کد خبر : 82952
/ 09:41
محمد‌کاظم کاظمی از تجدید چاپ ٢ کتاب «روزنه» و «شعر پارسی» پس از ٢ دهه می‌گوید

سرنوشت ادبی‌ام با جوانان گره خورده است

کتاب «روزنه» را اولین‌بار در سال١٣٧٠ به تازه‌های بازار نشر رساندم و تا هفت سال پس از آن، هشت بار تجدید چاپ شد، اما از آن سال به بعد، دیگر چاپ نشد و نسخه‌ای هم از آن در کتاب‌فروشی‌ها وجود نداشت. نخستین دلیل من برای چاپ دوباره این کتاب نایاب شدن و در دسترس نبودن آن در بازار بود زیرا این یک کتاب آموزشی در حوزه شعر است که مباحث مطرح‌شده در آن می‌تواند پاسخ‌گوی نیاز بسیاری از شاعران جوان باشد.

سرنوشت ادبی‌ام با جوانان گره خورده است

هما سعادتمند- اسماعیل امینی، شاعر برجسته کشور، در رونمایی از دو کتاب «روزنه» و «شعر پارسی» که ۴ اردیبهشت برگزار شد، در توصیف این دو اثر گفت: «شاعران روزگار ما، همه، شاگردان «روزنه» هستند و این کتاب ها پیوسته کمال پیدا کرده‌اند.» این دو کتاب که روی جلد آن‌ها نام محمدکاظم کاظمی مهر خورده، دو اثر قدیمی از شاعر و بیدل‌پژوه شهرمان است که انتشارات سپیده‌باوران به‌تازگی منتشر و وارد بازار نشر کرده است. محمدکاظم کاظمی که پس از قریب به دو دهه به صرافت چاپ دوباره این آثار افتاده، هدف خود را از این تصمیم، نیاز شاعران جوان امروز به این دو اثرمطرح کرده است. کتاب‌های «روزنه» و «شعر پارسی» دو کتاب آموزشی هستند که نویسنده تلاش کرده است در آن‌ها عناصر و سبک‌های شعر فارسی را آموزش دهد. همین موضوع سبب گفت‌وگوی ما با او شد.

از آنجا که هر دو کتاب «روزنه» و «شعر پارسی» در این سال‌ها چند بار تجدید چاپ شده است، چه نیازی به چاپ دوباره آن‌ها احساس کردید؟
کتاب «روزنه» را اولین‌بار در سال١٣٧٠ به تازه‌های بازار نشر رساندم و تا هفت سال پس از آن، هشت بار تجدید چاپ شد، اما از آن سال به بعد، دیگر چاپ نشد و نسخه‌ای هم از آن در کتاب‌فروشی‌ها وجود نداشت. نخستین دلیل من برای چاپ دوباره این کتاب نایاب شدن و در دسترس نبودن آن در بازار بود زیرا این یک کتاب آموزشی در حوزه شعر است که مباحث مطرح‌شده در آن می‌تواند پاسخ‌گوی نیاز بسیاری از شاعران جوان باشد. درباره کتاب «شعر پارسی» شرایط به گونه‌ای دیگر بود. این کتاب از سال ١٣٧٩ تاکنون چاپ نشده بود لذا به تغییراتی در نثر و محتوا نیاز داشت.

با چاپ جدید این دو کتاب تغییری هم در محتوای آن‌ها صورت گرفته است؟
سال ١٣٧٧ که کتاب «روزنه »با وقفه‌ای چندساله تجدید چاپ شد، کاوش و مطالعه گسترده‌ای در حوزه شعر انجام دادم و ماحصل آن تغییراتی بود که همان سال بر محتوای این کتاب اعمال شد. به واسطه آن تغییر، در چاپ امسال، محتوای تازه‌ای به این کتاب افزوده نشد و تغییرات تنها در حد چند ویرایش و اصلاح کوچک متنی باقی ماند اما کتاب «شعر پارسی» سرنوشتی جز این داشت. نثر این کتاب نثر دو دهه پیش من بود. از این رو، تا حدودی اصلاح‌شدنی به نظر می‌رسید. در کنار این، مقدمه این کتاب که نویسنده در آن تحولات شعر فارسی را بررسی کرده است هم به بازنگری‌هایی نیاز داشت. من در ادامه این تغییرات، برخی شاعران را که ذکر نامشان در کتاب ضرور به نظر می‌رسید یا شاعرانی را که تا آن روز در حوزه شعر به آن‌ها چندان توجه نمی‌شد ارزیابی، و از قِبَل این غربال، عده‌ای را حذف و تعدادی را هم اضافه کردم.

جامعه هدف شما در این دو کتاب کدام گروه سنی هستند؟
جامعه مخاطب من در دو کتاب «شعر فارسی» و «روزنه» شاعران جوانی هستند که کار شاعری را تازه شروع کرده‌اند. پر واضح است که اگر کسی علاقه‌ای به شعر نداشته باشد و از استعداد فطری در شعر‌سرایی تهی باشد، هرگز وارد این وادی نمی‌شود. بنابراین اینجا حرف ما درباره جوانانی است که استعداد فطری آنان در حوزه ادبیات کشف شده است و حالا برای بالندگی به راهنما و آموزش نیاز دارند.

تاکنون کتاب‌های بسیاری با هدف معرفی و آموزش ارکان شعر فارسی و صنایع ادبی چاپ و منتشر شده است. کتاب‌های شما چه تفاوتی با نمونه‌های مشابه خود دارد؟
در پاسخ به این سؤال، می‌توانم به سه تفاوت اشاره کنم. ابتدا اینکه شماری از این منابع آموزشی را کسانی نوشته‌اند که خودشان شاعر نبوده‌اند و در این وادی دست به تجربه نزده‌اند تا نیازهای شاعران جوان را بشناسند. به همین دلیل، در تألیف کتابشان از منظر یک استاد یا آموزشگر مسائل شعر به این حوزه توجه داشته‌اند، نه یک شاعر. از همین رو، می‌توانم بگویم وجه تمایز کتاب‌های من با نمونه‌های مشابهش در همین تفاوت نگاه نهفته است؛ من به عنوان یک شاعر که خالی از تجربه فراز و فرودهای شعرسرایی نیست و درک مستقیمی از این حوزه دارد دست به قلم برده‌ام. نکته دوم در بیان تفاوت‌ها زبان و نثر ساده‌ای است که در تألیف «روزنه» و «شعر پارسی» به کار برده‌ام زیرا عموم کتاب‌های آموزشی موجود در بازار، قواعد زبانی و عناصر شعری را به بیانی بسیار تخصصی و مفصل توضیح داده‌اند که شاید فهمش برای مخاطب تازه‌قدم ادبیات ما سخت باشد. نکته سوم توازنی است که تلاش کرده‌ام میان توضیح فنون شعر و جنبه‌های ذوقی و عاطفی آن برقرار کنم به طوری که یک کفه سنگین‌تر از دیگری نباشد اما در دیگر کتاب‌ها شاعر جوان با مؤلفی روبه‌رو می‌شود که تنها که جنبه فنی ادبیات یا ویژگی‌های ذوقی و عاطفی‌اش توجه کرده است.

بسیاری عقیده دارند که دو کتاب تجدید‌چاپ‌شده حاصل تجربه‌های شما در این سال‌هاست، نه دامنه مطالعاتی‌تان. توضیح می‌دهید؟
درون‌مایه اصلی این کتاب‌ها بر اساس تجربه است، آن هم تجربه شخصی خودم درباره مسائل آموزشی شعر و فراگیری آن، اما در ادامه، این تجربه‌های شخصی باید صورت آکادمیک و آموزشی هم پیدا می‌کرد. به همین دلیل، در مرحله نگارش این کتاب‌ها منابع بلاغی شعر فارسی را مطالعه کردم تا این مطالعات مکمل تجربه‌ام باشد.

بخش اعظم تألیف‌های شما معطوف شده است به جوانانی که به‌تازگی می‌خواهند وارد عرصه ادبیات شوند. چرا این گروه تا این اندازه برای شما مهم است؟
به واسطه برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های ادبی در آموزش و پرورش و حضور در جلسات ادبی مشهد، این بخت را داشتم که در همه دوران‌های شعرسرایی‌ام، با شاعران جوان به نوعی ارتباط داشته باشم، و در واقع سرنوشت ادبی‌ام با آنان گره خورده است. از همین رو، با نیازهای آنان در این حوزه آشناترم و همین مسئله مرا به تألیف و تحقیق درباره شعر جوان ترغیب کرد.

وضعیت شعر جوان این روزهای مشهد را چطور ارزیابی می‌کنید؟
خوشبختانه ما با شاعران جوان بااستعدادی روبه‌رو هستیم که پرورش و بالندگی ادبی ‌آن‌ها به دو عامل وابسته است: نخست وجود حلقه‌ها و محافل ادبی‌ای که شاعر بتواند شعر خود را در آن‌ها در معرض نقد و بررسی قرار دهد و دومین عامل، افزایش دامنه مطالعاتی شاعران است. چیزی که در این میان مهم به نظر می‌رسد و مسئولان باید به آن توجه کنند مطالعه و تقویت پشتوانه علمی و نظری شاعران است که با برگزاری برنامه‌های محتوایی و فرهنگی میسر می‌شود.

علاوه بر «روزنه» و «شعر پارسی» کتاب دیگری در دست چاپ دارید؟
کتاب «مرقع صدرنگ» شرح و تفسیری است بر صد رباعی بیدل. این کتاب چند روز پیش در نمایشگاه کتاب تهران عرضه شد. علاوه بر این، در اثر دیگری به نقد شعر جمعی از شاعران کشور پرداخته‌ام که در مرحله تألیف است. 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی