کد خبر : 88285
/ 04:57
گفت‌وگوی شهرآرا با رسول مرادی در باره تمایل حراجی های خارجی به خط ایرانی

مراد از هجرت

نفیس‌ترین کتابتِ شاهنامه فردوسی به‌صورت کامل و دو حافظ نفیس از مهم‌ترین آثار رسول‌مرادی، خوش‌نویس مطرح مشهدی است

مراد از هجرت

شهرآرا آنلاین - مریم قاسمی| نفیس‌ترین کتابتِ شاهنامه فردوسی به‌صورت کامل و دو حافظ نفیس از مهم‌ترین آثار رسول‌مرادی، خوش‌نویس مطرح مشهدی است که این روزهایش را به نوشتن کتاب‌هایی درباره خوش‌نویسی می‌گذراند. این هنرمند متولد سال١٣٣۴، برنده لوح سپاس و تندیس کتاب هنری سال وزارت آموزش‌وپرورش و نماینده دایم مجمع نمایندگان انجمن خوش‌نویسان ایران است که در محضر استادانی چون غلام‌حسین امیرخانی، مصطفی مهدیزاده و غلامرضا موسوی مشق کرده است. تاسیس شعبه انجمن خوش‌نویسان کاشمر، ریاست انجمن خوش‌نویسان مشهد و عضویت شورای عالی انجمن خوش‌نویسان ایران، بخشی از فعالیت‌های اجرایی این هنرمند است. همچنین یکصد سرمشق نستعلیق، ترانه‌های روستایی خراسان، دیوان نفیس حافظ با مقدمه بهاءالدین خرمشاهی، ویژه‌نامه سیدحسین میرخانی، مجله حروف عربیه امارات متحده‌عربی ٢٠٠٢ و گزیده غزلیات شمس تبریزی از تالیفات و کتاب‌های منتشرشده‌ او به‌شمار می‌آید که درکنار برگزاری ده‌ها نمایشگاه‌ داخلی و خارجی، کارنامه هنری پروپیمانی از این هنرمند برجای گذاشته است.

گفت‌وگوی ما با این هنرمند مشهدی در روز ملی خوش‌نویسی صورت پذیرفت تا برایمان از مهاجرت خوش‌نویسان ایرانی به ترکیه و همچنین رواج شیوه «نقاشی‌خط» بگوید.

 

﷯ به نظر شما درحال‌حاضر تمایل خوش‌نویسان به فعالیت در کشورهای دیگر چه اندازه است؟ آیا این مسئله در حالت بحرانی قرار دارد؟

شرایط اقتصادی و فرهنگی کشور به‌گونه‌ای است که برخی را به این سمت ترغیب می‌کند؛ چون می‌بینند که هنرشان در آنجا خریدار بیشتری دارد. این موضوع اتفاقا افتخاری برای ما به‌حساب می‌آید. من در ترکیه، هند و برخی کشورهای دیگر نمایشگاه گذاشتم و جوایز آنجا را گرفتم. به‌نظر من، این مایه افتخار برای هنرمندان است؛ چراکه هنرشان به‌خصوص در کشورهای لاتین‌زبان بسیار جذاب است و خریدار دارد. این فعالیت حتی باعث می‌شود هنر ما ترویج پیدا کند. من خوشحالم از اینکه شاگردان زیادی در کشورهای دیگر تربیت کرده‌ام که حالا برای خودشان استاد هستند.

 

﷯ اما موضوع مهاجرت خوش‌نویسان به ترکیه، جدی‌تر از این حرف‌هاست. درواقع هنرمندان ما به آنجا می‌روند و برای کشور ترکیه کار می‌کنند.

موضوع ترکیه البته متفاوت است؛ چراکه این کشور برای همین کار سرمایه‌گذاری کرده است. علت آن هم برمی‌گردد به تغییر خط آن‌ها از ٨٠سال پیش و شکاف فرهنگی که در کشورشان اتفاق افتاده است. آن‌ها دیدند امروز یک جوان تُرک نمی‌تواند با آثار گذشته خودش ارتباط برقرار کند، از این‌رو سازمان فرهنگی این کشور از حدود ٢٠سال پیش شروع کرد به احیای خوش‌نویسی سنتی خودشان؛ سازمانی که هر سه سال یک‌بار جشنواره‌های جهانی خوش‌نویسی را برگزار می‌کند؛ به همین منظور این سازمان از هنرمندان سایر کشورها هم دعوت کرده و شرایط کار را برایشان فراهم آورده است و خوش‌نویسان زیادی از کشورهای عربی و ایران تشویق به رفتن شدند. این اتفاق تا حد زیادی طبیعی است و در هر نقطه دنیا و هر دوره تاریخی، به همین شکل بوده است. ازطرفی هنرمندان هم حق دارند به‌دنبال شرایط بهتر برای زندگی باشند.

 

﷯ این اتفاق را می‌شود با جذب هنرمندان دوره صفوی مقایسه کرد؟

بله، در هند پادشاهان گورکانی همچون جهان‌شاه و اکبرشاه اعلام کردند که هر هنرمند خوش‌نویس و تذهیب‌کاری که به آنجا برود، غیر از سفارش کار، پست‌ و منصب‌ دولتی هم به او می‌دهند. همین شد که بسیاری از هنرمندان مهاجرت کردند به هند. این رویه در اروپا هم متداول بوده است؛ مثلا ونکوک یک نقاش هلندی بود که تا وقتی به پاریس نرفت، مشهور نشد.

 

﷯ البـته این اتفاق ممکن است در ظاهربه نفع هنرمندان باشد، اما درنهایت ضرری برای هنر خوش‌نویسی کشور ما به‌حساب نمی‌آید؟

برای هنرمندان اتفاق خوبی است، به‌شرطی‌که هنرشان واقعا خوب باشد؛ هرچند که در ترکیه کارشناسان زیادی هستند که همه‌ هنرمندان ما را به‌خوبی می‌شناسند. خوشبختانه خوش‌نویسان ما دارای هوش و ذات هنری چشمگیری هستند. همین سال گذشته یک خوش‌نویس ایرانی که زیر نظر استادان ترکیه ثلث کار می‌کرد، همه جوایز جشنواره را در خط ثلث از آن خود کرد. ازطرفی این موضوع به ضرر ما نیست؛ چون مسلم است که شما پای هر اثر هنری، اسم هنرمند و کشورش را می‌بینید؛ مثلا همین الان ونکوک را نقاشی هلندی می‌شناسند. به‌نظر من، این اتفاق بدی نبوده است و باعث اشاعه فرهنگ ما می‌شود، درعین‌حال که شرایط بهتر زندگی را هم برای هنرمندان فراهم می‌آورد.

 

﷯ با همه این‌ها به نظر می‌رسد وضعیت خوش‌نویسی در کشور ما به‌گونه‌ای است که هنرمندان مجبور به رفتن می‌شوند؟

ببینید من ٣٠سال کار حرفه‌ای کردم. کتاب‌های زیادی نوشتم و نمایشگاه‌های فراوانی در داخل و خارج از کشور برگزار کردم، بنابراین می‌توانم با قاطعیت بگویم که در ٣٠سال گذشته، وضعیت خوش‌نویسی در ایران خوب بوده است، آن‌هم وقتی هنرهای دیگر شرایط خوب و تثبیت‌شده‌ای نداشتند. یادم می‌آید در دهه۶٠ تعداد بسیار کمی استاد خوش‌نویسی داشتیم و الان ۴٠٠استاد داریم. درکنار آن ٣۵٠شعبه انجمن خوش‌نویسی فعال است، حتی این دوره را می‌توانیم با دوره‌هایی که این هنر در اوج قرار داشت، یعنی دوره تیموری و قاجار، مقایسه کنیم و بگوییم در دوره معاصر، هنر خوش‌نویسی وضعیت بهتری دارد..

 

﷯ اما برخی استادان معتقدند که برخی تغییرات دوره معاصر مثلا شیوه نقاشی‌خط، این هنر را به‌سمت بازاری شدن پیش برده است و یک جور افول برای خوش‌نویسی به‌حساب می‌آید.

من اصلا بازاری شدن را هنر نمی‌دانم. هنر بازاری و کاربردی دراصل هنر نیست. به اعتقاد من، هنر به‌طورکلی زاییده شرایط و زمان خودش است و بستگی به طالبش دارد. نقاشی‌خط الان در حراجی‌های دنیا بیشتر از خط کلاسیک مشتری دارد، ضمن اینکه به خط کلاسیک هم هیچ ضربه‌ای وارد نمی‌کند. مثل این است که بگوییم چون فرش بازاری هست، فرش‌های هنری را کسی نمی‌شناسد یا تولید نمی‌شود! فرش هنری جایش در موزه‌هاست؛ همان‌طور که هنر کلاسیک جایگاه خودش را دارد، این هنر در تاریخ ماندگار خواهد ماند وگریزی از تغییرات در دوره‌های مختلف نیست.

 

﷯ اما این موضوع در نسل‌های بعدی تغییر سلیقه ایجاد نمی‌کند؟

نه. مثل این است که بگوییم چون شعر نو آمده است، کسی حافظ و سعدی را نمی‌شناسد و نمی‌خواهد. هرکدام از این‌ها طالب خودش را دارد و صدها سال هم که بگذرد، باز افرادی حافظ را می‌خوانند.

 

﷯ مسئله مهم خودتان در این روزها چیست؟

کتاب‌های نفیسی نوشته بودم که بیش از بیست‌بار تجدید چاپ شده است؛ ازجمله دو کتابت حافظ که یکی از آن‌ها را سازمان یونسکو به بهترین شکل ممکن چاپ کرد. حالا دغدغه مهم من این است که در چنین شرایط اقتصادی، آیا این کتاب‌ها بازهم چاپ می‌شود؟ مثلا آیا کسی توانایی آن را دارد کتابی را که تا چند ماه پیش ۵٠٠هزارتومان قیمت داشت، با قیمت جدید بیش از ٢میلیون، بخرد؟

 

﷯ این مسئله، شما را همچون هنرمندان دیگر به مهاجرت ترغیب نمی‌کند؟

من در کشورهای مختلف فعالیت می‌کنم، به‌گونه‌ای‌که خیلی از کشورها مثل هند، ترکیه و برخی کشورهای عربی، تک‌تک آثارم را می‌شناسند. همچنین برگزاری نمایشگاه‌ در خارج از کشور همیشه جزو برنامه‌های من بوده است. درواقع من کارم را همین‌جا که هســـتم، می‌توانم انجام بدهم.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی