کد خبر : 83086
/ 13:39

رد پای اثر فردوسی حکیم در کوچه‌پس‌کوچه‌های منطقه ما

25اردیبهشت‌ماه روز بزرگداشت احیا کننده زبان فارسی، حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی است. شاعری که اسطوره و حماسه و تاریخ ایران را با نظمی‌آهنگین و محتوایی خردورزانه بر جریده عالم ثبت کرده است. این مناسبت بهانه‌ای شد تا ببینیم چه آثار و نشانه‌هایی از شاهنامه و فردوسی در منطقه ما وجود دارد.

رد پای اثر فردوسی حکیم در کوچه‌پس‌کوچه‌های منطقه ما

 

شریعتی/ شهری-شهرآراآنلاین، 25‌اردیبهشت‌ماه روز بزرگداشت احیا کننده زبان فارسی، حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی است. شاعری که اسطوره و حماسه و تاریخ ایران را با نظمی‌آهنگین و محتوایی خردورزانه بر جریده عالم ثبت کرده است. این مناسبت بهانه‌ای شد تا ببینیم چه آثار و نشانه‌هایی از شاهنامه و فردوسی در منطقه ما وجود دارد.

اولین چیزی که ذهنم را به خود مشغول کرد نام بولوار مهران بود، هرچند که به درستی نمی‌دانیم علت نام‌گذاری این بولوار چه بوده است و از هر‌کسی هم که می‌پرسیم اظهار بی‌اطلاعی می‌کند‌، اما «مهران ستاد» در شاهنامه، موبدی خردمند، حکیم و جهان دیده است که خسرو انوشیروان او را برای خواستگاری دختری از دختران خاقان چین می‌فرستد و او با هوشمندی و درایت، بهترین دختر خاقان را انتخاب می‌کند. عده‌ای معتقدند که نام این بولوار به شهر مهران و دوران دفاع مقدس برمی‌گردد. 24‌اردیبهشت‌ماه روزی است که مهران در سال65 مورد حمله شیمیایی رژیم بعث عراق قرار گرفت و بسیاری از مردم مظلوم آنجا شهید و یا جانباز شدند. علت نام‌گذاری هر چه هست مردم محله نام «مهران» را دوست دارند و معتقدند هر دو وجه تسمیه این خیابان نیک است و به هردو افتخار می‌کنند.

115918.jpg

سردیس فردوسی در پارک ملت

از بولوار مهران که بگذریم، پارک ملت یکی از اصلی‌ترین نقاط مورد توجه ساکنان و زائران مشهد است و هر روز تعداد زیادی از مردم از اقشار مختلف، جهت تفریح، ورزش و ... به این پارک می‌آیند. در این پارک سردیس‌هایی از مفاخر ایران گذاشته‌شده است که به زیبایی ساخته شده‌اند و در مسیر رفت‌و‌آمد مردم قرار دارند. سردیس فردوسی نیز در کنار یکی از استخرهای مرکزی پارک نصب شده است و مورد توجه ویژه مردم قرار دارد. وقتی که برای گرفتن عکس از سردیس فردوسی به پارک ملت رفته بودیم با صحنه جالبی برخورد کردیم‌. الهام متقیان که دانشجوی کامپیوتر در دانشگاه آزاد است در کنار سردیس فردوسی ایستاده بود و دوستش در حال عکس گرفتن از او بود‌. متقیان در خصوص‌ علت علاقه‌مندی‌اش به داشتن عکس با سردیس فردوسی گفت‌: من قبل از دوره دانشجویی شناخت کافی درباره فردوسی نداشتم و نمی‌دانستم در فرهنگ و تاریخ ایران چه جایگاه ویژه‌ای دارد‌. روزی یک فیلم کارتونی با موضوع داستان ضحاک و کاوه‌آهنگر را تماشا کردم و بسیار از داستان آن لذت بردم و پس از آن به داستان‌های اسطوره‌ای و حماسی شاهنامه علاقه پیدا کردم. متقیان متن اشعار شاهنامه را برای نسل جدید کمی‌سخت می‌داند و معتقد است یکی از دلایلی که در این روزگار اقبال خوبی به خواندن شاهنامه نیست همین است که خواندنش نوعی علم یا تخصص خاص می‌خواهد .

دختر هفتواد​ در انتهای بولوار فارغ‌التحصیلان

نوروز امسال در راستای زیباسازی شهرغیر از گل‌کاری و نصب المان‌ها، نقاشی دیواری‌های متعددی را شاهد بودیم که مورد توجه مردم قرار گرفت. یکی از این نقاشی دیواری‌ها که «دختر هفتواد» نام دارد و برگرفته از داستان‌های شاهنامه می‌باشد ، در تقاطع بولوار فارغ التحصیلان با بولوار معلم کشیده شده است.

افسانه دختر هفتواد، مربوط به دختری از دیار کرمان است که هفت برادر دارد. براساس این داستان، دختر، طبق سبک زندگی آن زمان، به کنار برکه می‌رود تا ریسندگی کند. سیبی از درخت می‌چیند و وقتی آن را گاز می‌زند، درون سیب، کرمی‌را می‌بیند. دختر، کرم را به خانه می‌برد و با نیت اینکه ببیند این کرم چقدر می‌‌‌‌‌‌تواند برایش خوش‌شانسی و طالع خوب بیاورد، به او غذا می‌دهد و به خوبی نگهداری می‌کند. فردای آن روز دختر می‌تواند دو برابر همیشه ریسندگی کند. روزهای بعد هم به همین روال به کرم غذا می‌دهد و می‌تواند ریسندگی بیشتری داشته باشد تا اینکه کار و بارش می‌گیرد و ثروتی که از این راه عاید او و خانواده‌اش می‌شود آن‌قدر زیاد بوده است که به تدریج، برای خودشان قلعه‌ای می‌سازند و سرباز به کار می‌گیرند و حکومت مستقلی به‌ راه می‌اندازند. مردم هم به نیت اینکه کرم دختر برای آن‌ها خوش شانسی بیاورد، به دیدن دختر می‌آمدند و برای کرمش غذا می‌آوردند.

این کرم به مرور آن‌قدر رشد می‌کند که تبدیل به یک اژدها می‌شود. پدر و برادران دختر که صاحب قدرت شده بودند نیز به مردم زیر‌دست خود ظلم می‌کردند. وقتی خبر این ظلم به یکی از سرداران ایرانی می‌رسد، تصمیم می‌گیرد به جنگ با آن‌ها برود تا ریشه ظلم را بخشکاند و پلیدی اژدها را از روزگار محو کند. این سردار و یارانش برای اینکه وارد قلعه شوند، به نگهبانان شربت خواب‌آوری می‌دهند و پس از آنکه آن‌ها خوابیدند به درون قلعه و سپس به جایی که اژدها نگهداری می‌شده‌است می‌روند و زهر را به دهان او می‌ریزند. اژدها با خوردن زهر می‌ترکد و صدایی بم ایجاد می‌شود. از همین زمان هم آنجا به عنوان «ارگ بم» نام می‌گیرد.

این داستان که در چند صحنه بر روی دیوار نقاشی شده است، بسیار مورد توجه اهالی و رهگذران قرار دارد و نه تنها به زیبایی شهر‌ افزوده است بلکه موجب افزایش آشنایی مردم با فردوسی می‌شود.

رئیس سابق اداره ثبت مشهد همسایه این نقاشی‌دیواری زیبا

سید علی بدیعی رئیس سابق اداره کل ثبت اسناد و املاک مشهد که زیر نم‌‌نم باران بهاری در حال پیاده‌روی در بولوار معلم بود، وقتی از او در مورد این نقاشی‌دیواری پرسیدیم به زیبایی، داستان آن را برایمان روایت کرد و گفت: این‌چنین‌ آثار هنری فاخری در جای‌جای شهر لازم و حیاتی است چرا که این آثار و مخصوصا مفاهیمی‌که از شاهنامه برداشت می‌شود سازنده هویت ماست و ملتی که هویت خود را نشناسد نمی‌تواند تمدنی فاخر بسازد.

او به لزوم آموزنده بودن چنین آثاری اشاره می‌کند و می‌گوید‌: اگر مفاهیمی‌ چون حقوق شهروندی و اصول اخلاقی در قالب نقاشی‌دیواری و یا هر اثر هنری دیگری آموزش داده شود بسیار موثرتر واقع خواهد شد .

نقاشی‌های شاهنامه در نقطه‌ای دیگر از بولوار معلم نیز چشم‌نوازی می‌کنند‌، یک زمین ‌خالی بزرگ بین معلم 63‌و 65‌چشم‌اندازی گشوده است به دیواره‌های جانبی چند ساختمان 4‌طبقه که با نقاشی‌ها و ابیاتی از شاهنامه فردوسی آذین داده شده‌اند. ویژگی خاصی که این نقاشی‌ها دارند طراحی آن‌ها در اندازه‌هایی بسیار بزرگ است به نحوی که از فاصله دور نیز به خوبی دیده می‌شوند .

115919.jpg
خردسرای فردوسی

در کنار این جلوه‌های بصری زیبا یک مؤسسه مردم‌نهاد فرهنگی در منطقه 11‌قرار دارد که اثر حکیم فروسی را محور فعالیت‌های خود قرار داده است. این مؤسسه که خردسرای فردوسی نام دارد، محفل علاقه‌مندان به ادبیات و شاعر حماسه‌سرای کشورمان است.

ماجرا از این قرار است که در سال 1384‌جمعی از دوستداران شاهنامه فردوسی و دلدادگان زبان، فرهنگ و هویت ایرانی، ضرورت تأسیس مؤسسه فرهنگی خردسرای فردوسی را احساس کردند و بدون حمایت هیچ نهاد و سازمانی، تنها به منظور پاسداری از ارزش‌های والای مندرج در شاهنامه و آموزه‌های بلند و انسانی فردوسی، بر آن شدند تا با تأسیس این مؤسسه، گامی‌ در جهت حفظ و اعتلای فرهنگ غنی و حماسی ایران بردارند.

مؤسسه فرهنگی و مردمی‌خردسرای فردوسی با مدیریت دکتر یاحقی، عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی و از اساتید برجسته و بنام زبان و ادبیات فارسی، تأسیس و اداره می‌شود و 25‌اردیبهشت‌ماه هم به پیشنهاد او، روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی نام‌گذاری شده است.

این مؤسسه اکنون با کمک اساتید مطرح و سرشناس، به برگزاری کلاس‌های مختلف، جلسات شاهنامه‌خوانی، برپایی همایش‌ها و میزگردهای ادبی، جلسات نشست و دیدار با نخبگان و ... اقدام می‌کند و حضور همه افراد در این کلاس‌ها آزاد است.

خردسرا با هدف احیای فرهنگ و ادبیات ایران، کلاس‌های مختلف شاهنامه‌خوانی، عطارخوانی، اخوان‌خوانی و تاریخ بیهقی را برگزار می‌کند و در آینده‌ای نزدیک قرار است کلاس‌هایی تخصصی دایر کند که در آن، اساتید، بخش‌هایی از شاهنامه را که کمتر مورد توجه بوده است، بررسی می‌کنند.

هدف اصلی مؤسسه کمک به تمام شاهنامه‌پژوهان است به گونه‌ای که اقدامات، فقط محدود به افراد دانشگاهی نباشد و همه افرادی که در جهت گسترش شاهنامه و فرهنگ فردوسی تلاش دارند، تحت پوشش قرار گیرند.

فصل‌نامه پاژ که نامش برگرفته از زادگاه فردوسی است، از سال 86 به طور مرتب با تلاش مؤسسه خردسرای فردوسی چاپ می‌شود و سهم عمده‌ای در انتشار مقاله‌های مربوط به این شاعر حماسی و ادبی دارد. همایش‌های میان فصلی نیز که توسط خردسرا برگزار می‌شود، از منظم‌ترین و غنی‌ترین همایش‌های ‌مربوط به فردوسی در سطح استان است.

جمع‌آوری و انتشار مجموعه‌ای از اشعار خردآمیز فردوسی که به کوشش دکتر راشد‌محصل انجام شده است، از دیگر اقدامات این مؤسسه مردمی‌است. همچنین تعدادی از اشعار اخلاقی و خردورزانه شاهنامه به انتخاب دکتر یاحقی، توسط دکتر حسین‌صالحی، خوش‌نویسی شده و در قالب یک مجموعه نفیس خطی به چاپ رسیده که از آثار ماندگار است.

خردسرا سعی دارد شاهنامه را به عنوان «نامه خرد» و کتاب فرهنگ به همگان معرفی کند چراکه شاهنامه علاوه بر اینکه به هویت و ملیت ایرانی پرداخته یک حماسه جهانی محسوب می‌شود و فضایل اخلاقی، نکات تربیتی و مواعظی که فردوسی بیان می‌کند، مورد نیاز همه جهانیان است. یکی از برنامه‌های اصلی که خردسرا دنبال می‌کند، این است که در روز بزرگداشت فردوسی، مدارس از دانش‌آموزان بخواهند مطلب یا انشایی در مورد این شاعر بزرگ بنویسند و زنگ فردوسی نواخته شود. آوردن شاهنامه در بین مردم و خانواده‌ها، رسالت دیگری است که خردسرای فردوسی آن را دنبال می‌کند چراکه در گذشته، بسیاری از افراد، حتی سال‌خوردگان بی‌سواد، اشعار و داستان‌های شاهنامه را حفظ بودند اما امروز متأسفانه حتی برخی افراد تحصیل‌کرده درک درستی از فردوسی و اشعارش ندارند.

دکتر علیرضا قیامتی، قائم مقام خردسرای فردوسی است. طی گفت‌و‌‌گویی که با او داشتیم، به ضرورت وارد کردن مفاهیم شاهنامه در مدیریت شهری تأکید کرد و افزود: ما باید به سمت احیای نقالی‌ها برویم و در نقاط مختلف شهر، در طول سال شاهد اجرای نقال‌ها باشیم.

قیامتی، نقاشی‌دیوارها با مضامین شاهنامه را یکی از اقدامات خوب شهرداری دانست و اظهار کرد: اتوبوس‌های هفت‌‌خان رستم که طی ایام نوروز، در آن داستان‌های شاهنامه گفته می‌شد، یکی دیگر از اقدامات خوبی است که صورت گرفته است اما هنوز کافی نیست.

وی با اشاره به تصمیم شهرداری منطقه 11برای ایجاد پیاده‌راه در حدفاصل چهارراه آزادشهر تا بولوار جلال آل احمد، تصریح کرد: در پیاده‌راه می‌توان ایستگاهی با عنوان شاهنامه ایجاد کرد همچنین به اجرای نقالی و نمایش داستان‌های شاهنامه پرداخت.

وی با بیان اینکه از قهرمانان مثبت شاهنامه می‌توان مجسمه، المان و ... ساخت، ادامه داد: برپایی نمایشگاه شاهنامه هم از دیگر اقداماتی است که اگر به درستی اجرا شود تأثیرگذار خواهد بود.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی