیل کنار گذاشته شدن و خاک خوردن ناخوش است و این قضیه جای تأسف دارد.

جشنواره‌های موسیقی در سطح کشور کمکی به موسیقی مقامی ما می‌کنند یا آن‌ها هم در حد نمایش و دکور برگزار می‌شوند؟
می‌توان گفت که از خواب بهتر است وگرنه آن‌ها هم آسیب‌های خودشان را دیده‌اند. مثلا بدعت گذاری آن‌ها ناخواسته توسط گروه‌هایی انجام می‌شود که دارای منافع خاصی هستند و سعی می‌کنند به هر طریقی جذب منفعت داشته باشند. آن‌ها ممکن است ناخواسته بدعت‌هایی را بگذارند که در مسیر فرهنگی موسیقی ما نباشد.

برای اینکه اوضاع موسیقی مقامی ما خوش شود چکار باید کرد؟
برای امنیت فرهنگی یک جامعه بهتر است کالای همان جامعه در صدر معرفی شود. این روزها بی‌نهایت گزینه فرهنگی رو‌به‌روی جوانان است و بعد ما کوتاهی می‌کنیم و همین یک گزینه فرهنگی خودمان را ارائه نمی‌دهیم. بنابراین جوانان هم از گزینه‌های فرهنگ رقیب انتخاب می‌کنند و این اصلا خوب نیست. در بحث مسائل فرهنگی و تربیتی ما باید همیشه تلاش کنیم که بهترین کار را ارائه دهیم تا در انتخاب بچه‌ها به عنوان گزینه اول باشیم و اگر بچه‌ها به عنوان گزینه اول ما را انتخاب نمی‌کنند حتما کار ما اشکال دارد. ما این نوع موسیقی را طوری باید دسته‌بندی کنیم که جوانان آن را بپذیرند. برای این کار نیز باید به کارشناسان و متخصصان این زمینه مراجعه شود و درنهایت باوری برای انجام کار شکل گیرد.

چه طور این باور ایجاد می‌شود؟
کار سختی است؛ بخشی به مردم و بخشی به مسئولان مربوط می‌شود. یعنی مردم باید حواسشان باشد، به اصل خودشان برگردند، سر سفره خودشان بنشینند و کودکان و جوانان را به سر سفره خودشان دعوت کنند. مسئولان هم باید بدانند که می‌خواهند چه کاری انجام دهند و درنهایت در ادامه فرهنگ مردم قدم بردارند نه در ادامه سلیقه و برداشت شخصی خودشان.

شاید خانواده‌ها و بچه‌ها سفره‌ای نمی‌بینند و با آن رو‌به‌رو نیستند.
اگر به پیشینه خودشان مراجعه کنند سفره پهن است.

به نظر شما همین اجازه ندادن برای اجرای موسیقی و یا کم کاری تلویزیون در این زمینه باعث نشده که سفره‌‌ای وجود نداشته باشد؟
اگر مسئولان حس کنند این کار لازم است یک راه‌هایی وجود دارد. می‌توانند با کارشناسان مشورت کنند تا آن‌ها راه ارائه دهند. اما اول باید در باورشان تجدیدنظر کنند در ادامه کار ما با جان و دل به آن‌ها کمک می‌کنیم. هنرمندان تنها قشری در این مملکت هستند که مشاوره مجانی می‌دهند و هیچ جامعه دیگری این‌گونه نیست. 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی