کد خبر : 83342
/ 11:21
سینماگران نتوانسته‌اند نقش سرداران خراسانی را در آزادسازی خرمشهر به تصویر بکشند

بی‌تفاوتی به فتح الفتوح

به راحتی می‌توان ادعا کرد اگر تاریخ ٢۵٠ سال گذشته را ورق بزنیم، جنگ و نبردی را نمی‌یابیم که مردمان ایران زمین درآن ورود کرده و پیروز میدان نشده باشند.

بی‌تفاوتی به فتح الفتوح

غلامرضا زوزنی -شهرآراآنلاین، فتح خرمشهر حداقل در تاریخ معاصر ایران به عنوان یک سند پرافتخار است که ایرانی‌ها توانسته‌اند زمین‌های خود را از اشغال دشمن خارج کنند. پیش‌تر هرچه به یاد داریم، کوچک‌تر شدن مرزهای ایران‌زمین بود.
با اوج گرفتن سینمای ایران در سال‌های‌ پس از انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی، سینماگران هم به مسئله مقاومت ٣۴روزه رزمندگان اسلام قبل از سقوط خرمشهر از منظر خود پرداخته‌اند، اما هنوز شاهد تولید اثر فاخری درباره فتح آن نیستیم. این فتح الفتوح، با ظرفیت دراماتیکی که دارد می‌تواند بستر مناسبی برای تولید آثار سینمایی و تلویزیونی باشد که جای خالی آن احساس می‌شود. 
جدای از این حتی به سختی می‌توان فیلم مستندی را نام برد که درآن به فتح خرمشهر اشاره شده باشد و حتی در سالروز این فتح غرورآفرین، وقایعی که بر خرمشهر پیش از سقوط گذشت، بازخوانی می‌شود. تصویر رزمندگان ارتش جلوی مسجد خرمشهر، مستندترین و مشهورترین تصویر که از این رویداد تاریخی هزاران بار دستمالی شده است. حتی آنچه که از رشادت‌های شهید محمد جهان‌آرا هم خوانده و شنیده‌ایم در این قاب نگنجیده است، چه رسد به تبیین نقش سرداران خراسانی در این فتح.
مرحوم رسول ملاقلی‌پور یکی از کسانی بود که در این مسیر گام نهاد و جزو نخستین کارگردانان سینمای ایران بود که دوربین خود را برای ساخت فیلمی با موضوع خرمشهر روشن کرد. بعد از او احمدرضا درویش، محمدحسین لطیفی، عبدالحسن برزیده، حمید فرخ‌نژاد، مسعود نقاش‌زاده و جواد اردکانی در فیلم‌های خود به سراغ موضوع خرمشهر رفتند.
همه، درباره سقوط
«بلمی به سوی ساحل» (۱۳۶۴) ساخته مرحوم رسول ملاقلی‌پور یکی از فیلم‌های مهم سینمای دفاع مقدس و اولین فیلمی است که به طور مستقیم به خرمشهر اشاره می‌کند. این فیلم با همه ویژگی‌هایش به بازنمایی یکی از زوایای مهم اشغال خرمشهر می‌پردازد.
با اینکه «حریم مهرورزی»(١٣۶۵) ساخته ناصر غلامرضایی فیلم بعد از «بلمی به سوی ساحل» بود که با مضمون خرمشهر و تبعات اجتماعی اشغال خرمشهر ساخته شده است، اما به طور عمده از «کیمیا»(۱۳۷۳) احمدرضا درویش به عنوان کسی که دومین فیلم را با موضوع خرمشهر جلوی دوربین برده است، یاد می‌شود. با اینکه کیمیا حرف‌های تازه برای گفتن داشت و در زمان خود تحسین سینمای ایران را برانگیخت اما او هم روایتگر داستانی از تبعات اجتماعی اشغال خرمشهر بود.
بعد از «کیمیا»، درویش در فیلم «سرزمین خورشید» مستقیم به سراغ موضوعی با محوریت اشغال خرمشهر می‌رود که فضایی متضاد با فیلم «کیمیا» دارد. اما در «سرزمین خورشید» نیز حرفی از فتح خرمشهر به میان نمی‌آید. هرچند کارشناسان «دوئل» درویش را هم بی‌ارتباط با خرمشهر و آزادسازی آن نمی‌دانند، ولی نمی‌توان ردی واضح از رشادت‌های رزمندگان در فتح خرمشهر یافت. 
در حد اشاره
مهم‌ترین فیلمی که سال‌های اخیر در یادها مانده فیلم «روز سوم» ساخته محمدحسین لطیفی است. لطیفی در این فیلم تلخ‌ترین صحنه‌های تجاوز عراقی‌ها به خاک خرمشهر را تصویر کرده است. همه آنچه که در روز سوم می‌بینیم مقاومت مردم خرمشهر در برابر تجاوز نیروهای بعثی است. با همه جذابیت‌ها و ظرافت‌هایی که روز سوم دارد، داستان این فیلم هم حول سقوط خرمشهر می‌چرخد.
فیلم‌هایی مانند «دکل» (١٣٧۴) حسن برزیده، «سفر سرخ»(۱۳۷۹) حمید فرخ‌نژاد، «کودک و فرشته»(١٣٨٧) مسعود نقاش‌زاده، «آخرین روزهای زمستان» (۱۳۹۱) محمد حسین مهدویان، «بزرگمرد کوچک»(١٣٩٠) صادق دقیقی همه و همه یا به موضوع اشغال خرمشهر پرداخته‌اند و یا در بخش‌های کوتاهی به فتح آن اشاره کرده‌اند. حتی در فیلم سینمایی «به کبودی یاس» (١٣٧۴) ساخته جواد اردکانی که در مشهد و با حضور هنرمندان مشهدی تولید شده است هم در سکانس‌هایی کوتاه به نقش شهید عبدالحسین برونسی در فتح خرمشهر اشاره شده که در همین اندازه باقی مانده است.
دغدغه خرمشهر
سقوط و آزادسازی خرمشهر، موضوعی است که در هر فیلمی که درباره تاریخ معاصر ایران ساخته شده یا خواهد شد، به آن اشاره شده است. مجموعه تلویزیونی «در چشم باد» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی، در سکانس پایانی‌اش که در خرمشهر اتفاق می‌افتد به طور مستقیم به این واقعه اشاره کرده است. «عصر روز دهم» را همچون مجموعه تلویزیونی «در چشم باد» نمی‌توان به طور مستقیم در دسته بندی فیلم‌هایی با موضوع آزادی خرمشهر دانست اما سکانس اولیه این فیلم با موضوع خرمشهر آغاز می‌شود. حتی سریال «خاک سرخ» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا نیز که نیمی از داستانش بر سقوط خرمشهر بنا شده است، هیچ حرفی از سوم خرداد و آزادسازی خرمشهر نمی‌زند.
سرداران خراسانی فتح‌الفتوح
فیلم‌هایی که نام برده شد، همه آن‌چیزی که در این‌باره تولید شده‌است، نیست، اما همان‌طور که خواندید هیچ‌کدام به آنچه که در آزادسازی خرمشهر اتفاق افتاده، نپرداخته است. جذابیت‌های داستانی و باردراماتیکی که در آزادسازی خرمشهر وجود دارد از طرفی و نقش پررنگ سرداران مشهدی و خراسانی در این فتح مانند شهید صیاد شیرازی از طرف دیگر این ضرورت را پیش‌رو می‌گذارد تا سینماگران مشهدی و خراسانی پیش‌قدم و درباره این نقطه عطف تاریخی دست به دوربین شوند. مطمئنا ساخت فیلمی که به طور اختصاصی به شکوه فتح خرمشهر بپردازد هم می‌تواند در تاریخ سینمای ایران شاخص شود. 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی