کد خبر : 83077
/ 12:06
درباره پروژه نقاشی دیواری که متخصصان دانشگاه آزاد آن را به دست گرفته‌اند؛

نقش شاهنامه به قلم متخصصان

طراح نقاشی‌های شاهنامه، شاهنامه‌خوان و یکی از دانشجویان فعال، بهترین ترکیبی بود که ‌توانستیم از میان گروه ۵۰ نفره دانشکده هنر دانشگاه آزاد بیرون کشیده، آن‌ها را به ترتیب کاری که انجام می‌دهند کنار هم بنشانیم و از آن‌ها بخواهیم کمی درباره کارشان برایمان توضیح بدهند

نقش شاهنامه به قلم متخصصان

مریم قاسمی-شهرآراآنلاین، طراح نقاشی‌های شاهنامه، شاهنامه‌خوان و یکی از دانشجویان فعال، بهترین ترکیبی بود که ‌توانستیم از میان گروه ۵۰ نفره دانشکده هنر دانشگاه آزاد بیرون کشیده، آن‌ها را به ترتیب کاری که انجام می‌دهند کنار هم بنشانیم و از آن‌ها بخواهیم کمی درباره کارشان برایمان توضیح بدهند؛ اینکه چطور توانسته‌اند تلفیقی از نقاشی و ادبیات را به کار هنری ماندگاری در قالب نقاشی دیواری تبدیل کنند و آن را تحویل شهر تاریخی توس بدهند!
مانلی رسولی، مدیر پروژه نقاشی دیواری شاهنامه، فرزانه قمصری، کارشناس ارشد تئاتر دانشگاه تهران و آزاده برادران، دانشجوی ترم آخر نقاشی دانشگاه آزاد مشهد، درحالی روبه‌رویمان نشسته‌اند که تمام شدن کار به مناسبت زادروز فردوسی بزرگ آن‌ها را خوشحال کرده است. نزدیک به د هفته بود که ۴۰، ۵۰ نفر از دانشجویان نقاشی با ابزارکار در دستشان است توی اتوبوسی نشسته‌ بودند که آن‌ها را سمت پروژه نقاشی دیواری شاهنامه در شهر تاریخی توس می‌برد. درواقع فعالیت دانشکده هنر در این پروژه برمی‌گردد به توافق شورای شهر و اداره آموزش و پرورش تبادکان که در یک هم‌اندیشی، برای پیشگیری از آسیب رسیدن به آثار تاریخی به این نتیجه رسیدند که باید در این منطقه فرهنگ‌سازی کنند و بلافاصله همگی متفق شدند مدارس شروع خوبی برای این فرهنگ‌سازی است.
نقش‌هایی که روایت می‌کنند
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد بعد از مطرح شدن این موضوع به عنوان پروژه، دغدغه‌های مختلف خود در زمینه‌های نقاشی، کار کودک و همچنین فعالیت غیرتخصصی نقاشی دیواری‌های شهر را سرجمع و مدیریت پروژه را قبول می‌کند.
«یکی از دغدغه‌های من نقاشی‌دیواری‌های غیراصولی شهر است. به جز موارد خیلی کم می‌بینم بیشتر این نقاشی‌‌دیواری‌ها کپی‌برداری شده‌اند بدون هیچ خلاقیت یا امانتداری نسبت به صاحب اثر.
حتی بیشتر نقاشی‌هایی که من دیدم نقش تزئینی داشتند تا روایتگری. اما ما سعی کردیم حالت روایتگری را در طراحی تصاویر حفظ کنیم. برای همین است که نقاشی ما داستانی است با شروع و میانه و پایان.»
رسولی با محاسباتی که پیش از شروع کار داشته‌است، می‌گوید در برخی از بخش‌های کار به خاطر کوتاه بودن طول دیوارها مجبور شده‌اند داستان‌ها را فریم به فریم کار کنند. آن‌ها در حالی‌که تعادل هر فریم را در نظر داشتند، سعی کردند با ارتباط رنگی مناسب بین فریم‌ها را پر کنند. این استاد دانشگاه که مدتی پیش خبر آسیب دیدن سر مجسمه و بخش‌هایی از آرامگاه را در جریان ترقه‌بازی برخی شنیده بود کار را با جدیت بیشتر دنبال می‌کند و همه توانش را برای سرعت بخشیدن به آن به‌کار می‌گیرد. «همه بچه‌های گروه نقاشی ترم‌های ٣ ، ۵ و ٧ را بسیج کردیم. آن‌ها که بیش از ۴٠ نفر هستند در چند دوره سر پروژه حاضر می‌شوند.» رسولی می‌گوید تمرکزشان را فقط روی اجرا نگذاشته‌اند و سعی کرده‌اند به گونه‌ای از هدف اصلی اجرای این پروژه یعنی فرهنگ‌سازی دور نشوند. از این رو در بخش‌هایی از کار دانش‌آموزان راهم پای دیوارها آورده، رنگ و قلم دستشان می‌دهند و از آن‌ها می‌خواهند نقاشی‌ها را رنگ‌آمیزی کنند.
« وقتی بچه‌ها با داستان و پیشینه و شهرشان آشنا می‌شوند دفعه بعدی که به آرامگاه بروند نگاهشان متفاوت خواهد شد. به طور کلی تأثیری که این کار روی بچه‌ها می‌گذارد با تأثیر روی بزرگ‌سال متفاوت است. برای همین تا جایی که امکان دارد سعی می‌کنیم دانش‌آموزان در جریان کار ما قرار بگیرند.»
رسولی در جریان طراحی نقاشی‌های این پروژه به کتابخانه‌های زیادی در سطح شهر مراجعه کرد اما در کمال ناباوری با تصویرگری‌های موفق و یا ناشران خوبی روبه‌رو نشده است. از این‌رو تصمیم گرفته‌است از تصاویر استاد زرین‌کلک مربوط به دهه ۵٠ استفاده کند منتها با ترکیب بندی و رنگ جدید.
«یکی از مشکلات اساسی‌مان هم کمبود وقت بود. برای همین برخی کارهای زیرسازی را به شکل دیگری انجام دادیم. در اصل باید کار را با سیمان زیرسازی می‌کردیم اما چون زمانمان کم بود با انتخاب دیوارهای بهتر این کمبود را جبران کردیم. به طور کلی یک روزمان را گذاشتیم برای سفیدکردن دیوارها و بعد شروع کردیم به اجرای طرح.»
رسولی در پایان صحبت‌هایش از فردی که اسپانسر رنگ این پروژه شده‌است، یاد می‌کند و می‌گوید: آن فرد اصلا دوست ندارد اسمش مطرح شود اما همین‌که هزینه رنگ‌ها را برعهده گرفته به کار سرعت بخشیده است.
شاهنامه‌خوانی در کنار نقاشی دیواری
شاهنامه‌خوانی و نقاشی‌شاهنامه بر دیوار شاید از نظر فیزیکی هیچ ارتباطی با هم نداشته باشد اما ارتباط معنوی آن‌ها ویژگی اصلی این پروژه هنری است. این بخش کار با تلاش فرزانه قمصری که فوق‌لیسانس تئاتر است، انجام می‌شود. او در واقع با شاهنامه‌خوانی برای بچه‌های مدارسی که پروژه نقاشی در آنجا در حال اجراست بخش مهمی از کار را انجام می‌دهد و معتقد است شاهنامه‌خوانی تأثیر کار هنری را بیشتر هم می‌کند.
« وقتی وارد کلاس‌ها می‌شوم در ابتدا می‌بینم بچه‌ها با اینکه نزدیک به آرامگاه زندگی می‌کنند، شناخت خوبی از شاهنامه ندارند. اما بعد از چند دقیقه شنیدن اشعار و داستان‌ها، از خاطراتشان می‌گویند و اینکه وقتی وارد آرامگاه می‌شوند چه کارهایی انجام می‌دهند. یعنی شروع می‌کنند به صحبت کردن در این‌باره و این اتفاق خوبی است.»
قمصری کارش را با توجه به گروه سنی بچه‌ها متفاوت انجام می‌دهد. برای دبیرستانی‌ها اشعار را می‌خواند اما برای بچه‌های کوچک‌تر داستان‌هایی به زبان ساده بیان می‌کند. « بچه‌ها را می‌آورم پای نقاشی و خودشان شروع می‌کنند به تعریف‌کردن داستانی که در حال تصویر روی دیوار است. نتیجه این کار بعدها به خوبی مشخص خواهد شد البته اگر این فعالیت‌ها به این شکل ادامه پیدا کند.»
قمصری معتقد است نمایش و شاهنامه وجوه اشتراک زیادی دارند که برخی از آن‌ها را نام می‌برد: «شاهنامه فردوسی یکی از نمایشی‌ترین آثار ادبی ایران است. شاهنامه در فصل‌هایی به شما توضیح صحنه می‌دهد، اتمسفر یک صحنه را به شما ارائه می‌دهد و حتی شخصیت‌سازی می‌کند. در واقع یکی از عناصر اصلی نمایش، داستان است. یعنی اگر ما بتوانیم داستان‌گوهای خوبی باشیم در آینده نمایشنامه‌نویس‌های قوی خواهیم شد.»
قمصری می‌گوید اگر آنچه در ادبیات و فرهنگمان هست به همین شکل تصویری و با حفظ اصل روایتگری جلوی چشم آدم‌ها گذاشته شود، تصاویر خوبی در ذهن ثبت می‌شود که ممکن است تا آخر عمر هم باقی بماند.
اتفاقی خوب با حضور دانشجویان متخصص
آزاده برادران، دانشجوی ترم هشت دانشکده هنر، درحالی در این مدت با انرژی عجیبی که تاکنون آن را احساس نکرده بود منتظر اتوبوس دانشگاه می‌ماند که برای رسیدن سر پروژه نقاشی دیواری از پیش تمرکز داشت. عجیب‌ اینکه او بعد از چندین ساعت کار در گرما بدون احساس خستگی به خانه برمی‌گشت و علت این خسته نشدنش را در متفاوت بودن کار می‌بیند و انرژی خوبی که از کار کردن در این منطقه حاشیه شهر گرفته بود.
« این پروژه برای من تجربه خیلی خوبی بود همین‌طور برای بچه‌های دیگر. هر کدام از ما ابزار کار خودمان را می‌آوریم و بدون هیچ انتظاری سعی داریم کارمان را با توجه به آموخته‌هایمان انجام بدهیم.»
برادران که درگیری‌هایش در حوزه نقاشی تاکنون اجازه نداده‌است سراغ شاهنامه برود، معتقد است این پروژه قدم بزرگی برای همه‌شان بوده و امیدوار است باز هم از این قدم‌ها برداشته شود. « در بسیاری از پروژه‌های نقاشی دیواری می‌بینیم افراد مبتدی کارها را به دست می‌گیرند. نداشتن تخصص، نبود نوآوری و کپی‌کردن کارها اتفاقی است که امروزه روی بسیاری از دیوارها شاهد آن هستیم. این یک اتفاق خوب است که افراد متخصص مثل دانشجویان نقاشی این کار را انجام بدهند.»
این دانشجوی نقاشی که اکنون راغب شده‌است شاهنامه‌خوانی را هم در برنامه‌های روزانه خود بگنجاند،‌ ادامه می‌دهد:« خیلی از دانشجویان حاضرند داوطلبانه و بدون هیچ چشمداشتی در پروژه‌ها شرکت کنند.» او می‌گوید در ازای این کسب تجربه، هنری تخصصی به شهر هدیه می‌شود چرا که به نظر او دانشجویی که دوره تخصصی طراحی و رنگ‌شناسی گذرانده‌است قطعا بهتر می‌تواند این هنر را در شهر نمایان کند. 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی