• خانه
  • فرهنگی
  • گفت‌وگوی شهرآرا با طاهر نبی‌زاده، خالق «سلسله‌الذهب»/ برآمده ازخلوت دل
کد خبر : 85259
/ 10:44

گفت‌وگوی شهرآرا با طاهر نبی‌زاده، خالق «سلسله‌الذهب»/ برآمده ازخلوت دل

با اینکه حدود ٢٠سال از نقش تابلوی سلسله‌الذهب می‌گذرد، هنوز جزئیاتش را به خاطر می‌آورد. این تابلو یکی از فاخرترین آثار طاهر نبی‌زاده در حوزه نگارگری با موضوع امام رضا(ع) است که اکنون در گنجینه نفایس کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.

گفت‌وگوی شهرآرا با طاهر نبی‌زاده، خالق «سلسله‌الذهب»/ برآمده ازخلوت دل

این تابلوی نگارگری مربوط به زمان ورود امام رضا(ع) به شهر نیشابور است که علما، سخنوران، دانشمندان از امام هشتم(ع) می‌خواهند حدیثی بگوید. وقت گفتن حدیث کاتبان که قلمدان‌های طلا و مرصع داشتند حدیث را کتابت می‌کنند.
طاهر نبی‌زاده که متولد سال ۴٢ مشهد است، این اثر را با استفاده از راهنمایی‌های استاد فرشچیان نقش کرده از آن پس آثار بی‌شماری با موضوع امام رضا(ع) تولید کرده که بخش زیادی از آن‌ها مربوط به سفارش‌های مؤسسه آفرینش‌های آستان قدس رضوی است. این هنرمند همچنین حدود ۴٠ اثر غیرسفارشی نیز در قالب تایپ‌گرافی مربوط به احادیث، القاب و اسماء امام رضا(ع) خلق کرده است. این پیش‌کسوت نگارگری درحالی روزهای آخر خدمتش در آستان قدس را سپری می‌کند که نمایشگاهی از آثار مربوط به امام رضا(ع)، به عنوان کاری برآمده از دل برای امام رضا(ع) در سر دارد.
درگفت‌وگویی که با این هنرمند ترتیب می‌دهیم نگاهی به جایگاه آثار رضوی در هنر می‌اندازیم.

چقدر به دوره تاریخی، فاخرترین اثرتان در حوزه امام رضا(ع) با عنوان سلسله‌الذهب، توجه کردید؟
در این اثر سعی کردم دیوارها را بر اساس همان دوره تاریخی یعنی عهد هارون‌الرشید نقاشی کنم همچنین روی لباس‌های افراد بر اساس آنچه در تاریخ وجود داشته دقت کردم. با این حال می‌دانم کار نواقصی در این‌باره دارد. به هر حال آن کار مربوط به ٢٠سال پیش بود. اگر قرار بود آن را الان بکشم جزئیات بیشتری در کار می‌آوردم و حتی ممکن بود نگاهم به کلیت آن نیز متفاوت باشد.

هنرمندان امروزی چقدر راغب به انجام آثار با موضوع امام رضا(ع) هستند
بستگی به این دارد که به چه شکل بخواهند اثر را تولید کنند. دلی یا سفارشی؟
یک وقت هنرمندی انگیزه دلی برای کار هنری دارد. خیلی وقت‌ها هم انگیزه مادی او را به انجام کاری وا می‌دارد. متأسفانه امروز انگیزه‌های مادی، به خاطر دغدغه‌های مالی بیشتر است.

یعنی هنرمندان در کار سفارشی ارزش‌های هنری را در نظر نمی‌گیرند؟
این اتفاق طبیعتا می‌افتد. وقتی هنرمندی برای به دست آوردن پول بیشتر، سفارش بیشتری قبول می‌کند، انرژی کمتری روی کار می‌گذارد. همین انتظار پول را کشیدن برای هنرمند یک آسیب بزرگ است. چرا که جنبه‌های معنوی کار را کم می‌کند. ولی وقتی کسی از روی دل به خلق اثری می‌پردازد همه ذوق و شوق و هنر خود را به کار بسته و دست به آفرینش می‌زند.

شاید بتوان دخالت نظر سفارش‌دهنده را هم به این آسیب‌ها افزود.
بله. طبیعی است که سفارش‌دهنده با توجه به نگاه خودش کاری را سفارش می‌دهد. این نگاه ممکن است حاصل سیاست‌های حاکم بر دوره‌ای خاص هم باشد. این باعث می‌شود هنرمند اثر خودش را تولید نکند. بلکه آنچه سفارش‌دهنده می‌خواهد ارائه بدهد.

برخی هنرمندان معتقدند کارهای مذهبی توفیق می‌خواهد.
به نظر من هم شرایط روحی هنرمند خیلی مهم است. ارادت به امام رضا(ع) مرز مشهدی و غیرمشهدی را از بین برده است. هر هنرمندی که عشق به امام رضا(ع) دارد، ممکن است کاری دلی در این حوزه تولید کند. اما همیشه این اتفاق نمی‌افتد. به طور کلی کار برای ائمه اطهار توفیق می‌خواهد.

با توجه به حضورتان در مؤسسه آفرینش‌های هنری، آثار تولیدی در حوزه امام رضا(ع) را چطور ارزیابی می‌کنید؟
در مدت حضور من در مؤسسه آفرینش‌های هنری، مدیران مختلفی آمدند و رفتند که هر کدامشان در تولید آثار اثرگذار بودند. هنرمندان نیز بر اثر همین سیاست‌ها آثار متفاوتی ارائه دادند.

کدام دوره بهتر بود؟
دوره اول را می‌توان دوره شکوفایی مؤسسه در جذب هنرمند دانست. در این دوره طراحی در نقوش کاشی‌کاری نیز متحول شد. در دوره بعد به تولید صنایع هدیه، لوح و تندیس و ... توجه ویژه‌ای شد. بعد از آن شاهد دوره‌ای بودیم که به آثار خطی گنجینه‌های آستان قدس و چاپ‌ آن‌ها توجه ویژه‌ای شد. به نظر من این بهترین دوره مؤسسه بود. اکنون هم تفاوت نگاهی وجود دارد و به هنر مردمی توجه خاصی می‌شود.

ارزشمندترین کار در حوزه امام رضا(ع) کدام است؟
کار یا ضامن آهوی استاد فرشچیان فاخرترین آثار در این حوزه است. این اثر مرزها را شکسته و بین‌المللی شده است. در این اثر همه چیز تمام، شفاعت و معصومیت آهو، مهربانی حضرت کاملا هویداست. همه معیارهای لازم در این اثر وجود دارد. این اثری نبوده که به استاد سفارش بدهند. یا ضامن آهو از خلوت استاد آمده است.

شما جزو هنرمندانی هستید که با استاد فرشچیان ارتباط دارید. آیا شاگرد استاد هم بودید؟
شاگرد استاد فرشچیان بودن آرزوی دیرینه من از جوانی بود. اما در آن دوره سعادتش را نداشتم.

این ارتباط از کجا شروع شد؟
در سال ٧۴ تک و تنها در اتاق کارم نشسته در فکر همین آرزو بودم که تلفن اتاقم زنگ خورد. به من گفتند آقای فرشچی نامی آمدند و با شخصی کار دارند. من متوجه نشدم و پرسیدم آقای فرشچی؟ گفتند مرد سپید مویی است، یک لحظه احساس کردم استاد فرشچیان اینجاست. خوش‌حال شدم و پایین رفتم و دیدم استاد فرشچیان است. آمده بود کارهای ضریح را که در مخزن کتابخانه بود تحویل بگیرد. خودم را معرفی کردم. من استاد را راهنمایی کردم. ازم پرسید چه می‌کنم. همان‌جا به استاد گفتم کار هنری انجام می‌دهم خیلی دوست دارم شاگرد او باشم. استاد کارم را دید و تشویقم کرد. او پیشنهاد داد که از کتاب‌های خطی و طرح‌هایی که در دیوارهای این مکان مقدس است استفاده کنم.
استاد فرشچیان رفت و یک سال بعد با هیئتی از استادان مختلف برای کارهای ضریح امام رضا(ع) آمدند. برای بار دوم کارهایم را دید و متوجه تغییر آن‌ها شد. بیشتر تشویقم کرد. حتی در بین تمام هنرمندان از من تعریف کرد. همان موقع‌ها بود که برای کار سلسله‌الذهب و بعد از آن لوح خدام از نظراتشان استفاده کردم. از آن به بعد بود که با استاد مکاتبه داشتم تا همین حالا که ارتباط داریم و از نظرات و راهنمایی‌هایش استفاده می‌کنم.

آخرین کار امام رضایی‌تان چه بوده؟
آخرین کارهایم صلوات خاصه امام رضا(ع) که در اسم مبارک ایشان نوشتار شده است و شمس‌الشموس از القاب امام رضا(ع) که با خط کوفی است. این کارها در سال‌های ٩۴ و ٩۵ انجام شده است.

چرا در این فاصله اثری تولید نکردید؟
گذاشته‌ام برای روزهای فراغت بعد از بازنشستگی‌ام. چرا که برایم مهم است کارهای بعدی‌ام با ارزش هنری بالاتری تولید شود.
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی