کد خبر : 86886
/ 07:52
گزارش میدانی از رفتار اقتصادی (الگوی خرید) مردم در یکی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای شهر

فراوانی و گرانی

سبدهای چرخدارشان را بین قفسه‌ها جابه‌جا می‌کنند. بعد از کلی بالا و پایین کردن قیمت‌ها، یکی دو قلم را برای خرید برمی‌دارند. گاهی هم نظرشان عوض می‌شود ...

فراوانی و گرانی

 فرزانه شهامت | سبدهای چرخدارشان را بین قفسه‌ها جابه‌جا می‌کنند. بعد از کلی بالا و پایین کردن قیمت‌ها، یکی دو قلم را برای خرید برمی‌دارند. گاهی هم نظرشان عوض می‌شود و برای برگرداندن جنس به قفسه‌اش، راهِ رفته را برمی‌گردند، مثل آن پسربچه‌ که یک دانه انبه را توی پلاستیک پیچیده و لابد برای خوردنش نقشه‌ها کشیده بود اما به اصرار پدر که تلاش دارد آهسته صحبت کند، آن را سر جایش می‌گذارد. قیمت ٢٠ هزار و ٨٠٠ تومانی هر کیلو انبه را که می‌بینی، برای این اصرار به پدر حق می‌دهی.

فضای فروشگاه زنجیره‌ای در همهمه‌ای آرام فرو رفته است. صدای قیمت کالاهایی که با وجود تخفیف، گران‌تر از همین چند هفته پیش عرضه شده‌اند، آن‌قدر بلند است که بعید به نظر می‌رسد کسی به صدای خانمی که دارد کالاها را از بلندگو تبلیغ می‌کند، توجهی داشته باشد.

 

غیبت موز و آناناس

حوالی غروب فروشگاهی در منطقه برخوردار شهر را برای بررسی رفتار خرید مردم انتخاب کرده‌ایم. منطقه‌ای که ساکنانش طبق گزارش مرکز آمار ایران، به قاعده باید کمترین تأثیر را از تورم پذیرفته باشند. بیشترین ازدحام در قسمت مواد خوراکی است. از جای خالی ٢ میوه اعیانی یعنی موز و آناناس که بگذریم، کیفیت میوه‌های عرضه شده، ممتاز نیست و با اغماض می‌توان آن‌ها را درجه یک دانست. احتمالا صاحبان این فروشگاه، قدرت خرید عامه مردم و فروش بیشتر را مبنای تصمیم خود قرار داده‌اند. قیمت‌های اعلام شده از سوی اتحادیه بارفروشان مشهد را که با ٣۵ درصد سود دست‌چین جمع می‌زنیم، نتیجه در مورد غالب میوه‌ها در دامنه قانونی به دست می‌آید و در مورد برخی سبزی و صیفی‌جات بیش از آن. سود بالا یا پایین، اقبال خریداران چندان نیست. مشاهده سبد مراجعان نشان می‌دهد، آن ها به خریدهای اساسی و با کیفیت متوسط اکتفا کرده‌اند، مثل سیب‌زمینی‌های درشت و پیازهای ریز، و عطای دیگر اقلام غیرضروری و به نسبت فانتزی را به لقایش بخشیده‌اند.

 

ظرف‌های کوچکِ پرطرفدار

قفسه فرآورده‌های لبنی مملو از تولیدات متنوع کارخانه‌های مختلف است، کم‌چرب و پرچرب با طعم‌های متفاوت. قیمت‌ها توفیر چندانی ندارد. ٢۵٠ گرم ماست از ٢١٠٠ تا ٢٨٠٠ تومان قیمت خورده است. ‌٩٠٠گرمی‌ها ٣٧٠٠ و چکیده ۵٩٠٠ تومان هستند. بسته‌‌بندی‌های بزرگ‌تر مثل دو‌کیلویی هم موجود است، با‌این‌حال مشاهدات ما نشان می‌دهد ظرف‌های کوچک‌تر و ارزان‌تر، طرفداران بیشتری دارد.

 

غرفه‌های گران

طرح‌های تنظیم بازار باعث ثبات نسبی در بازار گوشت و فرآورده‌های پروتئینی شده است. با‌این‌وجود، قدر مطلق قیمت‌ها همچنان بالاست. اقبال مشتریان از غرفه‌های یادشده این‌طور نشان می‌دهد.

ترجیح اندک‌مشتریان این غرفه‌ها تخم‌مرغ است و ماهی‌های فرورفته در یخ‌های خردشده و مرغ‌هایی که صفت «بدون آنتی‌بیوتیک» را یدک می‌کشند، عملا بی‌طرفدار مانده‌اند. خلوتی غرفه‌ مواد پروتئینی و برنج‌های ۵ و ١٠ کیلوگرمی زمانی بیشتر به چشم می‌آید که نیم‌نگاهی به جمعیت غرفه‌ خوراکی‌های سرگرم‌کننده بیندازیم. همان‌ها که پزشکان به آن‌ها کم‌فایده و پرضرر می‌گویند، مثل چیپس، شکلات، پفک، بیسکویت و نوشابه‌های گازدار. تخفیف‌های هر‌چند اندک نیز در تقویت این اقبال بی‌اثر نبوده است.

 

تخفیف‌های الکی

غرفه مواد آرایشی و بهداشتی نکات قابل تأمل فراوانی دارد. ابتدایی‌ترین آن، تابلوهای فروش ویژه و تخفیف‌های ۴٠، ۵٠ و ۶٠ درصدی است که ناخودآگاه مشتری را به برانداز کردن جنس‌ها سوق می‌دهد. بررسی‌هایمان حکایت از این دارد که کالاهای مشمول این تخفیف‌ها خارجی ‌هستند. هرچند نام‌ واردکننده و تاریخ تولید و انقضا روی آن‌ها درج شده است، اما خبری از قیمت نیست، بنابراین مشتری‌ راهی برای تشخیص واقعی بودن تخفیف‌ها ندارد. مصاحبه‌های مکرر مسئولان سازمان صمت در مورد تخفیف‌های غیرواقعی به اضافه نرخ دلار و اینکه تا تاریخ انقضای محصولات یادشده هنوز فرصت هست، ما را به این نتیجه می‌رساند که تخفیف‌ها حربه‌ای برای جمع کردن مشتری است.از کنار خمیردندان‌ها و شامپوهای خارجی عبور می‌کنیم. یکی از فروشندگان به قفسه‌ای اشاره می‌کند که به شامپوهای ایرانی اختصاص دارد. چند بار قفسه‌ را نگاه می‌کنیم، اما از برندهای متعدد شامپوهای ایرانی خبری نیست. این موضوع و تخفیف‌های نهایتا پنج‌درصدی خمیردندان‌های داخلی ٢ گمانه را تقویت می‌کند: کمبود تولید یا عرضه، نیز سود پایین حاصل از فروش محصولات بومی برای فروشگاه‌.

 

سبدهای خالی

سبدهای کمابیش خالیِ بیشتر مراجعانی که در صف صندوق‌ها ایستاده‌اند، بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند. هر طور که حساب کنی، نیاز یک هفته خانواده‌هایی که در صف ایستاده‌اند بیش از کیسه‌های نایلونی متعددی است که در هرکدام چند دانه میوه، صیفی‌جات، یک سطل کوچک ماست و چیزهایی از این قبیل است. این‌ها با مشاهدات ما در ماه‌های گذشته از همین فروشگاه، نیز خبرهایی که از احتکار خرد مردم به گوش می‌رسد متفاوت است. معاون سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی نیز همین‌ها را می‌گوید. اینکه گرانی‌ها ناشى از احتکار نیست و غالب جامعه به احتکار خرد مبادرت نکرده‌اند. علی باخرد معتقد است: آنچه می‌تواند مردم را به محتکران خرد تبدیل کند، فضای روانی منفی است. هنوز به این سطح نرسیده‌ایم، با‌این‌حال به فرض هم که چنین فضایی ایجاد شود، دولت گزینه‌هایی مثل کالابرگ را پیش رو دارد.

 

دهک‌های پایین‌، تورم بالا

خریدهای اندک مردم با گزارشی که همین ماه از سوی مرکز آمار ایران منتشر شد جور در می‌آید. آخرین گزارش این مرکز پیرامون تورم مرداد حکایت از این دارد که درصد تغییر شاخص کل (١٠٠=١٣٩۵) نسبت به مرداد پارسال ٣/١٩ درصد بوده است، یعنی خانوارها به طور میانگین ٣/١٩ درصد بیش از مرداد پارسال برای خرید یک مجموعه کالا و خدمات یکسان هزینه کرده‌اند.

جالب است بدانیم بیشترین افزایش شاخص قیمت مربوط به گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات است که نسبت به تیر امسال ١/٩ درصد رشد نشان می‌دهد. 

نرخ تورم دوازده‌ماهه منتهی به مرداد ٩٧ برای این گروه ١/١٢ و بیش از نرخ کلی تورم اعلام شده (٧/٩ درصد) است.

گزارش مرکز آمار به دامنه تغییرات نرخ تورم دوازده‌ماهه منتهی به مرداد برای دهک‌های مختلف هزینه‌ای از ٢/٩ درصد برای دهک اول تا ١٠ درصد برای دهک نهم اشاره دارد، یعنی فشار بیشتر بر دهک‌های پایین‌تر. بازدید میدانی ما مربوط به یکی از مناطق برخوردار شهر بود. اگر این گزارش را مبنای پیش‌بینی‌ قرار دهیم، به قاعده باید تکرار این بازدید از فروشگاه‌های مناطق کم‌برخوردار، تکرار همین نتایج با شدت بیشتر را به همراه داشته باشد.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی