کد خبر : 81311
/ 21:02
حال‌وهوای بهار در منطقه قاسم‌آباد

صدای پای بهار‌می‌آید

اسفند که می‌شود، شماره معکوس برای خداحافظی با سال کهنه و سلام به سال نو، آغاز می‌شود که خود همراه با رسومی است که از گذشته به‌جا مانده است

صدای پای بهار‌می‌آید

زمانی-شهرآراآنلاین، اسفند که می‌شود، شماره معکوس برای خداحافظی با سال کهنه و سلام به سال نو، آغاز می‌شود که خود همراه با رسومی است که از گذشته به‌جا مانده است؛ مثل خانه‌تکانی، خرید لباس نو، تهیه و خرید آجیل و شیرینی و... البته خیلی چیزها هم در قدیم وجود داشته است که الان دیگر به چشم نمی‌خورد. نه صدای قاشق‌زن‌ها به گوش می‌رسد و نه صدای حاجی‌فیروز با دایره زنگی‌اش. حالا بماند که مرد سیاه‌چهره آیین‌های گذشته،‌ به مجسمه‌ها و عروسک‌های تزیینی در مغازه‌ها و سفره هفت‌سین تبدیل شده است تا نمادی از یک سنت قدیمی باشد. با همه این فراموشی‌ها هنوز مردم در این روزهای آخر زمستان برای خرید لباس نو به خیابان‌ها می‌آیند و مغازه‌ها را رونق می‌بخشند. چهارراه‌مخابرات در قاسم‌آباد یکی از همین خیابان‌هاست که حضور مردم برای خرید در آن موج می‌زند. این شلوغی خیابان‌ها، ما را به میان مردم ‌کشاند تا نظر آن‌ها را درمورد رسوم رایج عید بپرسیم. 

رسوم ماندگار

رسم خیلی رایج درمیان بیشتر مردم ایران در همه طبقات اقتصادی و اجتماعی، خانه‌تکانی است. قدیمی‌ترها معتقدند که باید همه خانه را حسابی تمیز کرد و این‌گونه به استقبال سال نو رفت. شستن فرش‌ها، پتوها و ملحفه‌ها در منازل به‌صورت شخصی از متعارف‌ترین کارها بوده است که اهالی خانه به‌صورت دسته‌جمعی به آن مشغول می‌شدند و پس از شستن فرش و ملحفه، آن را برروی دیوار خانه یا پشت‌بام پهن می‌کردند تا خشک شود و اگر باران یا برفی می‌بارید، کار اهالی خانه را زیادتر می‌کرد اما این روزها، دیگر کمترکسی است که فرش خانه را خودش بشوید و بیشتر مردم فرش‌های خود را برای شستن به قالی‌شویی می‌دهند که این امر باعث صرفه‌جویی در مصرف آب نیز می‌شود. یکی دیگر از اتفاقات خانه‌تکانی در گذشته، سفید کردن ظروف مسی بود که امروز به‌دلیل کمتر شدن استفاده از ظرف مسی، انجام این کار نیز کم‌رنگ شده است. آقای کاظمی کارگاه کوچکی برای سفید کردن مس دارد اما هفته‌ای دو بار به محل کار خود می‌آید: «در گذشته نزدیک سال نو که می‌شد، خانم‌ها ظرف‌های مسی را برای سفید کردن می‌آوردند اما الان دیگر مثل گذشته، مشتری نیست. گرچه در چند سال اخیر تب خرید ظرف مسی، برخی بانوان را گرفته است اما اکثر آن‌ها بیشتر برای تزیین آشپزخانه از این ظروف استفاده می‌کنند.»

در هنگام خانه‌تکانی خیلی از وسایل خراب یا غیرضروری از خانه خارج می‌شود و گاهی لوازم جدید جایگزین آن می‌شود. یکی از این دسته لوازم، پرده‌های خانه و ملحفه‌هاست که رونق چشمگیری به بازار پرده‌فروش‌ها داده است. دوخت آن نیز خود جای صحبت دارد که برخی خود، آن را انجام می‌دهند و عده‌ای به دست خیاطان می‌سپارند اما دلهره آماده شدن به‌موقع آن و تحویل گرفتن از خیاط نیز در این روزها دامنگیر بانوان می‌شود.

خانه‌تکانی در اکثر مواقع با تغییر دکوراسیون همراه می‌شود و بیشتر افراد اهل ذوق حتی اگر کالایی را نو نکنند، سعی می‌کنند جای لوازم را باهم عوض کنند تا به این شکل، تنوعی در فضای زندگی‌شان به‌وجود آورند. گرچه پایان خانه‌تکانی نوعی راحتی خیال را به‌همراه می‌آورد اما فشاری که به‌خاطر انجام تمام کارها در مدت زمانی کوتاه بر بدن وارد می‌شود، گاهی اهالی خانه را راهی بیمارستان می‌کند و این پایانی ناخوش برای خانه‌تکانی است. همچنین استفاده از مواد شوینده در مقدار زیاد، تنفس افراد را دچار مشکل می‌کند. پیامدهای ناشی از خانه‌تکانی گاه آن‌قدر زیاد است که موجب می‌شود مطب دکترها و درمانگاه‌ها شلوغ شود، بنابراین باید به ایمنی و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از خانه‌تکانی هم توجه ویژه‌ای داشت. تقسیم زمان و توجه به شرایط جسمی افرادی که این قبیل کارها را انجام می‌دهند، می‌تواند قدمی در جلوگیری از پایان ناخوش برای خانه‌تکانی باشد.

مرضیه آبادگرانی، یکی از همین شهروندان است که سال گذشته از خانه‌تکانی آسیب دیده است: «نظافت خانه امری ضروری است و آمدن بهار، بهانه‌ای برای این کار است. ازآنجایی‌که برای تمیز کردن خانه، دست‌تنها هستم، سال گذشته از روی نردبان افتادم و پایم شکست. امسال هم به همین خاطر ترسیده‌ام اما چون خانه‌تکانی برایم مهم است، مجبور شدم برای انجام آن، یک کارگر بگیرم.»

113578.jpg

یکی دیگر از رسوم مانده از گذشته در این ایام، زیارت اهل قبور در پنجشنبه و جمعه پایان سال است. اکثر مردم، خوراکی‌ها و نذوری را بر سر قبر رفتگان خود می‌برند و در میان زائران قبور پخش می‌کنند تا در این آخر سالی، هم مائده‌ای آسمانی نصیب عزیز سفرکرده‌شان بشود و هم کمی از بار غمشان کم گردد؛ البته این رسم، بازماندگان را به مرور خاطره‌هایشان وامی‌دارد. خانم اسکندری از اهالی خیابان شریعتی در این‌باره می‌گوید: «من و خواهرم در این روز تا جایی که فرصت شود، به پخت نانی به نام روغن‌جوشی می‌پردازیم و آن را بر سر مزار مادرم برده و پخش می‌کنیم. مادرم نیز در زمان حیاتش، این نان را می‌پخت و برای رسیدن ثواب به روح رفتگانش، پخش می‌کرد.» او درباره طرز تهیه روغن‌جوشی برایمان توضیح می‌دهد: «خمیر را داخل روغن داغ انداخته و پس از سرخ شدن دو طرف آن، رویش شکر می‌پاشیم. پخت این نان برایمان خاطره آن زمان را یادآوری می‌کند.»

حس خوب عیدی گرفتن

عیدی دادن و گرفتن آن نیز از رسوم قدیمی نوروز است. معمولا اسکناس‌های نو را میان قرآن می‌گذارند تا برکت جیب افراد در سال جدید باشد. عده‌ای از مردم که هنوز معتقد به دادن عیدی به کوچک‌ترها هستند، این روزها به‌دنبال اسکناس‌های نو و تانشده می‌باشند. برخی بانک‌ها هم برای دادن اسکناس نو خدمت‌رسانی می‌کنند. یک عده از شهروندان نیز عیدی فرهنگی را که این روزها خیلی باب شده است، به دوستان و نزدیکان خود هدیه می‌دهند. این هدایا شامل کتاب، لوح فشرده و... و حاوی مطالب مختلف می‌باشد. درکنار این هدایای فرهنگی، سال‌نامه‌ها نیز جای خود را دارند که معمولا مراکز اداری، آن را به کارمندان و افراد مرتبط با خود، هدیه می‌دهند. آقای امیری کارمند یک بانک است که در این‌باره می‌گوید: «در روزهای آخر سال، مردم برای دریافت اسکناس تانخورده به بانک مراجعه می‌کنند تا آن را به‌عنوان عیدی به کوچک‌ترها بدهند. من‌هم وقتی کوچک بودم، حس خوبی برای گرفتن عیدی از بزرگ‌ترها داشتم و الان که 35سال دارم، به کوچک‌ترهای فامیل، عیدی می‌دهم تا همان حس کودکی‌ام را در کودکان ببینم.»

هفت‌سین نوروزی

درکنار تغییر دکوراسیون منزل، آنچه حال‌وهوای عید را به خانه‌ها می‌آورد، چیدن سفره هفت‌سین است. سفره هفت‌سین، بزرگ‌ترین نماد نوروز است. معمولا از چند هفته مانده به عید، خانم‌ها دانه‌های گندم یا عدس و... را در ظرفی برای تهیه سبزه، خیس می‌کنند. باقی مایحتاج سفره را نیز می‌توان از مغازه‌ها خرید. یکی از سین‌های سفره هفت‌سین، سمنوست که در گذشته اکثر بزرگان فامیل، خود، آن را می‌پختند و بین همسایگان و افراد فامیل پخش می‌کردند. پرای پخت سمنو به جوانه گندم نیاز است که درمیان اقوام مختلف، ممکن است با چیز دیگری مخلوط شود ولی ازآنجاکه حجم زیادی از جوانه گندم برای پخت سمنو لازم است، دیگر کمترکسی حوصله پخت آن را دارد و به همین دلیل سمنو نیز همچون دیگر وسایل سفره هفت‌سین به مغازه‌ها راه یافته است. درمیان مغازه‌هایی که لوازم سفره هفت‌سین را می‌فروشند، عده‌ای از صاحبان مشاغل هستند که سفره‌ای متناسب با وسعت مغازه‌شان در محل کار خود پهن کرده‌اند. آقای اکبری یک مغازه‌ کوچک الکترونیکی دارد و به‌مناسبت استقبال از عید، وسایل سفره هفت‌سین و ماهی قرمز را هم به فروش می‌رساند و معتقد است: «مردم حتی اگر قدرت خرید لباس نو را نداشته باشند، سفره هفت‌سین را در خانه پهن می‌کنند و ماهی قرمز را می‌خرند.» لاله زارعی یکی از شهروندان ساکن منطقه قاسم‌آباد است. او نیز می‌گوید: «وجود سبزه در سفره هفت‌سین طراوت خاصی به فضای خانه می‌بخشد. همه‌ سین‌ها درکنار هم زندگی را معنا می‌دهند. ماهی قرمز هم یک موجود زنده است و حس زندگی را پررنگ‌تر می‌کند. همچنین سفره هفت‌سین زینت خانه‌ها در نوروز است.»

خرید سال نو

یک عده پشت ویترین مغازه‌ها با دقت نگاه می‌کنند تا چیزی با سلیقه‌ و وسع مالی خودشان پیدا کنند. خیلی‌ها هم با امید آمدن جنس جدید، خرید را به دقیقه90 موکول کرده‌اند. پای حرف مردم که بنشینی، متوجه می‌شوی که یک عده هم آن‌قدر دستشان برای خرید باز نیست و منتظر واریز یارانه خود هستند تا شاید با آن بتوانند حداقل یک تکه لباس نو بخرند. یک دسته از شهروندان هم هستند که از خیلی از نیازهای خود در طول سال گذشته‌اند تا بتوانند مبلغی پول جمع کنند و در روزهای پایانی سال، لوازم منزل خود را نو کنند. خانم مشکانی شصت‌وپنج‌ساله و ساکن محله حجاب است. او به‌سختی از پله‌های مغازه کفش‌فروشی بالا می‌رود و می‌گوید: «وقتی کودک بودم، پدرم، مرا برای خرید لباس و کفش به بازار می‌برد و من پس از خرید، کلی ذوق و شوق داشتم و لحظه‌شماری می‌کردم تا هرچه زودتر عید شود و بتوانم از آ‌‌ن‌ها استفاده کنم. الان با وجود آنکه سنی از من گذشته است، معتقدم که سال جدید باید لباس نو بر تن کرد و همین موضوع مرا با وجود داشتن پادرد برای خرید به بازار کشانده است.»

خانم میرزایی، دختر جوان ساکن در محله امامیه، است. خرید سال نو او را هم به خیابان‌ها کشانده است. خانم میرزایی از احساس خود در این ایام حرف می‌زند: «خرید کردن حس خوبی به من می‌دهد. درست است که قدرت خرید مردم کاهش یافته است اما وقتی که در این خیابان‌ها قدم می‌زنم، می‌بینم فروشگاه‌ها و مغازه‌هایی هم هستند که قیمت کالاهایشان، زیاد نیست و لازم هم نیست که حتما لباس مارک به تن کرد. لباس با قیمت کم هم می‌شود پوشید.»

113579.jpg

درمیان مردم، صاحبان مغازه‌ها نیز حرف‌های خاص خود را دارند. خانم عربی‌خوان، صاحب یک گل‌فروشی در چهار‌راه مخابرات است. او که دستی در پرورش گل در منزل نیز دارد، می‌گوید: «گل‌ها روحیه انسان را تغییر می‌دهند و با نگاه کردن به آن‌ها، احساس آرامش به انسان دست می‌دهد؛ به همین دلیل مردم در این روزها به‌سراغ گل و گلدان می‌آیند، حتی با وجود مغازه‌های لباس‌فروشی درکنار هم، انگار مردم خرید گل را ترجیح می‌دهند.»

مینو رضایی، فروشنده لباس در یکی از مجتمع‌های این منطقه، هم معتقد است: «قیمت‌ها نسبت‌به قبل تغییری نکرده اما خرید مردم نسبت‌به گذشته کمتر شده است و با اینکه تمام وقتم را در مغازه می‌گذرانم و جواب‌گوی ارباب‌رجوع هستم، مشتری به داخل مغازه می‌آید ولی خرید نمی‌کند.»

آقای محتشمی، فروشنده لوازم آشپزخانه است و در جلوی مغازه‌اش قدم می‌زند و از نبود مشتری ناراحت است. او می‌گوید: «در گذشته مردم همراه با سال نو، لوازم منزلشان را عوض می‌کردند اما الان مردم به نیازهای دیگر مثل خرید لباس، بیشتر اهمیت می‌دهند تا خرید وسایل آشپزخانه. بازار فروش نسبت‌به سال گذشته هم ضعیف‌تر بوده است.» رضا ملکی در یک مانتوفروشی کار می‌کند. حرف‌های او نیز بوی شکایت می‌دهد: «در سال گذشته استقبال مردم برای خرید بیشتر بود، اما متأسفانه امسال میزان فروش خیلی کاهش یافته است. با اینکه قیمت‌ها نسبت‌به پارسال تغییری نکرده است، مردم فقط قیمت‌ها را سؤال می‌کنند و چیزی نمی‌خرند.»

آذر رضوانی، فروشنده یک کفش‌فروشی، هم می‌گوید: «وجود نمایشگاه بین‌المللی باعث شده است که بیشتر شهروندان برای خرید به آنجا مراجعه کنند؛ به همین دلیل فروش خوبی ندارم. متاسفانه امسال نسبت‌به سال گذشته فروش کمتری داشتم و هر سال این وضع بدتر می‌شود.»

آرایشگرها هم در روزهای پایانی سال، با کمبود وقت مواجه هستند. سبحانی، آرایشگر جوانی است و از کارش هم راضی است: «نزدیک سال نو کارم رو به بهبودی می‌رود. مرتب بودن در نوروز برای هر فردی اهمیت دارد.»

شیرینی روزهای عید

هفته‌های آخر سال، کار قنادی‌ها و شیرینی‌پزان را هم زیاد کرده است. بیشتر شیرینی‌هایی که برای نوروز پخته می‌شود، از نوع سنتی مانند نخودی و برنجی است که هم یادآور گذشته می‌باشد و هم دارای ماندگاری بیشتری از دیگر انواع شیرینی است؛ به همین دلیل مردم برای خرید از این دسته شیرینی‌ها بیشتر استقبال می‌کنند. خیلی از شهروندان نیز در خانه‌های خود به پخت شیرینی خانگی مشغول می‌شوند و حتی سفارش هم قبول می‌کنند. آقایوسف قناد است. او سرش آن‌قدر شلوغ است که به قول خودش، وقت نمی‌کند برای خودش خرید کند: «از روز مادر تاکنون خداراشکر وضعیت خرید بد نبوده است اما نزدیک عید که می‌شود و حتی در ایام ابتدایی سال نو، شلوغ‌تر هم خواهد شد.» درکنار شیرینی، خرید آجیل نیز حکایت خاص خود را دارد؛ البته این دانه‌های مقوی که بیشتر در نوروز، استقبال از آن همگانی می‌شود، به‌دلیل داشتن قیمت زیاد در این روزها، فروش رضایت‌بخشی ندارد. 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی