کد خبر : 85545
/ 08:41
خانواده‌ها این روزها بیش از هر زمان دیگری در یک خانه از هم فاصله گرفته‌اند

هستیم و نیستیم

یادش به‌خیر؛ می‌گفتند زمان‌های قدیم، نه خیلی قدیم‌، تا همین یک دهه پیش، پیداکردن یک ساعت خلوت و بی‌سروصدا در خانه اغلب جزو محالات بود. اعضای خانواده از حال و زندگی اعضای خود با‌خبر بودند و با گفت‌وگوهایی که بین آن‌ها رد‌و‌بدل می‌شد، صمیمیتشان نیز مستحکم‌تر بود.اما حالا هستیم و نیستیم. هستیم و حرف نمی‌زنیم. خانواده‌ها ساعت‌ها در یک خانه هستند، اما خبری از هم ندارند. اصلا یک چیزهایی فرصت نمی‌دهد سرشان را بلند کنند و از حال هم خبردار شوند؛ چیزهایی مثل تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی، رقابت پست گذاشتن و لایک‌کردن.

هستیم و نیستیم

تکتم جاوید شهرآراآنلاین، همین چند‌وقت پیش بود که معصومه ابتکار، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، از کاهش ساعات گفت‌وگوی اعضای خانواده خبر داد. به گفته او آمارها نشان می‌دهد میانگین دوساعت گفت‌وگوی اعضای خانواده اکنون به ۲۰‌دقیقه در روز کاهش‌ یافته است. قصد داریم بگوییم کم‌حرفی، نشانه تفاهم در خانواده نیست، بلکه یک آسیب پیش‌رونده است

خطری بیخ گوش خانواده ما

کافی است به یک مهمانی بروید یا اصلا وقتی در خودرو خود نشسته‌اید‌، نگاهی به ماشین بغلی بیندازید. آن وقت خواهید دید که کوچک و بزرگ، یک تلفن همراه در دستشان گرفته‌اند و هرکس در دنیای خود است. دنیای مدرن امروز، با‌وجود کم‌کردن زحمات و افزودن به اوقات فراغت، امکان گفت‌و‌گوی افراد را به حداقل رسانده‌ است.به گفته کارشناسان، کم‌حرفی خانواده‌ها ناشی از بی‌علاقگی افراد به ارتباط با یکدیگر و موجب کم‌شدن محبت درون خانواده‌هاست. کم‌حرف‌‌شدن زن و شوهر‌، پدیده‌ای است که چون آمار دقیق و روشنی از آن در دست نیست، چندان جدی گرفته نمی‌شود. اما بسیاری از فعالان و صاحب‌نظران حوزه اجتماعی، این موضوع را تهدیدی جدی برای کشور می‌دانند.

 نسلی بدون هنر گفت‌و‌گو

علاوه‌بر شبکه‌های اجتماعی، دلایل بسیار دیگری باعث بروز این مشکل شده‌ است. شاید بتوان به کوچک‌شدن خانواده به‌عنوان عاملی تأثیرگذار اشاره کرد. زندگی در خانواده‌های شلوغ گذشته، خودبه‌خود، زمینه ارتباط و گفت‌وگو را به وجود می‌آورد. این گفت‌وگو و ارتباط، فرد را عادت می‌داد تا در جامعه نیز به‌دنبال ارتباط و گفت‌وگو باشد. این مسئله اکنون رنگ باخته است و کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند با ادامه روند فعلی و رشد خانواده‌های تک‌فرزندی، مشکل در آینده حادتر نیز بشود. نسل آینده شاید نسلی بدون تمرین گفت‌وگو باشد.

 کاربران جوان و بدون کنترل

همه اعضای خانواده احتیاج دارند با هم صحبت کنند، ولی استفاده از شبکه‌های مجازی باعث شده است که فرزندان در عالمی دیگر سرگردان و رها شوند.

کاربری کنترل‌نشده فضای مجازی موجب می‌شود نوجوانان، منزوی و دچار افت اخلاقی و پرخاشگری شوند و دیگر پدر و مادر را دوست و رفیق خود ندانند. نسل آینده ما بچه‌هایی هستند که یا به‌دلیل توجه زیاد استقلال ندارند یا به‌دلیل بی‌توجهی مفرط، غرق در انزوا و آسیب هستند.

 ارتباط مفید، نه جنگ و دعوا

میزان هم‌نشینی و سخن‌گفتن اعضای خانواده، نشانه صمیمیت و نزدیکی فکری و علاقه اعضاست. اما برای گفت‌وگو در خانواده نمی‌توان مدت مشخصی درنظر گرفت. گاهی خانواده‌ها در روز، چهارساعت با هم به جر‌وبحث می‌پردازند، جنگ قدرت دارند یا حرفشان درباره دیگران است. این زمان‌سنجی‌ درباره مؤلفه گفت‌وگو در خانواده چندان اهمیتی ندارد.

سازمان جهانی بهداشت با شعار «بیا حرف بزنیم» به‌دنبال مبارزه با افسردگی است. نخستین جایی که در آن «حرف‌زدن» به‌همراه دل‌بستگی شکل می‌گیرد، محیط خانواده است. در زوج‌درمانی، مهم‌ترین مهارتی که به افراد آموزش داده می‌شود، گفت‌وگوست. آن‌ها یاد می‌گیرند با بیان احساسات خود، مذاکره موفقی داشته باشند و با گذران خوب زمان، برای هم خاطره‌سازی‌ کنند. درصورت انجام گفت‌وگو، ارتباط زوج عمیق‌تر می‌شود و دل‌بستگی بین آن‌ها افزایش و ریسک طلاق کاهش می‌یابد.

الهام اعلمی‌دوست، روان‌شناس و مشاور خانواده

مشکل ارتباطات کلامی خانواده‌ها فقط به استفاده زیاد از تلفن همراه و شبکه‌ها محدود نمی‌شود. گاهی ویژگی‌های شخصیتی یکی از همسران در تشدید این ماجرا دخیل است. اگر زن یا شوهر، فردی درون‌گرا یا ذاتا کم‌حرف باشد، یعنی مدام در‌ حال و هوای ذهنی خودش بچرخد و واکنش اندکی به بیرون نشان بدهد، عوامل بیرونی همچون رسانه‌ها به این مشکل فردی دامن می‌زنند.مشکل کم‌حرفی در بسیاری از مردان مشاهده و باعث می‌شود که همسرانشان مدام از این وضعیت شاکی باشند. برخی مردان معتقدند نباید همه مسائل کاری یا مالی را برای زن شرح داد و همین باور باعث می‌شود مردان وقتی به خانه می‌رسند، ماجرایی برای تعریف‌کردن نداشته باشند. از سوی دیگر، مدل رفتاری خانم‌ها، گفت‌وگو و برقراری ارتباط کلامی است. این تضادهای به‌ظاهر بی‌اهمیت می‌تواند به‌تدریج به روابط همسران آسیب بزند و آن را سرد کند. نکته غم‌انگیزتر این است که زوجی هم که از ابتدا بیشتر حرف می‌زده و اهل برقراری تعامل بوده است، پس‌از مدتی برای اینکه مورد بی‌اعتنایی یا تمسخر قرار نگیرد، رفتار خود را تغییر می‌دهد و کم‌حرف خواهد شد. این همان تأثیر متقابل همسران است.اگرچه باید فضای خانواده را گرم و پر از گفت‌وگو کرد، متأسفانه اگر کم‌حرفی ویژگی اخلاقی زوجی باشد، نمی‌شود آن را اصلاح کرد و تغییر داد. اما ازآنجاکه نمی‌توان این فضای سرد را هم به حال خودش رها کرد، چند توصیه کلی دراین‌زمینه مفید به نظر می‌رسد. باوجود کم‌حرفی همسرتان، به صحبت درباره امور روزمره ادامه بدهید و این جریان را قطع نکنید. حین گفت‌وگو برای مشارکت همسرتان، نظر او را جویا شوید و راه‌حل بگیرید. اجازه ندهید فضایی سرد بر زندگی حاکم شود؛ پس از موضوعات کوچک و کم‌اهمیت شروع کنید و به مسائل مهم زندگی  برسید.

دکتر مهدی تقوایی،رفتارشناس و مدرس دانشگاه پیام‌نور

در همه کشورهای دنیا خانواده، پایه و اساس توسعه همه‌جانبه شناخته می‌شود؛ یعنی اگر کشوری بخواهد در زمینه‌ای پیشرفت کند باید روی عنصر خانواده تمرکز کند. یکی از جنبه‌های هنر خانواده‌داری این است که بتوانیم پیوند اعضا را در این زمینه حفظ کنیم.من جمله‌ای دارم و معتقدم «اگر پنجره قلبت را به روی اعضای خانواده‌‌ات باز نکنی، باید منتظر باشی که این پنجره را به‌سوی خیابان و آدم‌های ناشناس باز کنی»؛ یعنی به خانواده بها بدهیم تا دچار آلودگی‌های اجتماع نشویم. برهمین‌اساس در همه جوامع، قبل‌از ورود به یک مرحله زندگی همچون ازدواج یا فرزندآوری دوره‌های آموزشی برپا می‌شود که افراد را در زمینه‌ای که نیاز دارند توانمند کند.

اتفاق کاهش آمار گفت‌وگو در‌میان اعضای خانواده در معمولی‌ترین حالت، به‌تدریج باعث طلاق رسمی و در بدترین حالت باعث طلاق عاطفی می‌شود. چنین طلاقی به‌معنای این است که من و همسرم در طول روز کمتر از 200‌کلمه با هم صحبت کنیم، ارتباط چشمی و احساسی نداشته باشیم و خیلی کم کنار هم بنشینیم. آثار این ارتباط ناقص، خود را با خستگی و بی‌حوصلگی در محیط و رفتارهای پرخاشگرانه در محیط اجتماعی نشان می‌دهد.افرادی که نمی‌توانند در خانه با نزدیک‌ترین اعضا صحبت کنند، در محیط اجتماع نیز قادر به برقراری ارتباط صحیح نیستند. عوارض این گسست ارتباطی در خانواده، خود را به‌شکل شکاف در بنیان خانواده، افزایش آمار طلاق، ازدواج سفید،  مصرف مواد مخدر، سوء‌مصرف دارو و...

نشان می‌دهد.تنها راه‌ چاره، این است که میزان هم‌نشینی اعضای خانواده را با هم بیشتر کنیم، هنگامی‌که با اعضای خانواده در خانه هستیم، تلویزیون را خاموش کنیم و تلفن همراه را کنار بگذاریم، با هم غذا بخوریم. اگر احساس می‌کنید مشکل خانواده شما عمیق است، با شرکت در کلاس‌های آموزشی، فنون ارتباط مؤثر را یاد بگیرید.

دکتر محسن اصغری‌نکاح، روان‌شناس کودک و نوجوان

ما در عصري زندگي مي‌کنيم که دچار فقر در عرصه‌هاي مختلف زندگي هستيم؛ فقر حرکتي، فقر فرهنگي، فقر ارتباطي. اين آخري، يعني هم از نظر کمي و هم کيفي در برقراري ارتباط با کمبودهاي زيادي مواجه‌ايم. به‌ويژه وقتي به خانواده مي‌رسيم که يک منبع مهم تأمين هيجاني و روان‌شناختي افراد است، اين خلأ خود را بيشتر نشان مي‌دهد؛ زيرا منبع پيوند ما صحبت‌کردن است.

در خانواده‌اي که والدين هنر صحبت و ارتباط برقرارکردن را ندارند، فرزندان بيشترين آسيب را مي‌‌بينند؛ زيرا در مرحله رشد فهم و درک و آموختن مهارت‌ها هستند، اما چيزي ياد نمي‌گيرند. به عبارت ديگر، در فقر کلامي و ارتباطي، بچه‌ها فرصت رشد را از دست مي‌دهند. استفاده از رسانه‌ها، فرصتي براي آموختن يا قرارگرفتن در جريان امور است، اما فرصتي که اين روزها در خانواده تهديدآميز شده‌ است.

از طرف ديگر، مشغله زياد والدين هم باعث شده کمتر براي هم‌نشيني با خانواده خود وقت بگذارند. هرچه والدين کمتر فرصت گفت‌وگو در خانه را داشته باشند، بيشترين آسيب را به فرزندان وارد مي‌کنند. زيربناي تربيت فرزندان، برقراري ارتباط است.

راه‌حل اين است که تا مي‌توانيد در خانه صحبت کنيد. کودکان دوست دارند درباره مسائل خيلي جزئي مثل يک بازي يا لباس يا دوستانشان صحبت کنند. هر‌قدر هم کم‌حوصله و پرمشغله هستيد، براي شنيدن صحبت‌هاي آنان وقت بگذاريد. به پدرها و مادرها توصيه مي‌کنم قبل از آمدن به خانه، اينترنت گوشي خود را خاموش کنند. يک راه مؤثر کم‌کردن حضور در شبکه‌هاي اجتماعي، حذف‌کردن گروه‌هاي زائد است. بسياري از اين گروه‌ها فقط وقت شما را تلف مي‌کنند و انرژي‌تان را مي‌گيرند. تا مي‌توانيد با بچه‌ها بازي کنيد. شوخي‌کردن يخ‌هاي ارتباطي را آب مي‌کند. گاهي براي هم نامه بنويسيد. با هم کتاب و مجله بخوانيد و درباره‌اش حرف بزنيد. همه اين‌ها مي‌تواند اعضاي خانواده را به‌تدريج به هم نزديک کند

 

 
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی