کد خبر : 83010
/ 10:38
بازخوانی مفاهیم شاهنامه برای دانش‌آموزان مدرسه رحمانی‌پور در خانه کودک و شاهنامه

خرد‌نامه

امروز، بیست‌و‌پنجم اردیبهشت در تقویم، روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان پارسی است. به همین مناسبت از روزهای گذشته، برنامه‌های متنوعی برای آشنایی بیشتر شهروندان با این شاعر حماسه‌سُرای ایرانی و سُراینده شاهنامه برگزار شده است.

خرد‌نامه

شاهیان-شهرآراآنلاین، امروز، بیست‌و‌پنجم اردیبهشت در تقویم، روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسـداشت زبان پارسی است. به همیــن منــاسبت از روزهــای گــذشته، برنامه‌هــای متنوعی بــرای آشنایی بیشتر شهروندان با این شاعر حماسه‌سُرای ایرانی و سُراینده شاهنامه برگزار شده است.

ازجمله این برنــامه‌ها، برگزاری اردوی یک‌روزه دانش‌آموزان مدرسه ابتدایی رحمـانی‌پور در خانه کودک‌وشاهنامه بود.

در این گـزارش با مــا همراه شوید تا گوشه‌هایی از کــلاس شــاهنامه‌خـوانی‌ای را که شنبه گذشته بــرای دانش‌آموزان منطقه7 برگزار شد، حکایت کنیم.

پهلوان کتاب شاهنامه یعنی انسان خردمند

از زیر طاقی که پر از گل‌های رُز شده است، به‌سمت دیواری می‌رویم که نقش و طرحش برگرفته از اشعار حماسی شاهنامه است. پرده ورودی خانه کودک‌وشاهنامه را کنار می‌زنیم و یک‌آن وارد فضای ادبیات کهن پارسی می‌شویم. دانش‌آموزانی که لباس‌های فرم یک‌شکل پوشیده‌اند، بلند دارند می‌خوانند: «توانا بود هر که دانا بود/ ز دانش دل پیر برنا بود».

خانم معلمِ شاهنامه‌خوان دارد از اهمیت سیمرغ می‌گوید و اینکه این پرنده، نماد انسان‌های دانا و تواناست. بعد از دخترها می‌پرسد: «کی دوست داره سیمرغ بشه؟» و همه با اشتیاق دست‌هایشان را بالا می‌برند.

او ارتباط خوبی با بچه‌ها برقرار کرده است و آن‌قدر مسلط، اشعار شاهنامه را می‌خواند که شش‌دانگ حواس حاضران به روایت‌ها و سوال‌وجواب‌های اوست. دوباره می‌پرسد: «آقای سام نریمان گفت درمورد بچه‌هامون به چه چیزی اهمیت بدیم»؟ و همه به اتفاق و با صدای بلند پاسخ می‌دهند: «به فکر».

روایت شاهنامه برای بچه‌ها بسیار دشوار است. بسیاری از مفاهیم شاهنامه را بزرگ‌ترها ساده‌تر درمی‌یابند اما توضیحش برای بچه‌ها قدری سخت است. خانم شاهنامه‌خوان نحوه درست ارتباط‌‌گیری با کودکان و انتقال مفاهیم به آن‌ها را خوب بلد است. از آن‌ها می‌خواهد همه پهلوان شوند و بازوان قدرتمندشان را به او نشان دهند. خانم معلم می‌پرسد: «پهلوان‌ها فقط بازوهایشان زور دارد»؟ دختران جواب می‌دهند: «نه. آن‌ها فکر هم دارند». و خانم معلم می‌گوید: «پهلوان کتاب شاهنامه یعنی انسان خردمند».

استراحت به وقت نقاشی

زهرا قائنی‌احمدآباد، شاهنامه‌خوان این کلاس است. او با بچه‌ها سروکله می‌زند و می‌گوید: «بچه‌ها! رستم هیچ‌وقت نمی‌خواست فرزند خودش را بکشد اما این اتفاق افتاد. رستم برای حفظ تاج کیانی، رودرروی سهراب ایستاد و با او گلاویز شد».

حالا او خیلی از شخصیت‌های شاهنامه را به بچه‌ها معرفی می‌کند؛ خوب و بد، پهلوان و دیو و حتی می‌گوید: «در کتاب شاهنامه، مقابل پهلوان‌ها، شخصیت‌های دیگری هم هستند که اسم‌هایشان را زیاد شنیده‌اید؛ ارژنگ دیو و دیو سپید». سپس با تردیدی که نمی‌شود شکی به آن بُرد، از بچه‌ها می‌پرسد: «دیو وجود دارد»؟ هنوز بچه‌ها اختلاف نظر دارند که او بلند می‌خواند:

 

«تو مر دیو را مردم بد شناس/ کسی کاو ندارد ز یزدان سپاس

کسی کاو گذشت از ره مردمی/ ز دیوان شِمر، نشمر از آدمی»

و حالا وقت توضیح تکمیلی است که: «عزیزان من! آدم‌های بد لازم نیست حتما شاخ داشته باشند؛ اگر کسی کار بدی انجام دهد، ما به او می‌گوییم دیو».

خانم معلم روایتش را تمام می‌کند و به هرکدام از بچه‌ها، یک کاغذ نقاشی می‌دهد و از آن‌ها می‌خواهد سیمرغِ شاهنامه را که نماد انسان‌های خردمند است، بکشند. بچه‌ها مداد‌های رنگی‌ را از داخل لیوان‌هایی که هرکدام منقش به شخصیت‌های شاهنامه‌اند، برمی‌دارند و نقاشی‌شان را شروع می‌کنند.

قائنی به ما می‌گوید: «قرار است تولیدات نوشت‌افزار و بازی را با استفاده از طرح‌های شاهنامه، بیشتر کنیم. یکی از برنامه‌های آینده ما تولید مدادرنگی است». او ادامه می‌دهد: «وقتی می‌توانیم دَم از تولید محصولات ایرانی بزنیم که به‌جای نوشت‌افزارها و بازی‌های خارجی، محصولی اصیل و زیبا، تولید و آن را جایگزین محصول قبلی کنیم».

به نقاشی دخترها سرمی‌زنیم؛ یکی از آن‌ها به نام ملیکا علی‌آبادی نقاشی‌ای در دست دارد که با ذوق و شوق آن را به ما نشان می‌دهد. سیمرغ را خیلی زیبا به تصویر کشیده است. می‌گوید: «من نقاشی کشیدن را از عمویم یاد گرفته‌ام و خیلی دوستش دارم». همه تقریبا مجذوب نقاشی او شده‌اند؛ طرحی که هنوز رنگ نخورده است.

115809.jpg

هر روز از ساعت8 تا 12

کلاس‌های شاهنامه‌خوانی یا بهتر بگوییم آشنایی با قصه‌های شاهنامه برای کودکان و نوجوانان در خانه کودک‌وشاهنامه، در خیابان کلاهدوز مشهد برگزار می‌شود. شاهنامه‌خوان کلاس درباره شروع این کار می‌گوید: «15سال است که کارم در حوزه کودک و شاهنامه است و این توفیق حاصل شد که آذر1396 این خانه را با حمایت شهردار مشهد، مهندس تقی‌زاده‌خامسی، افتتاح کنیم».

او که از کارشناسان فرهنگی‌وهنری شهرداری است، درباره ایده کارش توضیح می‌دهد: «سال88 به پشتیبانی همسرم که از فعالان حوزه شاهنامه‌خوانی است، ایده این کار را به شهرداری دادم و یک‌ سال بعد توانستم خانه کودک‌وشاهنامه را در منطقه11 افتتاح کنم اما ازآنجاکه آن خانه در طرح خرابی قرار گرفت، تعطیل شد. پس از آن، طرح یادشده دوباره به شهردار مشهد، معرفی و خوشبختانه خانه کودک‌وشاهنامه با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی و آموزش‌های شهروندی در منطقه یک افتتاح شد. درِ خانه ما همه‌روزه از ساعت8 تا 12 به روی کودکان و نوجوانان باز است».

پهلوانان در کلاس درس

شاهنامه‌خوانی و قصه‌گویی شاهنامه یکی از رسم‌های قدیمی ایرانیان بوده است. عشق به شاهنامه‌، تمام قهوه‌خانه‌های شهر را پاتوق می‌کرد و کمترکسی بود که یک‌بار پای نقالی سوزناک ماجرای رستم و سهراب، اشک نریخته باشد و شخصیت‌ها و پهلوان‌های شاهنامه را نشناسد. این روزها که مناسبت گرامیداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی را داریم، خانه کودک‌وشاهنامه پاتوقی شده است برای کودکان و نوجوانان شهرمان تا شنونده نقالی‌ها و حتی بازگویی قصه‌های شاهنامه باشند. «زهرا قائنی» این روزها دارد تمام تلاشش را برای آشنایی بچه‌ها با شاهنامه و قصه‌های ماندگار آن انجام می‌دهد. او می‌گوید: «من مدرک کارشناسی تاریخ دارم و قبلا کارشناس موزه آرامگاه فردوسی بودم». او درحال‌حاضر کارشناس فرهنگی‌‌وهنری و گردشگری شهرداری منطقه‌یک است و حدود چهار ساعت در روز را به همه نوجوانان و کودکان علاقه‌مند به شاهنامه، آموزش می‌دهد. از اینکه از نهم اردیبهشت میزبان بچه‌های همه مناطق شهر بوده است، خوشحال است و ادامه می‌دهد: «استقبال خیلی زیاد بوده است. از 9 تا 26اردیبهشت به‌مناسبت زبان پارسی و گرامیداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، این برنامه را هر روز برای دانش‌آموزان در دو شیفت برگزار کردیم و از کارشناسان فرهنگی مناطق مختلف می‌خواهم که با مدارسشان ارتباط بگیرند و بچه‌ها را به خانه ما دعوت کنند تا به‌صورت رایگان در خدمت آن‌ها باشیم».

ماجرای علاقه خانم قائنی به قصه‌های شاهنامه باعث شده است او به‌صورت رایگان برای بچه‌ها شاهنامه‌خوانی کند. به قول خودش وقتی در جذب بچه‌ها به شاهنامه موفق شد و مهم‌تر از آن توانست خیلی از آن‌ها را به‌جای خواندن قصه‌ها و داستان‌های نامناسب غربی با داستان‌های شاهنامه و ادبیات کهن کشورش آشنا کند، تصمیم گرفت جدی‌تر این کار را دنبال کند. می‌گوید: «دلم می‌خواست بچه‌ها به‌جای خواندن داستان‌های خارجی، قصه‌های وطنی بخوانند، آن‌هم قصه‌های شاهنامه که باعث آشنایی بیشتر فرزندان ما با ادبیات فارسی می‌شود و آن‌ها را از برخی مفاهیم نامناسب و مغایر با فرهنگمان که در کتاب‌های خارجی وجود دارد، دور می‌کند». حرف‌ها که به اینجا می‌رسد، مربی قصه‌گوی خانه کودک و شاهنامه، لبخندی می‌زند و ادامه می‌دهد: «حتی اگر یکی از بچه‌ها هم واقعاً به شاهنامه علاقه‌مند شود، احساس رضایت خاصی به من دست می‌دهد و خستگی تمام این سال‌ها را از تنم بیرون می‌کند.»

115811.jpg

شاهنامه‌خوانی

جلسه‌های شاهنامه‌خوانی از برنامه‌های اصلی خانه کودک‌وشاهنامه است که شنبه تا چهارشنبه هر هفته در خیابان کلاهدوز، بین کلاهدوز5 و 7 برگزار می‌شود. برای شرکت در این جلسه‌ها باید گروه‌های ده تا پانزده‌نفره تشکیل دهید و به این خانه بروید تا به‌صورت رایگان، شاهد روایت‌هایی از شاهنامه باشید.

نظر دانش‌آموزان

فریده بیگی: دوستانم را با قصه‌های شاهنامه آشنا کردم در این مدت یاد گرفته‌ام که بعضی از قصه‌های شاهنامه اسطوره‌ای و بعضی‌ هم واقعی است. 

ملیکا علی‌آبادی: نقاشی از شاهنامه را دوست دارم

من اهل نقاشی کشیدنم و کشیدن نبردهای رستم و سهراب یا پرنده زیبایی مثل سیمرغ برایم جذاب است. برنامه امروز هم خیلی خوب بود و دوست دارم قصه‌های شاهنامه را بشنوم.

فریبا رحمت‌زاده: علاقه بیشتر به قصه‌های ایرانی از وقتی وارد این کلاس شده‌ام، علاقه‌ام به قصه‌های شاهنامه و کتاب‌های داستان ایرانی بیشتر شده است. 

رقیه کردی: توجه به باطن انسان‌ها درباره سیمرغ و زال صحبت کردیم و اینکه بدانیم ظاهر مهم نیست، باطن انسان‌ها مهم است. 

یاسمن‌زهرا ریاضی: پهلوان و دیو!

در کتاب شاهنامه، مقابل پهلوانان، دیو وجود دارد که نماد انسان‌های بد است.

مائده داوری: خوشحالی برای حفظ شعرها

از اینکه اشعار شاهنامه را به کمک خانم معلم حفظ کردیم، خوشحالم.

 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی