کد خبر : 89669
/ 06:18
درباره بنای سفید‌رنگ خیابان ارگ قدیم‌ که اتفاقات زیادی را در خود ثبت کرده است‌

گروگان‌های آمریکایی در اتاق بازرگانی

13آبان یکی از روزهای افتخارآمیز انقلاب و ملت بزرگ ایران اسلامی است. در چنین روزی رخدادهای بزرگی در کشور عزیزمان اتفاق افتاد،

گروگان‌های آمریکایی در اتاق بازرگانی

شهرآرا آنلاین - فاطمه سیرجانی-13آبان یکی از روزهای افتخارآمیز انقلاب و ملت بزرگ ایران اسلامی است. در چنین روزی رخدادهای بزرگی در کشور عزیزمان اتفاق افتاد، تبعید حضرت امام خمینی(ره)، کشتار دانش‌آموزان و نام‌گذاری روز دانش‌آموز و تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در تهران. تسخیر لانه جاسوسی در تهران، یعنی فرو ریختن یکی از مهم‌ترین دژهای آمریکا در منطقه، که خود طنین‌افکن فریاد اقتدار انقلاب اسلامی در میان جهانیان شد. 

تسخیر لانه جاسوسی سبب شد تا آمریکا به دنبال آزادسازی گروگان‌هایش باشد و اتفاقات ناشی از آن سبب شد تا بنای اتاق بازرگانی در منطقه ما خاطراتی را از آن روزها در خودش ثبت کند. جایی که روزی اتاق تبلیغات و پایگاه فعالیت‌های فرهنگی جوانان انقلابی پیرو خط‌ امام و نیروهای سپاه پاسداران ‌بود. اگر‌چه آن ساختمان آجری رنگ امروز‌ در طول دوره‌ای‌20 ساله به طور کلی تخریب و سازه‌ای نو بنا شده، اما برای کسانی که دهه60 ،‌ رفت و آمد در بنای پیشین داشتند، هنوز حتی با نگاه به ساختمان سفید رنگ و زیبای دیوار به دیوار باغ ملی‌، باز هم ‌خاطرات آن سال‌ها در ذهنشان زنده می‌شود. آنچه در ادامه آمده است، بخشی از خاطرات شفاهی آن‌هایی است که در اواخر دهه 50 و همچنین دهه60 آمد و شدی به این ساختمان داشتند.

 

پایگاهی برای فعالیت جوانان انقلابی

طبق گفته‌ها و شنیده‌ها تا قبل از پیروزی انقلاب مردمی مشهد در ساختمان مجاور باغ ملی، ‌کارهای اقتصادی انجام می‌شد و بیشتر کسانی که در این ساختمان رفت و آمدی داشتند، تجار و بازرگانان وقت بودند. ‌‌حرکت‌های مردمی و انقلابی که شکل می‌گیرد، با توجه به تعطیلی برخی ادارات و سازمان‌های دولتی و تق و لق شدن امور، ساختمان ارگ هم که‌ خالی از رئیس و مرئوس شده بود، به دست نیروهای انقلابی می‌افتد و به نوعی تبدیل می‌شود به پایگاه فرهنگی دانشجویان پیرو خط امام(ره). یکی از اتفاقات سال 58 تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در تهران بود و به دنبال آن،‌‌ دولت‌ وقت این کشور برای نجات گروگان‌های به اسارت درآمده، ‌هواپیماها و بالگردهایی را روانه آسمان کشورمان کرد، اما با حادثه توفان طبس و زمین‌گیر شدن بالگردها، آن‌ها که زنده مانده بودند، دست خالی برگشتند. بعد از حادثه طبس بود ‌که دولت برای اینکه گروگان‌ها در یک شهر متمرکز نباشند، به پخش کردن آن‌ها در شهرهای مختلف کشور اقدام کرد.‌ اتاق بازرگانی در خیابان ارگ یکی از مکان‌های در نظر گرفته شده برای مخفی کردن آن‌ها بود.

 

6گروگان‌؛ سهم مشهدی‌ها

شهید‌ «محمد‌حسن نظرنژاد» مشهور به «بابا‌نظر» در کتاب خاطرات شفاهی‌اش‌ به این موضوع اشاره کرده است: «‌...‌ زمانی که نیروهای دلتای آمریکا در شهر طبس پیاده شدند، مسئولان تصمیم گرفتند گروگان‌های آمریکایی را در شهرهای مختلف تقسیم کنند. 6نفر آن‌ها را به استان خراسان فرستادند. آن‌ها ابتدا در خیابان کوهسنگی، ساختمان عملیات سپاه‌[مستقر] بودند. آنجا مقر اطلاعات هم بود. ساختمان اتاق بازرگانی در مشهد آن زمان‌ خیابان امام‌خمینی، جنب مهمان‌سرای ارتش و پارک باغ ملی بود. آنجا درختان زیادی وجود داشت. اطراف ساختمان‌ هم تحت کنترل سپاه بود. ساختمان‌ چند طبقه‌ای بود و استحکام خوبی هم داشت. در طبقه سوم آن6نفر گروگان آمریکایی را نگهداری می‌کردیم. چند نفر از دانشجویان خط امام(ره) از تهران آمده بودند و در مسائل ترجمه ما را یاری می‌کردند. فقط چند نفر از برادران اطلاعات و بنده که فرمانده گروهان‌ ضربت بودم و در آنجا به‌عنوان افسر نگهبان خدمت می‌کردیم از وجود گروگان‌ها مطلع بودیم. کار روزانه ما این بود که آن‌ها را برای هوا‌خوری به محوطه حیاط بیاوریم. گاهی هم به ییلاقات کوهسنگی و وکیل‌آباد می‌بردیم. یک روز هوا‌خوری جاسوسان مقارن شده بود با راهپیمایی مردم مشهد در خیابان امام‌خمینی. نیروهای آمریکایی وقتی این‌ها‌ را دیدند، تعجب کردند .... حدود سه ، چهار ماه گروگان‌ها در اختیار ما بودند و بعد تحویلشان دادیم.... »

 

مجوزی با امضای استاندار

طبق‌ آنچه در کتاب خاطرات شفاهی شهید بابا‌نظر آمده، مردم از وجود و نگهداری جاسوس‌های آمریکایی در ساختمان اتاق بازرگانی مشهد مطلع نبودند. حتی برخی از انقلابیون هم در بودن یا نبودن این جاسوس‌ها در آن محل تردید داشتند. ماشاءا... وطن‌دوست که در سال‌های اول پس از پیروزی انقلاب، مسئول مدیریت دایره ارتباطات روابط عمومی سپاه پاسداران خراسان بود ، در این‌ باره می‌گوید:‌ «‌این پنهان‌ کاری شاید به‌واسطه‌ رعایت مسائل‌ امنیتی بود. من که به سبب موقعیت کاری‌ام به محل رفت و آمد داشتم، غیر از حضور تعدادی از دانشجویان، فرد دیگری را به چشم خودم ندیدم. فقط دانشجویان پیرو خط امام در آن ساختمان رفت و آمد داشتند.»

وطن دوست، درباره چگونگی استقرار نیروها و کارکنان روابط عمومی و تبلیغات سپاه در محل ساختمان اتاق بازرگانی مشهد می‌گوید:« با پیروزی انقلاب، نهاد‌ها و سازمان‌هایی که به وسیله جوانان انقلابی و دانشجویان پیرو خط امام(ره) شکل گرفته بود‌‌، جایی برای فعالیت‌ها و عملیاتی کردن اهدافشان نداشتند؛ از‌‌همین‌رو از ساختمان‌های ‌خالی‌ و متروکه برای دنبال کردن برنامه‌هایشان استفاده می‌کردند. ساختمان اتاق بازرگانی مشهد از جمله همین مکان‌های تخلیه شده بود.‌ آن موقع استاندار وقت خراسان بزرگ، حسن غفوری‌فرد، طبق تصمیم شورای تأمین استان که مسئول روابط عمومی و تبلیغات سپاه هم عضو آن بود، مجوز استفاده از ساختمان اتاق بازرگانی مشهد به عنوان محل فعالیت‌های روابط عمومی و تبلیغات سپاه داده شد و روابط عمومی سپاه به‌طور رسمی کار خود را آغاز کرد.»

 

خبرگزاری بی‌نام و نشان در دل ارگ

وطن‌دوست درباره فعالیت‌هایی که‌ سپاه در آن سال‌ها در ساختمان اتاق بازرگانی سابق و تبلیغات سپاه‌ انجام می‌داد، توضیحاتی می‌دهد و می‌گوید:« در گذشته مثل الان نبود که سازمان‌ها و نهادهای مختلف مانند سازمان تبلیغات، حوزه هنری و دیگر نهادهای تبلیغاتی وجود داشته باشند. کارهای تبلیغی و نظارت بر نشر، حتی کارهای امنیتی هم بر عهده سپاه بود. سپاه یک مرکز خبری در آنجا ایجاد کرد ‌که وظیفه‌اش جمع‌آوری اخبار و اطلاعات و مخابره آن به رسانه‌های دیگر از جمله روزنامه خراسان، کیهان‌، صبح آزادگان و خبرگزاری ‌‌پارس بود. در واقع یک خبرگزاری اعلام نشده و در عین‌ حال موثقی برای روزنامه‌های وقت و حتی صدا‌و‌سیما بود. ما شبکه بزرگ خبری را در خراسان ‌بزرگ‌ بنیان‌گذاری کرده ‌بودیم. عوامل ما در شهرها و شهرستان‌های دور افتاده استان خراسان خبرها و اطلاعات را مخابره می‌کردند. البته مثل الان‌ وسایل پیشرفته نبود. تلفن‌های معمولی هندلی که به‌سختی با آن‌ها ارتباط برقرار می‌شد.»

 

نقاشی تمثال‌ شهدا برای اولین‌بار

به گفته وطن‌دوست، چاپخانه‌ سپاه هم در همان ساختمان مستقر بود که ‌یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین مراکز چاپ و نشر سپاه در سطح کشور به حساب می‌آمد: « طراحی پوستر‌های تبلیغاتی و تصویر مبارک شهدای 8سال دفاع مقدس به وسیله استادانی همچون آقای خالقی که از طراحان خوب و برجسته شهرمان است، انجام می‌گرفت. بدین صورت، شهدایی که به مشهد منتقل می‌شدند بلافاصله عکس، پوستر و نقاشی تمثال آنان چاپ می‌شد. ‌همچنین اعلامیه‌هایی به مناسبت‌های مختلف و ‌نشریاتی از طرف سپاه چاپ و منتشر می‌شد. در مجموع تمام کارهای تبلیغاتی در همان ساختمان متمرکز بود. آن سال‌ها ‌تابلونویسی سطح شهر‌ و ‌پرده‌هایی که باید به مناسبت‌های مختلف چون اعیاد و شهادت‌ها ‌در ‌شهر نصب می‌شد، بر عهده بچه‌های تبلیغات سپاه بود، الان بخش فرهنگی شهرداری مشهد آن وظیفه را بر عهده دارد. یکی دیگر از فعالیت‌هایی که در این مکان انجام می‌شد؛ برپایی کلاس‌های آموزشی-عقیدتی با حضور استادان و بزرگانی چون میرزا‌ جواد‌آقای تهرانی، آیت‌ا... طبسی و ... بود.»

 

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی