• خانه
  • یادداشت
  • شرایط گفت‌وگوی مثبت اجتماعی
کد خبر : 85126
/ 11:42
احمدرضا اصغرپور ماسوله

شرایط گفت‌وگوی مثبت اجتماعی

هیچ جامعه‌ای را سراغ نداریم که فارغ از مشکلات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی باشد. حتی در توسعه‌یافته‌ترین کشورها نیز اگر سری به تیترهای روزنامه‌ها یا مناظره‌های تلویزیونی بزنیم خواهیم دید که انتقادات بسیار داغ است و نگرانی‌های شدیدی ابزار می‌شود؛ از همین روست که می‌توان نتیجه گرفت وجود انتقاد و ابراز نگرانی، خود یکی از مختصات یک جامعه سالم است.

شرایط گفت‌وگوی مثبت اجتماعی

دیدگاه‌های مختلف در جامعه باید بتوانند یکدیگر را نقد کنند تا جنبه‌های مثبت و منفی یک رویداد، تصمیم یا برنامه مشخص شود. برخورد دیدگاه‌های مختلف باهم می‌تواند روشنگر و سودمند باشد. حال سؤال این است که چگونه می‌توان کارآمدی گفت‌وگوی انتقادی را در جامعه افزایش داد؟ یعنی در چه شرایطی است که بیان نقدها سودمندتر است. گاهی اوقات هنگامی‌که مدافعان دیدگاه‌های مختلف در مورد یک رویداد با یکدیگر بحث می‌کنند، نه‌تنها هیچ بازبینی در دیدگاه‌های خود نمی‌کنند، بلکه هر یک سرسختانه‌تر بر دیدگاه‌های خود پافشاری می‌کنند. این‌چنین گفت‌وگویی چندان مفید به‌نظر نمی‌رسد.
گفت‌وگوی انتقادی زمانی مفید است که طرفین مدام به بازاندیشی در افکار و باورهای خود بپردازند و آزادانه درستی را جست‌وجو کنند. در بسیاری از موارد تعلقات گروهی، تعصب‌ها و هراس از دست دادن مزایا موجب می‌شود گفت‌وگو به جدال تبدیل شود. جدالی که هدف از آن یافتن تصویری درست‌تر و نزدیک‌تر به حقیقت نیست، بلکه طرفین می‌خواهند حریف را شکست بدهند. اگرچه چنین گفت‌وگویی هم فوایدی دارد اما چندان نمی‌تواند به رشد جامعه کمک کند.
نکته دیگر توجه به ماهیت گفت‌وگوست. گفت‌وگو هنگامی مفید است که طرفین احساس برابری در قدرت و آزادی در بیان اندیشه‌های خود داشته باشند. درواقع تنها زمانی می‌توان امیدوار بود که تمام جنبه‌های یک مسئله در فضای گفت‌وگوی انتقادی طرح می‌شود که طرف‌های گفت‌وگو احساس کنند حرف آنان شنیده می‌شود.
به نظر می‌رسد گفت‌وگوی انتقادی بلندمدت و عمومی در مورد چالش‌های فرهنگی، سیاسی و اقتصادی یکی از کارآمدترین راهبردها برای ارتقا و توسعه اجتماعی باشد. نفس گفت‌وگو آموزنده و رشد دهنده است و خروجی‌ها نیز در عام‌ترین سطح، جامعه را منتفع می‌کند.
گفت‌وگوی انتقادی سازنده را می‌بایست تمرین کرد و آموخت. به این معنی که مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌های جمعی بهترین عرصه برای تمرین و یادگیری آن هستند. این گفت‌وگوها درواقع تنها میان افراد انجام نمی‌شوند بلکه در عرصه عمومی صورت می‌پذیرند تا در معرض دید و داوری عامه قرار گیرند. گروه‌های اجتماعی و سیاسی ذی‌نفع همواره باید آماده شنیدن دیدگاه‌های مخالف باشند و از آن بهره ببرند. شنیدن دیدگاه‌های مخالف همواره کمک می‌کند که نقاط ضعف باورهای خود را دریابیم و برای تکمیل آن بکوشیم. هنگامی‌ که طرفداران یک دیدگاه از شنیدن بازاندیشانه دیدگاه‌های دیگر سرباز می‌زنند، آن دیدگاه‌ در نقطه خطرناکی قرارگرفته است و این مسئله می‌تواند منجر به اضمحلال آن شود.
با توجه به آنچه گفته شد، مباحثات و مناظرات در عرصه عمومی امری پسندیده و مفید است که با لحاظ مجموع ملاحظات فوق می‌تواند کارآمدتر نیز شود.
احمدرضا اصغرپور ماسوله
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی