کد خبر : 83683
/ 10:59

پایان صنوبرها

این آخرین بهار است که صنوبرهای پیر در تماشای رهگذران باغ وکیل‌آباد هستند.

پایان صنوبرها

محدثه شوشتری-شهرآراآنلاین، این آخرین بهار است که صنوبرهای پیر در تماشای رهگذران باغ وکیل‌آباد هستند. جان این درخت‌ها پُر از بهار بوده، یکی چهل بهار از سر گذرانده است، آن یکی کمی بیشتر. بینشان هستند درختانی که نیم‌قرن را پشت سر گذشته‌اند، اما حالا به بهار مرگ رسیده‌اند. تنشان با ضربدرهای قرمز نشانه‌گذاری شده است، تا به نوبت از آسمان به زمین کشیده شوند.
اینجا پایان صنوبرها جور دیگری رقم می‌خورد. زمان مرگشان به طبیعت سپرده نمی‌شود، مرگشان را ما رقم می‌زنیم تا شاید آن‌ها سایه مرگ بر سر ما نباشند.
چند حادثه این درس را به آدم‌ها داد تا منتظر افتادن صنوبرها ننشینند. این درس را یکی از صنوبرهای کهن‌سالی داد که با افتادنش جان زنی را گرفت؛ همان روز که زور صنوبر به زوزه‌های باد و وزیدن تندش نرسید، کمرش شکست، بر زمین افتاد و باعث مرگ رهگذری در باغ وکیل‌آباد شد. این ماجرا آغازی برای رفتن به استقبال مرگ زودرس صنوبرها از سوی آدم‌ها شد.
  مرگ زودرس صنوبرها
داغ‌گذاشتن به تن صنوبرها را یکی از شهروندان با پیامک خبر داد. اوایل صبح است که برای دیدن صنوبرهای نشانه‌گذاری‌شده، وارد باغ وکیل‌آباد می‌شویم. این پیران تنومند سال‌هاست پای آدم‌ها ایستاده‌اند، در پایان هم به خاطر آدم‌ها باید ایستاده بمیرند. پایان، غم‌انگیز است، حتی اگر برای مصلحت باشد. همین زمستان گذشته پایان ٣١صنوبر با همین مصلحت‌اندیشی رسید. رد مرگشان از زمستان گذشته هنوز تازه است. از قامت رعنای صنوبرها فقط یک وجب از ساقه درخت در دل خاک مانده است؛ گویی همین یک وجب، سنگ‌قبری برای صنوبرهاست. حالا قرار است صنوبرهای فرسوده دیگر هم به همین مرگ زورکی، تن دهند.
درست رو‌به‌روی خانه ملک در باغ وکیل‌آباد، پایین‌تر از آبشار، نوبت مرگ گروهی دیگر از صنوبرها رسیده است. مُهر پایان زندگی‌شان روی کاغذ خورده و همه امضاهای قانونی برای قطع آنان با عنوان «درختان خطری»، جمع شده‌ است. درخت‌هایی که ضربدر قرمز خورده‌اند، شامل این مجوز قطع قانونی می‌شوند. درخت به درخت، ضربدرها را می‌شمارم. حساب از ٣۵درخت می‌گذرد. کنارم، کارشناس فضای سبز با انگشت، زخم‌های تن صنوبرها را نشان می‌دهد که به‌اصطلاح خودشان «دارخور» شده‌اند. توضیح هم می‌دهد که «دارخور، همان پوسیدن درختان درون است که گاهی به‌شکل اسفنج نارنجی‌رنگ پودر می‌شود، در حالی که چهره ظاهری آن‌ها سبز و پر از شاخ و برگ‌ است.»
زخم‌های تن‌ صنوبرها کم نیست؛ سوراخ‌های ریز، رد درون آشفته و پیر آنان است، هرچند آنان درظاهر تنومند و سالم به نظر می‌رسند. روی سبزشان هم نشانی از رسیدن مرگ ندارد. قامت بلندشان از ٣٠متر هم گذشته است. سرشان رو به بالاست، گویی که از آن بالا دارند به تمام شهر سرک می‌کشند. شاخ و برگ‌هایشان هم در باد مستانه می‌رقصند و این ظاهر که انگار تلاشی است برای بقا، قطع آنان را غم‌انگیزتر کرده است.
کمیسیون ماده٧ که مرجع صدور مجوزهای قانونی قطع درختان و از طرفی رسیدگی به شکایات قطع درختان است، مُهر تایید بر قطع این درختان زده است. کارشناسان این کمیسیون به همراه چند هیئت علمی از دانشگاه‌های مشهد با دستگاه اسکنر مخصوص تک‌تک این صنوبرها را اسکن کرده‌اند و مجموع بررسی‌ها، تأییدکننده پوسیدگی و خطر سقوط این درختان بوده است.
  آشیانه پرندگان هم، پَر
همراه با کارشناس فضای سبز باغ وکیل‌آباد، درختان نشانه‌گذاری‌شده را بازدید می‌کنیم. صدای جیر جیر پرندگان سکوت صبحگاهی باغ را درهم‌می‌شکند. این صنوبرها، آشیانه پرندگان هم هستند که حالا با قطع آنان دسته‌ای از پرندگان کوچ داده می‌شوند. دسته‌ای از آن‌ها لب جوی آب می‌نشینند، پر می‌زنند تا بالای درخت. جوی آب، پای صنوبرها جاری است. آب قنات وکیل‌آباد که موقوفه مرحوم حاج حسین ملک است، در همه این سال‌های خشک‌سالی متوالی، نگذاشته این درختان تشنگی بکشند. شاید همین سیراب‌شدن بوده است که سرسبزی درختان باغ وکیل‌آباد را حفظ کرده و جزو باغ‌های انگشت‌شمار موقوفه مشهد است که درش به روی مردم باز بوده و برخلاف دیگر باغ‌های موقوفه نظیر ملک‌آباد، از دسترس مردم دور نگه داشته نشده است.
درختان نشانه‌گذاری شده باغ وکیل‌آباد را کارشناس فضای سبز از خانواده درختان صنوبر می‌داند که برخی از آنان را مردم به نام «سپیدار» می‌شناسند و برخی دیگر در اصطلاح دقیق‌تر «اشن» و جزو درختان صنوبر هستند. می‌گوید: «این درختان سریع‌الرشد هستند، اما عمرشان همانند درخت چنار به چندصد سال نمی‌رسد. عمر صنوبرها بستگی به مکان رشد و آب و هوا دارد که در بیشتر موارد وقتی به سن بالای ۵٠سال می‌رسند، یا می‌پوسند یا از شدت خشکی، خود به خود می‌افتند. همین هفته گذشته که باد و طوفان شدید مشهد را فراگرفت، مدام از بلندگوها اعلام می‌کردیم مردم زیر درختان کهن‌سال و خشک نایستند. با وجود هشدارها باز هم رهگذران از زیر درختان عبور می‌کنند. در حادثه هفته گذشته، تنه‌ای از یک درخت صنوبر بالای سر آقایی سقوط کرد و در این حادثه سر این رهگذر شکست، اما خوشبختانه جان سالم به در برد. اما دو سه سال پیش بر اثر وزش باد، یکی از همین درختان روی سر خانمی سقوط کرد و این فرد فوت شد. روزهای آخر هفته و تعطیلات، جای نشستن در باغ وکیل‌آباد پیدا نمی‌شود، تصور کنید اگر درختان فرسوده را زودتر از اینکه خودشان بیفتند، جمع نکنیم، چه حوادث تلخی ممکن است رخ دهد.»
  پرونده‌های باغی
ادامه حرف‌های کارشناس فضای سبز را یکی از مجریان باغ وکیل‌آباد پی می‌گیرد: «وقتی می‌خواهیم درختان فرسوده را قطع کنیم، خیلی‌ها اعتراض می‌کنند که چرا درخت‌ها را قطع می‌کنید، از طرف دیگر وقتی حادثه‌ مرگ یا مصدومیت برای رهگذری پیش می‌آید، باز عده‌ای دیگر از مدیریت باغ وکیل‌آباد شکایت می‌کنند که چرا برای امنیت مردم، این درختان فرسوده را به‌موقع جمع‌آوری نکرده‌ایم. چندین پرونده‌ در دادگاه‌های مشهد درباره همین شکایت‌های شهروندان از سقوط درختان باغ وکیل‌آباد تشکیل شده است.
از همین رو سعی می‌کنیم به‌موقع درختان فرسوده را که خطر سقوط دارند، قطع کنیم، در عین حال به جای همه این درختان، درخت می‌کاریم. درخت «چنار» یا درخت «پالونیا» از گونه‌های جایگزین‌شده برای صنوبرهای پیر و خشک باغ وکیل‌آباد هستند.
کارشناس فضای سبز باغ وکیل‌آباد، این جمله را هم به سخنانش می‌افزاید که حاج‌حسین ملک در وقف‌نامه این باغ درباره قطع درختان تأکید کرده است: اگر هر درختی بنا به فرسودگی و نیاز به جایگزینی قطع شد، درآمد حاصل از فروش درخت‌های قطع‌شده، حتما باید صرف احیای قنات این باغ شود.
  خداحافظ صنوبرهای پیر
از کنار صنوبرها رد می‌شویم. زخم یادگاری‌هایی که از سال‌های دور و نزدیک با تیزی روی تن صنوبرها نشسته، هنوز باقی است. یکی نوشته: «هر بهار به انتظارت زیر همین درخت می‌نشینم.» تن صنوبر کناری پُر شده است از علامت‌ها و یادگاری‌های ناخوانا، فقط یک جمله خوانده می‌شود که انگار چیزی است که از قراری عاشقانه باقی مانده است: «این درخت شاهد حرف‌هایمان باشد.»
همه این بهارها، صنوبرها، ایستگاه چه آدم‌ها که نبوده‌اند؛ کودکی بازیگوش، دو عاشق، مردی تنها در شب، دختری که پای درخت می‌نشست تا صورتش را از آفتاب بدزدد و... . خداحافظ صنوبرهای پیر.

 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی