کد خبر : 83278
/ 11:52
یادی از 3مسجد با 3کارکرد خاص

قبه‌های فیروزه‌فام

دم‌دمه‌های پیش‌خوانی اذان ، صدای ملکوتی‌ای که از گلدسته‌های مسجد بلند می‌شود، نویدِ دل‌ سپردن به درگاه معبود را می‌دهد. نمازگزاران روانه خانه خدا می‌شوند تا دمی‌ از تعلقات این دنیا فارغ شوند و سیم دلشان را به جایی گره بزنند که منشأ خوبی‌‌ها و کمال است.

قبه‌های فیروزه‌فام

شادفر-شهرآراآنلاین، دم‌دمه‌های پیش‌خوانی اذان ، صدای ملکوتی‌ای که از گلدسته‌های مسجد بلند می‌شود، نویدِ دل‌ سپردن به درگاه معبود را می‌دهد. نمازگزاران روانه خانه خدا می‌شوند تا دمی‌ از تعلقات این دنیا فارغ شوند و سیم دلشان را به جایی گره بزنند که منشأ خوبی‌‌ها و کمال است.

ما در منطقه7، 107مسجد داریم که رنگ کاشی‌کاری‌ها و بوی آب‌و‌جاروی دمِ غروبشان برای همه ساکنان محلاتمان آشناست. ماه رمضان را غنیمت دانستیم تا به مساجد منطقه7 سری بزنیم و از سه مسجد با سه کارکرد یاد کنیم؛ باغی که مسجد شد، مسجدی که مدرسه است و بالاخره مسجدی که بزرگ‌ترین اعیاد در آن برگزار می‌شود.

مسجد حقیقی، محله پروین اعتصامی

از باغ‌های علی خمسه تا وصیت‌نامه مرادعلی

علی حسن‌زاده‌حقیقی گرچه متولد1340 است، سن‌وسالش به پیشینه مسجد حقیقی قد نمی‌دهد و برای بیان تاریخ شفاهی آن به اسناد و وصیت‌نامه‌هایی وابسته است که از جدش، مرادعلی، باقی مانده است. او تعریف می‌کند: محدوده خیابان فداییان‌اسلام معروف به اراضی و باغات گل‌ختمی‌ بوده. همچنین پیش از بولوار فرودگاه فعلی، خیابان فداییان‌اسلام، مسیر تشریفاتی شاه از فرودگاه به‌سمت حرم مطهر بوده است.

مسئول و به‌نوعی تولیت فعلی مسجد حقیقی درحالی‌که عکس پدربزرگ و پدرش را به ما نشان می‌دهد، می‌گوید: زمین مسجد و چند باب مغازه جنب آن و همچنین منزل فعلی مادرم، بخشی از ارثی است که از پدربزرگم، مرادعلی، به پدرم رسیده است.

او این اراضی را پیش از اینکه خیابان نخریسی مشهد به‌وجود بیاید، یعنی زمانی که همه باغ بوده، از علی خمسه‌دباغ خریده است. زمانی که مرادعلی به فکر می‌افتد وصیت‌نامه‌ای برای فرزندانش بنویسد، در آن قید می‌کند که وراث موظف هستند پس از 15سال که از فوتش گذشت، یک‌سوم دارایی‌هایش را صرف امور خیریه کنند.

116158.jpg

همه بندهای وصیت‌نامه موبه‌مو اجرا می‌شود اما به‌دلایلی قبل از اینکه یک‌سوم دارایی‌ مرادعلی کسر شود، هرکدام از وراث به سهمشان می‌رسند. روزگار به همین ترتیب می‌گذرد تااینکه حاج‌میرزاعلی حقیقی که هیچ مسئولیتی در اجرای وصیت‌نامه پدرش نداشته است، تصمیم می‌گیرد یک‌سوم از سهم خودش را چنان کند که پدرش خواسته بود.

همه محدوده فداییان‌اسلام بیابان بود 

منصوره فرازستانی، همسر میرزاعلی حقیقی، از تصمیم آن سال‌های شوهرش می‌گوید: ما هنوز خانه نداشتیم که حاج‌آقا مسجد را ساختند. فرزند اولم تقریبا سه‌چهارساله بود که مسجد حقیقی، مراحل ساختش را می‌گذراند.

درحالی‌که نگاهش را از پنجره سبز اتاق به‌سمت ما می‌گرداند، ادامه می‌دهد: آن زمان که مسجد در خیابان فداییان، بنا شد، همه این محدوده خار بود و ما به‌سختی در اینجا زندگی می‌کردیم. برای رفتن به محدوده اصلی شهر و میدان بسیج(فلکه برق) باید زمان زیادی صبر می‌کردیم تا یک گاری اسبی بیاید و بعد با گاری تا میدان بسیج می‌رفتیم و بخشی از نیازهای زندگی را تهیه می‌کردیم.

حقیقت سال1330

حاج‌خانم درحالی‌که یادی از همسرش می‌کند، دوباره نگاهی به ما می‌اندازد و می‌گوید: آقای حقیقی، زمین‌های زیادی را فروختند تا اینجا آباد شد.

با ساخت مسجد حقیقی که درواقع نمازخانه‌ای ملکی است، خانواده میرزاعلی تولیت آنجا را به‌عهده می‌گیرند و چندسالی در منزلی که داخل مسجد ساخته شده بود، زندگی می‌کنند.

بانوی هشتادویک‌ساله بیان می‌کند: تا همین اواخر، منزل ما داخل مسجد بود و تا این زمان، مسجد، خادمی‌ جز خانواده خودمان نداشته است اما امان از پیری و پادرد! حالا حدود یک سال است که برای نماز هم نمی‌توانم به مسجد بروم.

116159.jpg

فرزند دوم میرزاعلی می‌گوید: آن‌طور که به گوش ما رسیده، پدربزرگم می‌گفته است اگر خدا عمری بدهد، دوست دارم مسجدی بسازم. وقتی ایشان فوت می‌کند و انحصار ورثه صورت می‌گیرد، یکی از پسرانشان یعنی پدر بنده، حدود یک‌سالش بوده است اما وقتی بزرگ می‌شود، تصمیم می‌گیرد که به خواسته پدرش جامه عمل بپوشاند و به همین دلیل، ساخت مسجد حقیقی را شروع می‌کند.

به‌گفته علی‌آقا و باتوجه‌به قاب‌عکسی که به ما نشان می‌دهد، مسجد حقیقی در سال1330 بنا می‌شود. در قاب‌عکسی که او به ما نشان می‌دهد، عکس مرادعلی، میرزاعلی و سیدابوالحسن رضوی دیده می‌شود و در متن دست‌نویسِ قسمت پایین عکس‌ها آمده است: «مسجد حقیقی در سال1330 توسط مرحوم حاج‌مرادعلی حسن‌زاده‌حقیقی به کارفرمایی فرزندشان، مرحوم حاج‌میرزاعلی حسن‌زاده‌حقیقی، بنا گردید و با اولین امام‌جماعت، مرحوم حاج‌سیدابوالحسن رضوی که مدت 30سال امامت نمودند، مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.»

مسجد جمکران، محله کوشش

مسجد نَه، یک مدرسه متفاوت

پیامبر گرامی اسلام(ص) وقتی در مسجد، دو حلقه عبادی و علمی‌ را می‌دیدند، در حلقه علمی‌ می‌نشستند و می‌فرمودند: «من برای این مبعوث شدم».

احمد نعمتی، مدیر مدرسه شهیدمصطفی عارفی در مسجد جمکران، با بیان این مطلب می‌گوید: «دراصل کارکرد مسجد، تعلیم و تعلّم بوده است. از وقتی این کارکردِ مسجد را از آن گرفتند، هزینه‌های زیادی به جامعه تحمیل شد».

او می‌گوید: «یکی از دلایل تعطیلی مدارس، ناتوانی در تامین هزینه سوخت آن‌هاست اما اینجا ما با یک بخاری، کُل مسجد را گرم می‌کنیم. نیاز به گرمایش و روشنایی و نیروی زیادی نداریم».

محور تمام فعالیت‌های مدرسه، نماز است. او می‌گوید: «ما نیامده‌ایم مدرسه بسازیم. آمده‌ایم مسجد را احیا کنیم».

جرقه دوازده‌ساله

جرقه این کار حدود 12سال پیش می‌خورد. حلقه‌هایی در مساجد تشکیل می‌شود شبیه حلقه‌های صالحین، اما این حلقه‌ها زیاد نمی‌توانند جای خودشان را باز کنند. بچه‌ها ساعت حضورشان در مسجد کم است و مربی با خانواده ارتباط نمی‌گیرد. این‌ها کاستی‌هایی است که متولیان مسجد سعی کرده‌اند به‌مرور برطرفش کنند. آن‌ها از یک قانون پیروی می‌کنند؛ قانونی که به دانش‌آموزان اجازه می‌دهد خارج از محیط مدرسه، درس بخوانند و فقط در امتحانات شرکت کنند. براساس همین قانون، مدارس مسجدمحور تشکیل می‌شوند و حالا بچه‌های این مساجد در پایان سال، شبیه تمام دانش‌آموزان دیگر در امتحانات مدارس شرکت می‌کنند تا مدرک پایان آموزش آن سال تحصیلی را بگیرند.

مدرسه نوپا نیست

مدرسه شهیدعارفی سال96 فعالیتش را شروع کرده است. وقتی جمعیت در دیگر مساجد زیاد می‌شود، به پیشنهاد هیئت‌امنای مسجد جمکران، بعضی کلاس‌ها و دانش‌آموزان به این مسجد منتقل می‌شوند. این مدرسه از اول ابتدایی تا کلاس نهم را دارد، ولی مساجد دیگر تا دیپلم دارند و از سال دیگر برای دهم ثبت‌نام می‌کنند. نعمتی می‌گوید: «مدرسه نوپا نیست ولی مسجد نوپاست. من دانش‌آموزی دارم که حدود پنج سال است با من درس می‌خواند».

او سطح علمی‌ مدرسه‌شان را بالا می‌داند و می‌گوید: «ما بچه‌ها را گزینش می‌کنیم. اگر دانش‌آموزی ضعیف باشد، با این سیستم نمی‌تواند درس بخواند؛ چون ما بعضی درس‌ها را خیلی کار نمی‌کنیم. علاوه‌بر این در فضای مسجد، تمرکز بچه‌ها زیاد است».

خانواده‌ها، بچه‌هایشان را موظف می‌کنند که شب‌ها زود بخوابند و صبح زود بیدار شوند؛ عواملی که نعمتی در موفقیت کلاس‌هایش اثرگذار می‌داند. او می‌گوید اینجا شبیه مدرسه است، اما یک مدرسه متفاوت.

116159.jpg

مسجد امام‌علی(ع)، محله مقدم

مسجدِ شاه مردان

سال47، 48 بود که یکی از اهالی قدیمی‌ محله کوشش، زمینی خرید و آن را وقف مسجد کرد. حاج‌محمد برج‌علی، گاراژدار بود. آن سال‌ها گاراژ برج‌علی مقابل زمینی بود که حالا به مسجد امام‌علی(ع) تبدیل شده است. اتفاقا آن زمین هم گاراژی بود که اتوبوس‌رانی، اجاره‌اش کرده بود.

مساحت زمین، حدود 350مترمربع بود که پس از خرید توسط این خیّر محله، برای ساخت مسجد، اهدا شد. بعد از وقف زمین، اقدامات اولیه برای ساخت مسجد شروع شد و چند سال بعد یعنی درحدود سال54، با بتن‌ریزی، عملیات عمرانی ساخت مسجد جدی شد. آن سال‌ها افراد زیادی به ساخت مسجد کمک کردند و این ساخت‌و‌ساز تا سال57 طول کشید. سرانجام در همان سال، مسجد امام‌علی(ع) با مساحت حدود 350مترمربع به بهره‌برداری ‌رسید و با تبلیغات خوبی که شده بود، نمازگزاران زیادی را به خود جذب کرد.

با حضور نمازگزاران در مسجد، فعالیت‌های آن گسترده و زمینه برای توسعه‌اش فراهم شد. درکنار توسعه فیزیکی مسجد، کارهای فرهنگی و مذهبی آن هم رونق بیشتری گرفت و کانون فرهنگی، پایگاه بسیج، هیئت مذهبی و... را تشکیل داد. حتی اعضای هیئت‌امنا، پا را فراتر از دیگران گذاشتند و به برگزاری جشن‌های مذهبی، اقدام کردند. حالا مسجد امام‌علی(ع) درکنار سایر کارکردهای اصلی یک مسجد، به پایگاهی فرهنگی‌مذهبی تبدیل شده است که کمک به نیازمندان، تهیه جهیزیه برای زوج‌های بی‌بضاعت، برگزاری جشن بزرگ ولادت امام‌علی(ع)، پهن کردن سفره‌های افطاری در همه شب‌های ماه مبارک رمضان و... جزو فعالیت‌های شناخته‌شده آن به‌عنوان یکی از مساجد محوری منطقه7 در بین مشهدی‌هاست.

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی