کد خبر : 85977
/ 09:00
شهرآرا از دلایل رشد و راهکارهای جذب نقدینگی گزارش می‌دهد

نقدینگی، همچنان سرگردان

«هزار و ۵٠٠ میلیارد (تومان) یک چیز افسانه‌ای است.» این، تعبیر اخیر رهبر انقلاب در مورد میزان نقدینگی کشور است. بر اساس آماری که بانک مرکزی اواخر تیر امسال منتشر کرد، میزان رشد نقدینگی در پایان سال ٩۶ نسبت به مدت مشابه پارسال ١/٢٢ درصد افزایش داشته است.

نقدینگی، همچنان سرگردان

 

فرزانه شهامت-شهرآراآنلاین،  برشی دیگر از آمار نشان می‌دهد نقدینگی کشور از ۵٠۶ هزار میلیارد تومان در شهریور ٩٢ به هزار و ٣٩٠ هزار میلیارد تومان در شهریور ٩۶ رسیده، یعنی در مدت ۴٨ ماه، این شاخص اقتصادی ٢٧ برابر شده است. به گفته معظم‌له و اذعان کارشناسان اقتصادی «چنانچه این نقدینگی با هنرِ هدایت، به (سمت) کارهای سازنده و مفید کشور پیش می‌رفت، نعمت بزرگی بود (در حالی که) الان بلایی بزرگ و خیلی خطرناک است.» چون به هر منطقه که سرازیرشود اعم از طلا، ارز، مسکن و دیگر کالاها، «پدر آن منطقه درمی‌آید».

معوقات ١۵ رقمی

برای این رشد بی‌ضابطه، دلایل مختلفی از سوی کارشناسان مطرح می‌شود. برخی افزایش غیر اقتصادی نرخ سود سپرده‌های بانکی را دلیل رشد نقدینگی می‌دانند و برخی دیگر تبدیل درآمدهای ارزی نفت به ریال و تزریق آن به اقتصاد کشور را. عده دیگر نیز روی سیاست‌های انبساطی بودجه‌ای بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌ها انگشت می‌گذارند. در این میان هستند کارشناسانی که نظام بانکی را مقصر اصلی رشد نقدینگی بدانند.

دکتر «آلبرت بغزیان»در زمره این کارشناسان است. او که در دانشگاه تهران اقتصاد تدریس می‌کند، صحبت‌های بی‌تعارفش را با شهرآرا درمیان می‌گذارد و پای معوقات بانکی را وسط می‌کشد، معوقاتی که براساس گزارش اردیبهشت امسال کمیسیون اصل ٩٠ مجلس شورای اسلامی تا شهریور ٩۶، به١٣۶هزار میلیارد تومان رسیده‌است.

نکته‌ای که در گزارش یادشده برجسته است، آن‌است که ۸۴ درصد مطالبات معوق بانک‌ها در جیب مخاطبان خاص بانک‌ها قرار دارد و به وام‌های کلان (وام‌های بیش از یک میلیارد تومان) مربوط می‌شود. ۱۶ درصد از کل مطالبات معوق بانک‌ها نیز مربوط به وام‌های زیر یک میلیارد تومان است.

مخاطبان خاص بانک‌ها

دکتر بغزیان معتقد است: ذات نقدینگی چیز بدی نیست و اصلا رشد اقتصادیِ حدود شش‌درصدی در کشور ما، افزایش نقدینگی را طلب می‌کند تا با نقش‌آفرینی به عنوان سرمایه‌ در گردش بنگاه‌های اقتصادی، چرخ‌ اقتصاد کشور را بچرخاند.صحبت‌های این استاد اقصاد با گزارش کمیسیون اصل ٩٠ جور درمی‌آید. او مشکل را مربوط به زمانی می‌داند که نقدینگی به وفور وجود دارد در حالی که بنگاه‌ها از کمبود آن رنج می‌برند. این زمانی است که بانک‌ها بخش بزرگی از نقدینگی کشور را به صورت وام‌های کلان و ارزان در اختیار عده‌ای قرار می‌دهند که بنای پس دادن ندارند و در اصل وام گرفته‌اند تا با آن در بازارها بازی راه بیندازند؛ یک روز در بازار دلار، روز دیگر در بازار سکه. آن‌ها با مبالغ کلانی که در اختیار دارند، خریدهای آن‌چنانی می‌کنند و با ایجاد گرانی‌های کاذب، مردم را به آن سمت تحریک می‌کنند.

بغزیان با تأکید می‌گوید: نقدینگی‌ای که در دست من و شما به عنوان مردم وجود دارد، قابل اغماض است، نسبت به افردی که با سرمایه‌ها و وام‌های کلان، بازار را در انحصار می‌گیرند. راحت بگویم مردم، دکور هستند و سپربلای عده‌ای بازارساز شده‌اند. اگر بناست برخورد مؤثری صورت بگیرد باید با مافیای برنج، خودرو، سکه، تلفن همراه و غیره برخورد شود، برخوردهایی ریشه‌ای که نمود خود را در قیمت‌ها نشان دهد، نه اینکه اعلام کنند دستگیری صورت گرفته است و آب از آب قیمت‌ها تکان نخورد.

راهکارهایی که تبعات دارد

کارشناسان از میزان نقدینگی صرف شده در بازارهای خودور، مسکن و طلا برآوردهایی نسبی دارند مانند عبد‌ا... مشکانی که به ایسنا می‌گوید: بین۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار میلیارد تومان در بازارهای یادشده صرف شده و حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان دیگر همچنان باقی‌ مانده است که اگر برای جذب آن برنامه‌ریزی نشود، باید منتظر قسمت‌های بعدی سریال شوک‌های قیمتی و رشد نرخ تورم ماند.راه‌حل‌های ارایه شده با تبعاتی همراه است که اگر پیش از اجرا سنجیده نشود، به وضعیت این روزهای اقتصاد کشور مشکلات جدیدی اضافه می‌کند؛ به‌طور مثال فروش اوراق مشارکت می‌تواند به افزایش بدهی‌های دولت منجر شود. افزایش سقف وام و قدرت خرید مصرف‌کنندگان در شرایطی که قیمت‌ها ثبات نسبی ندارد ممکن است تورم را به همراه داشته باشد. پیش فروش سکه به عنوان پشتوانه طلای کشور نیز با نگرانی از امنیت نگهداری آن‌ها از سوی خریدار همراه است.آن‌هایی که مانند دکتر بغزیان معوقات بانکی را دلیل اصلی رشد نقدینگی می‌دانند، بر راه‌حل‌هایی چون پیگیری جدی مطالبات بانکی تأکید می‌کنند.

سرمایه‌گذاران کم‌انگیزه

راهکاری که تاکنون برای جذب نقدینگی به صورت رسمی اعلام شده، همان است که رئیس جمهوری اواخر تیر در جلسه سران سه قوه اعلام کرد: «طرح‌های نیمه تمامی را که الان ممکن است جاذبه اقتصادی زیادی نداشته باشد باید با قیمت کمتر و ارزان و گاهی مجانی به بخش خصوصی واگذار کرد تا به این ترتیب نقدینگی، جذب و اشتغال نیز ایجاد شود.» تعداد این طرح‌ها طبق گفته علی عبدالعلی‌زاده، مشاور عالی وزیر کشور حدود ٧٠ هزار مورد است که شش هزار طرح، ملی و بقیه استانی است. بنا بر اعلام نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه، برای تکمیل آن‌ها «دست‌کم ۴٠٠ هزار میلیارد تومان لازم است که تأمین آن در توان دولت نیست.» استاندار خراسان رضوی اردیبهشت امسال، سهم استان از طرح‌های نیمه‌تمام کشور را ۵٢٠ مورد اعلام کرده و گفته است: واگذاری پروژه‌های نیمه‌تمام، کار بسیار دشواری است و بخش خصوصی برای گرفتن یک طرح یا پروژه‌ای که از ابتدا در آن حضور و دخالت نداشته است خیلی انگیزه ندارد. او البته این را هم گفته که تعداد طرح‌های واگذار شده در دو سال گذشته بیش از سهمیه تعیین شده برای استان بوده است. در این میان شهرداری مشهد نیز برای جذب سرمایه‌های سرگردانی که در دست مردم است، برنامه‌هایی دارد، هرچند رئیس سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های اقتصادی شهرداری مشهد به شهرآرا می‌گوید این برنامه‌ها در کوتاه مدت، یعنی حداقل تا پایان سال قابل اجرا نیست و باید روی آن کار دقیق انجام شود. رضا خواجه‌نائینی به مشکلات ایجادشده برای برخی مؤسسات و تبعات آن اشاره می‌کند که اعتماد عمومی در زمینه سرمایه‌گذاری‌های خرد را دچار خدشه کرد. او می‌افزاید: ظرافت‌ها زیاد است. باید طرحی تعریف شود که قابل اعتماد و برای سرمایه‌گذار ترغیب کننده باشد.

بهترین زمان برنامه‌ریزی

تلاش می‌کند حرف‌های علمی‌اش را ساده و بدون کلمات ثقیل بیان کند. دکتر جواد سخدری، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، معتقد است دچار نوعی سرگردانی راهبردی شده‌ایم. از او معنی صحبتش را می‌پرسیم و پاسخ می‌شنویم: یک نظام اقتصادی وقتی دچار سرگردانی راهبردی می‌شود که منابعش به جای فرصت، تبدیل به تهدید شوند. درست مثل نقدینگی کنونی. این تجربه‌ها را هم دائم تکرار می‌کنیم مثل تجربه وفور نقدینگی که سال ٩٠ هم مشابهش را داشتیم. وقتی منفعل باشیم و بگذاریم مشکلات قابل پیش‌بینی اقتصادی حمله کند، نتیجه این می‌شود که از بحرانی به بحران دیگر در چرخش باشیم.

او ادامه می دهد: اگر دنبال حل مشکلاتمان هستیم ابتدا باید یک چارچوب نظری و مدل فکری تعریف کنیم که مورد وفاق باشد و همه دستگاه‌ها به اجرای آن متعهد باشند. در غیر این‌صورت تمام صحبت‌ها در حد کلی‌گویی خواهد بود. به عنوان نمونه اگر بناست از راه هدایت سرمایه‌ها به سمت تولید و کارآفرینی، نقدینگی را جذب کنیم، باید روی فرصت‌های دارای مزیت رقابتی تمرکز کنیم و به این نتیجه برسیم که مثلا گردشگری مذهبی، گردشگری سلامت، زعفران و گیاهان دارویی مزیت‌های خراسان رضوی است. گام بعد شناسایی قطب‌های علمی و اجرایی و حمایت بی‌محابا از فعالان بخش خصوصی است. ما فاقد چنین مدل‌ فکری هستیم. وی اضافه می‌کند: می‌شود نقدینگی را به سمت تولید برد، به شرطی که جاده تولید، سنگلاخ و در مقابل راه دلالی بی‌دردسر نباشد. قوانین شفاف باشد و برخورد با متخلفان جدی. بهترین زمان برای برنامه‌ریزی اقتصادی همین حالاست، چون ناکارآمدی سیاست‌های اقتصادی بهتر از هر موقعی خود را نشان داده و به عبارتی، کف‌گیرها به تهِ دیگ خورده است. 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی