کد خبر : 88193
/ 11:01
روایت شهرآرامحله از انجمن حامی کم‌توانان ذهنی محله رازی؛

چرخی که نباید از حرکت بایستد

تولید و اشتغال مدتی است با چالش‌های جدی روبه رو است و بیشتر تولیدکنندگان این روزها رضایتی از اوضاع خود ندارند. اما قصه‌ای که ما امروز روایت می‌کنیم قصه یک تولیدی ورشکسته یا تعدیل نیروهای یک کارخانه نیست. قصه امروز مربوط به کارگاهی است که محبت در آن جریان دارد. کارگاهی که اهداف معنوی برای اعضای آن از منافع اقتصادی پیشی گرفته و حالا مفاهیمی چون سود و ضرر برای صاحب این کارگاه رنگ باخته است.

چرخی که نباید از حرکت بایستد

به گزارش شهرآراآنلاین، اهالی این کارگاه پسرانی‌ هستند که بیشتر آن‌ها تا پیش از این حتی از خانه بیرون نمی‌آمدند اما امروز نان بازوی خود را می‌خورند و روی پای خود ایستاده‌اند. داستان امروز ما داستانِ  انجمن حامی کودکان و نوجوانان کم‌توان ذهنی است. انجمنی که مهم‌ترین هدف تأسیس و ادامه حیات آن اشتغال‌زایی برای دانش‌آموزان و دانش‌آموختگان کم‌توان ذهنی است و این امر را با احداث یک آموزشگاه و کارگاه خیاطی محقق کرده‌ است و اکنون 12 پسر کم‌توان ذهنی اینجا شاغل‌ هستند. روزشان را در کارگاه خیاطی می‌گذرانند و درآمد دارند. راهی کارگاه خیاطی پسران کم‌توان ذهنی در محله رازی می‌شویم تا ساعت‌هایی را در این کارگاه و در بین اهالی پر مهر و محبت آن بگذرانیم. کارگاهی که چرخ‌هایش به همت دستان پرتوان کم‌توانان ذهنی جز عشق چیزی نمی‌دوزد.

اشتغال‌زایی؛ مهم‌ترین هدف

فاطمه سنجرانی، مدیرعامل انجمن حامی دانش‌آموزان و دانش‌آموختگان کم توان ذهنی، که از سال گذشته مسئولیت اداره این انجمن را بر عهده گرفته بود صحبت‌های خود را این گونه آغاز می‌کند: یک فرهنگی بازنشسته‌ام که بیش از 30 سال در آموزش و پرورش عادی و استثنایی کار کردم. بعد از تولد 2 فرزندم که دارای معلولیت بودند، تصمیم گرفتم کارم را در اداره آموزش و پرورش استثنایی ادامه دهم. بنابراین پس از 12 سال خدمت در آموزش و پرورش به بخش آموزش و پرورش استثنایی رفتم. کار با دانش‌آموزان ناشنوا و نابینا به تخصص خاصی نیاز داشت و از آنجایی که من تخصص این موضوع را نداشتم، کارم را با دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی که معصوم‌ترین کودکان هستند ادامه دادم و تا آخرین روز خدمتم تا سال 1390 را با این عزیزان بودم. بعد از بازنشستگی دغدغه شروع فعالیت برای بچه‌های کم‌توان ذهنی را داشتم چرا که به این دانش‌آموزان با وجود اینکه در بین دانش‌آموزان استثنایی پرتعدادتر هستند، توجه زیادی نمی‌شود. علاوه بر این کم‌توانان ذهنی بعد از دانش‌آموختگی به دلیل نداشتن هیچ‌گونه شغلی در خانه‌ها می‌مانند و یا در کوچه و خیابان هستند که این خود زمینه سوءاستفاده را  از آنان فراهم می‌کند. سال گذشته مدیریت انجمن حامی دانش‌آموزان و دانش‌آموختگان کم‌توان ذهنی به من پیشنهاد شد. گرچه این انجمن از سال 92 تأسیس شده بود اما تا پیش از آن فعالیتی نداشت بنابراین با وجود دغدغه‌ای که داشتم کار را پذیرفتم. سال قبل که سال اقتصاد مقاومتی نام داشت، هم‌زمان با دهه فجر کارگاه آموزشی خیاطی برای کم‌توانان ذهنی به نام ضامن آهو را تأسیس کردم و پس از آن موفق به اشتغال‌زایی برای جمعی از این عزیزان در یک کارگاه خیاطی شدم. پیدا کردن کارگاه برای اشتغال بچه‌ها هم داستان جالبی داشت. برای ایجاد اشتغال باید یک کارگاه خیاطی که مجوز تولید داشت، انتخاب می‌کردیم. وقتی برای رهن به این کارگاه آمدیم، آقای هراتی که صاحب این تولیدی بود و خودش هم حرفه خیاطی را خوب می‌دانست این مکان را رایگان در اختیار ما قرار داد و خود نیز به جمع ما پیوست و اکنون ایشان مسئول کارگاه است و مباحث تهیه مواد اولیه و فروش اجناس بر عهده ایشان است. کارگاه سرانجام در تیر ماه امسال که سال حمایت از تولید کالای ایرانی است، تأسیس شد.

اکنون ما 12 پسر و 10 دختر کم‌توان ذهنی را آموزش داده‌ایم اما به دلیل محدودیت فضای کارگاهی و تجهیزات لازم تنها به اشتغال‌زایی برای پسران موفق  شدیم. گرچه این اولین کارگاه خیاطی پسران کم‌توان ذهنی است که با تکیه بر 5 اصل توکل به خدا، توسل به ائمه معصوم(ع)، تمرکز، تداوم و تحمل تأسیس شده است. تکیه و تأکید بر این اصول از آن‌ رو است که راه سختی پیش رو داریم. ما در اینجا دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی که از هنرستان‌‌های استثنایی دانش‌آموخته می‌شوند، شناسایی و پذیرش می‌کنیم. سپس شرایط آموزش را برای آن‌ها فراهم می‌کنیم و پس از فراگیری دانش و اطلاعات کافی، آن‌ها را مشغول به کار می‌کنیم. البته اکنون ظرفیت فضای کارگاهی ما تنها برای 12 نفر از پسران است و برای گسترش این فضا نیازمند کمک خیران و مسئولان هستیم. آموزش برای این افراد رایگان است و بچه‌ها به ازای میزان کاری که می‌کنند حقوق می‌گیرند. ما تا جایی که در حد توانمان است به آن‌ها و خانواده‌هایشان کمک می‌کنیم و گرچه هدف اصلی تأسیس انجمن ایجاد اشتغال است اما در حوزه فردی، خانواده، ازدواج، اختلالات رفتاری شخصیتی و بیماری‌های روانی و مشاوره‌های حقوقی نیز آن‌ها را حمایت می‌کنیم.

صدور مدرک فنی‌وحرفه‌ای

براساس تعامل خوبی که با اداره کل فنی و حرفه‌ای خراسان رضوی داریم، قرار شده است به زودی بچه‌های کم‌توان ذهنی کارگاه ما در آزمون فنی و حرفه‌ای خیاطی شرکت کنند و در صورت قبولی مدرک فنی و حرفه‌ای به آن‌ها داده ‌شود که این اتفاق در کشور بی‌سابقه است. بچه‌ها با این مدرک می‌توانند از بهزیستی وام اشتغال بگیرند و بیمه ‌شوند. البته این اقدام به همت کارشناسان اداره کل فنی و حرفه‌ای استان ممکن شد چرا که کم‌توانان ذهنی نمی‌توانند کتاب آزمون افراد عادی را بخوانند و کارشناسان اداره کل فنی‌وحرفه‌ای کتابی را برای این افراد ساده‌سازی کردند تا بتوانند در آزمون شرکت کنند. درحالی‌که آن‌ها هیچ گونه وظیفه‌ای در این‌باره نداشتند و لطفی که کرده‌اند جای تقدیر دارد.

 ما گام بزرگی برداشته‌ایم و در شرایط سخت و دشوار کنونی آموزش‌هایی را شروع کردیم که به اشتغال، تولید و درآمدزایی برای قشری منجر شده است که از جامعه طرد شد‌ه‌اند و برخی خانواده‌ها سال‌هاست آن‌ها را در خانه پنهان کرده‌اند. در این بین ما به تولید صرف بسنده نکردیم بلکه بچه‌ها را با مسائل اجتماعی، بهداشتی و ... نیز آشنا کردیم و از این طریق بهداشت روانی را در بچه‌ها و خانواده آن‌ها ارتقا دادیم. تیم فوتبال تشکیل دادیم و بچه‌ها هفته‌ای یک بار در سالن ورزشی فیاض‌بخش به صورت رایگان تمرین می‌کنند که این موضوع هم با همکاری مسئولان این سالن ورزشی محقق شد و جای قدردانی دارد.  بچه‌ها را با مسائل معنوی نیز آشنا کردیم طوری‌که هر روز در کارگاه نماز جماعت برگزار می‌کنیم. پسرها به لحاظ روحی و روانی به خودباوری رسیدند و میزان اعتماد به نفسشان بالا رفته است. ما همگی برای رضایت خداوند کار می‌کنیم اما به ازای میزان کار بچه‌ها به آن‌ها حقوق می‌دهیم. البته سرعت کار بچه‌ها نسبت به افراد عادی پایین‌تر است بنابراین این کار برای ما جنبه  اقتصادی ندارد. با این حال کار بچه‌ها بسیار با دقت و تمیز دوخته می‌شود طوری‌که وقتی مسئولان اداره کل فنی و حرفه‌ای استان برای بازدید از کار بچه‌ها به کارگاه آمدند از کیفیت کار تعجب کردند.

دعوت از خیران برای گسترش کار

اکنون یکی از مشکلات ما کمبود فضا و تجهیزات کارگاهی است. اگر ما فضای بزرگ‌تری داشته باشیم، می‌توانیم تعداد بیشتری از کم‌توانان ذهنی را آموزش دهیم و مشغول به کار کنیم. به دلیل کمبود فضا و تجهیزات، دخترانی که آموزش دادیم، بیکار هستند. بنابراین فعلا آموزش را نیز متوقف کرده‌ایم چرا که مطالب برای این عزیزان فوق‌العاده فرار است و اگر بعد از آموزش بلافاصله وارد کار نشوند مباحث را فراموش می‌کنند. درباره تهیه تجهیزات خیاطی و فراهم آوردن فضای کارگاهی از کمک خیران و مسئولان استقبال می‌کنیم  چرا که این امر یاری دیگران را نیز می‌طلبد. علاوه بر این با وجود وضعیت حال حاضر بازار، ما نیازمند سفارشات خیاطی هستیم و از تمامی سفارشات تهیه لباس فرم ادارات، بیمارستان‌ها و سازمان‌های خصوصی و دولتی استقبال می‌کنیم و تضمین می‌کنیم که کیفیت کار این بچه‌ها مانند افراد عادی بسیار بالاست. اکنون 12 پسر و 10 دختر کم‌توان ذهنی را آموزش دادیم و به شرط داشتن فضا و تجهیزات باز هم آمادگی پذیرش، آموزش و ایجاد اشتغال داریم. البته ما اصلا نمی‌خواهیم به بچه‌ها ترحم شود بلکه از جامعه می‌خواهیم که توانمندی این بچه‌ها را ببینند و آن را باور کنند.

بچه‌های کم‌توان ذهنی معصوم‌ترین‌ها افراد جامعه هستند و دل‌های واقعا پاک و بی‌آلایشی دارند، اگرچه کار در اینجا برای ما منافع مادی ندارد اما برکات معنوی کار برای این بچه‌ها را بارها در زندگی خودمان دیده‌ایم. سازمان‌های مختلفی مانند اداره کل فنی و حرفه‌ای استان، شهرداری مشهد، شورای شهر و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان و همچنین استانداری همواره کمک‌های فراوانی به ما کرده‌اند اما اداره آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی استان که تنها سازمان‌های متولی مستقیم این امر هستند هیچ کمکی به ما نکردند. ما فقط حمایت مسئولان و کمک خیران را می‌خواهیم تا چرخی که برای زندگی این بچه‌ها به حرکت درآوردیم از حرکت نایستد. می‌خواهیم کار ما تداوم داشته باشد و ادامه یابد چرا که در این یک سال برای پا گرفتن این کارگاه خیلی زحمت کشیدیم. بیشتر افراد، بچه‌های کم‌توان ذهنی را باور ندارند ولی ما این موضوع را ثابت و به آن‌ها اعتماد کردیم. مطمئن هستم که برای سایر استان‌ها نیز الگو می‌شویم و روزی می‌رسد که همه، توانمندی کم‌توانان ذهنی را باور خواهند کرد.

 نگاه اشتباه جامعه به کم‌توانان ذهنی

رفتار خانواده با کودک کم‌توان ذهنی می‌تواند تأثیر زیادی در بروز توانایی‌های او داشته باشد. در واقع خانواده‌ها باید در ابتدا باور کنند و بپذیرند که فرزندی با شرایط خاص دارند و این خواست خداوند بوده است. پذیرش داشتن یک فرزند کم‌توان مهم‌ترین کاری است که والدین این بچه‌ها باید در ابتدا انجام دهند. بعد از پذیرش این موضوع باید به نیازهای مختلف آنان رسیدگی شود. این بچه‌ها مانند سایر افراد جامعه حق آموزش، تحصیل و ادامه حیات دارند اما متأسفانه گاهی پیش می‌آید که خانواده‌ها فرزندانشان را حتی از آموزش محروم و آن‌ها را در خانه پنهان می‌کنند که البته این کار به دلیل نوع نگاه و رفتار افراد جامعه به این بچه‌هاست و این نگاه اشتباه باید تغییر کند.

 ما نباید به این بچه‌ها به چشم کسانی که نقص دارند نگاه کنیم بلکه باید درباره این فرشته‌های آسمانی نیمه پرلیوان را ببینیم و به توانمندی‌هایشان توجه کنیم. بهبود نگاه جامعه درباره این بچه‌ها روند رو به پیشرفتی داشته است اما این نگاه هنوز به حد ایده‌آل نرسیده است و تعداد زیادی از این بچه‌ها همچنان از ترس نگاه جامعه در گوشه خانه‌هایشان پنهان شده‌اند. برای این تغییر رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند.

خدمت سربازی؛ مشکل دیگر

یکی از مشکلات کم‌توانان ذهنی علاوه بر اشتغال موضوع سربازی است. متأسفانه در سنجش نظام وظیفه از کارشناسان اداره آموزش و پرورش استثنایی که با وضعیت این بچه‌ها به صورت کامل آشنا هستند و آخرین روش‌های سنجش روز دنیا را می‌شناسند، کمک گرفته نمی‌شود و خودشان سنجش را انجام می‌دهند و معلوم نیست که معیار سنجش آن‌ها چیست. اکنون یکی از بچه‌های کارگاه که وضعیت حادی دارد و مدام دچار تشنج می‌شود و نمی‌تواند زیاد بر روی کاری تمرکز کند از خدمت سربازی معاف نشده است. درحالی‌که نیازی به سنجش نیست چرا که وقتی فردی به عنوان کم‌توان ذهنی در مدرسه درس خوانده دیگر وضعیتش مشخص است و به آزمایش گرفتن نیازی ندارد اما حتی بهزیستی هم برای صدور کارت معلولیت از بچه‌ها دوباره آزمایش می‌گیرد و یک موازی‌کاری را در این‌باره شاهد هستیم.

 خانواده یک بچه کم‌توان ذهنی دغدغه زیادی دارد و اگر قرار باشد برخورد جامعه و سازمان‌ها هم به این دغدغه‌ها بیفزاید خیلی ظالمانه است. دختر من چندمعلولیتی است و بهزیستی ماهانه مبلغ 53 هزار تومان برایش واریز می‌کند و برای همین مبلغ هر سال باید دخترم را به کمیسیون پزشکی ببرم و در این کمیسیون اصلا با او به درستی برخورد نمی‌شود. در واقع طوری رفتار می‌کنند که انگار والدین برای این مبلغ ناچیز وانمود می‌کنند فرزندشان معلول است.

معجزه کار با کم‌توانان ذهنی

فرهاد هراتی، مدیر کارگاه تولیدی لباس و مربی خیاطی بچه‌هاست. خانم سنجرانی درباره او می‌گوید: آقای هراتی با وجود اینکه قبلا سابقه کار با بچه‌های کم‌توان ذهنی را نداشته و یک بازاری و تولیدکننده بوده است اما از من بهتر با بچه‌ها ارتباط برقرار کرده است و حالا همه او را قبول دارند. در همین چند دقیقه‌ای که برای مصاحبه با آقای هراتی در دفتر کارش نشسته‌ایم، یکی از بچه‌ها 5 بار برای روش دوخت یک جیب به داخل دفتر می‌آید و سؤال می‌پرسد. هر بار منتظرم از کوره در برود و جواب تندی بدهد اما هر دفعه از دفعه قبل باحوصله‌تر است و بیشتر وقت می‌گذارد. از آقای هراتی که بیشتر از همه در جریان مشکلات بازار کار و تولید است درباره وضعیت اقتصادی کارگاه و کار با بچه‌ها می‌پرسم و او می‌گوید: من کار با این بچه‌ها را یک معجزه در زندگی‌ام می‌دانم.

پیش از این من در این کارگاه به عنوان تولیدکننده کار می‌کردم و اهل بازار و حساب و کتاب بودم اما وقتی خانم سنجرانی برای رهن کارگاه به من مراجعه کرد و وقتی فهمیدم قرار است این کارگاه برای این بچه‌ها تأسیس شود، حس کردم باید کاری بکنم. بنابراین پیشنهاد دادم که بیایند و با هم همکاری کنیم و الان اصلا دلم نمی‌خواهد از اینجا بروند. فقط کافی‌است یک ساعت با این بچه‌ها وقت بگذرانی تا بفهمی که این‌ها واقعا فرشته‌ هستند. بعد از نماز جماعت می‌آیند به من می‌گویند آقای هراتی برایت دعا کردیم و آن‌قدر ظاهر و باطن این بچه‌ها یکی است که وقتی می‌گویند برایت دعا کردیم مطمئن هستم که این کار را از صمیم قلب انجام داده‌اند. حس می‌کنم وظیفه تک تک ماست که به این بچه‌ها خدمت کنیم چون پست و مقام و ثروت همه رفتنی است اما این یک کار ماندگار است و از ما باقی می‌ماند.

با کمبود نقدینگی مواجه هستیم

سرعت کار در این کارگاه پایین است. بنابراین زمان می‌برد تا تولیداتمان به پول نقد تبدیل شود. تا چند ماه پیش به صورت چکی مواد اولیه را تهیه و پس از فروش لباس‌ها چک‌ها را پرداخت می‌کردیم اما طی چند ماه اخیر با وجود تحریم‌ها دیگر نمی‌توانیم مواد اولیه‌مان را به صورت چکی تهیه کنیم چرا که قیمت‌ها به شدت در نوسان است و دیگر کسی با چک به ما پارچه نمی‌دهد. از طرف دیگر نوسان قیمت‌ها و تورم باعث شده است که مدام از بازار عقب بمانیم. برای مثال پارچه را کیلویی 22 هزار تومان می‌خریم و تا تولید کنیم و بفروشیم و باز بخواهیم همان پارچه را بخریم قیمت آن 52 هزار تومان شده است.

به علت  همین موضوع ماه پیش 2هفته بیکاری کشیدیم و این موضوع خوب نیست زیرا این بچه‌ها زود فراموش می‌کنند و وقتی چند روز این کار را انجام ندهند دوباره خیلی از چیزها یادشان می‌رود. در این شرایط ما باید از سازمان‌ها و ادارات دولتی و خصوصی، مدارس و ... سفارش کار بگیریم و مبلغی را در ابتدا دریافت کنیم تا بتوانیم با آن پارچه، نخ و ... تهیه کنیم اما متأسفانه واسطه‌ها کار ما را سخت کرد‌ه‌اند و الان سفارش ها  را فقط آن‌ها می‌گیرند. ما هرکجا که برای دریافت سفارش رفتیم گفتیم کارتان را با ضمانت و تعهد تحویل می‌دهیم و شما نتیجه را مقایسه کنید با این وجود تا الان هیچ سفارشی نداشتیم. ما برای پذیرش سفارش ها اعلام آمادگی می‌کنیم و از ادارات مختلف درخواست داریم در شرایطی برابر با بقیه تولیدی‌ها ما را در مناقصه‌های خود شرکت دهند و تضمین می‌دهیم کار ما با دیگر تولیدی‌ها برابری داشته باشد 
کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی