کد خبر : 90297
/ 11:26

محله زعفرانی

گزارش میدانی شهرآرامحله درباره شغلی فصلی که اهالی شهرک شهید باهنر را به هم نزدیک کرده است

محله زعفرانی

شهرآرا آنلاین - لیلا لاریچه  |   فصل برداشت زعفران که می‌شود در برخی گوشه و کنار کوچه‌ها و خیابان‌های شهر تپه‌های کوچک و بزرگ گل‌های بنفش زعفران به چشم می‌خورد. ضایعاتی چشم‌نواز که این روزها در محله‌های شهرک شهید باهنر به‌وفور دیده می‌شود و نشان از سخت‌کوشی مردم این محله دارد که از هر فرصت و شغلی برای کسب درآمد حلال استفاده می‌کنند. کاری سخت و دشوار که چشمانی تیز می‌خواهد و دستانی فرز برای یافتن و جداکردن نگین‌های سرخ زعفران از میان گل برگ‌های لطیف و مخملی بنفش آن.لیلا لاریچه  |   فصل برداشت زعفران که می‌شود در برخی گوشه و کنار کوچه‌ها و خیابان‌های شهر تپه‌های کوچک و بزرگ گل‌های بنفش زعفران به چشم می‌خورد. ضایعاتی چشم‌نواز که این روزها در محله‌های شهرک شهید باهنر به‌وفور دیده می‌شود و نشان از سخت‌کوشی مردم این محله دارد که از هر فرصت و شغلی برای کسب درآمد حلال استفاده می‌کنند. کاری سخت و دشوار که چشمانی تیز می‌خواهد و دستانی فرز برای یافتن و جداکردن نگین‌های سرخ زعفران از میان گل برگ‌های لطیف و مخملی بنفش آن.به کوچه پس‌کوچه‌های شهرک شهید باهنر می‌رویم. انگار با رسیدن فصل زعفران کوچه خلوت شده و اهل و عیال هر خانه‌ای در حال پاک‌کردن زعفران شده‌اند. خلوتی کوچه‌ها گواه این است این‌کار هر چند موقت سر مردم را گرم کرده است و به پول بابرکتش دل‌خوش‌اند. به همراه گزمه از اعضای شورای اجتماعی محله شهرک شهید باهنر سری به مغازه حاج آقا محمد رحیم‌زاده می‌زنیم. او اصالتا از اهالی تربت‌حیدریه است که از بدو انقلاب در این منطقه زندگی می‌کند و از توزیع‌کنندگان گل زعفران در میان اهالی است. حاج محمد که روزانه حدود 100کیلوگرم گل در بین اهالی توزیع می‌کند، می‌گوید: برای ما که توزیع گل ‌کاری ندارد. از ساعت11 صبح که گل‌ها می‌آیند بین اهالی توزیع می‌کنیم و آن‌ها تا آخر شب یا روز بعد سرگل‌ها را برمی‌گردانند. زحمت این‌کار بیشتر برای زن‌هاست که باید گل‌ها را پاک کنند. پاک‌کردن گل خیلی سخت است. مشتری‌های ما همه زن هستند ولی فکر کنم بچه‌هایشان هم کمک‌دستشان هستند اما تا به حال یک مرد هم برای بردن گل نیامده است. قبلا گل زیاد می‌آوردیم ولی اکنون روزی 100 تا 150کیلو می‌آوریم اما همین اطراف هستند کسانی که تا یک تن هم در روز گل می‌آورند. مقدار گلی هم که می‌برند متفاوت است یکی یک کیلو هم نمی‌تواند پاک کند ولی یکی تا 10کیلو هم می‌برد. من خودم یک دختر دارم که در روز تا 6کیلو هم پاک می‌کند ولی یک دختر دیگرم یک کیلو هم نمی‌تواند پاک کند.

125811.jpg

  2ساعت می‌خوابیم

راهی خانه یکی از اهالی می‌شویم. تا پرده را کنار می‌زنم و داخل پذیرایی می‌شوم سفره‌ای از گل‌های زعفران می‌بینم که تمامی اهالی خانه دور تا دور آن نشسته‌اند و مشغول پاک‌کردن گل‌ها هستند. از دختر جوان خانه بگیر تا مادر و پسربچه کوچکی که بعد از نوشتن مشق‌هایش به کمک مادر آمده است. مادر خانواده در حالی که سر از روی گل‌ها برنمی‌دارد و تند تند در حال پاک‌کردن گل‌های بنفش زعفران است، می‌گوید: تقریبا از 20مهر ماه بود که گل‌ها آمد و تا یک ماه هم بیشتر نمی‌آید و بعد تمام می‌شود.

کلثوم خانم لحظه‌ای عینکش را بالا داده و ادامه می‌دهد: برای ما زن‌ها این‌کار مناسب است و در خانه می‌توانیم انجام دهیم. کمک‌خرج خوبی است و هرچند سخت است و زحمت دارد ولی از بیکاری بهتر است. اما چه فایده که همین یک ماه است و زود تمام می‌شود. به خاطر همین مردم تلاش می‌کنند که تا می‌توانند گل پاک کنند. ما خودمان از ساعت6 صبح می‌نشینیم پای گل‌ها تا 4صبح روز. بعد کلا 2ساعت می‌خوابیم که بیشتر کار کنیم و چند قرانی بیشتر دربیاوریم. هرچه هم درمی‌آوریم خرج خانه می‌کنیم یا اگر مهمان بیاید خرج می‌کنیم.

 

کارت مخصوص

معصومه خانم هم که سرهمین سفره نشسته است ولی خانه‌اش جای دیگری است، می‌گوید: بعضی‌ها تا روزی 10کیلو هم گل می‌برند و آخر حساب و کتاب‌ها بیشتر از یک‌میلیون تومان پول می‌گیرند ولی من از روزی 3کیلو بیشتر نمی‌توانم پاک کنم. اکنون 6،7سال است که زعفران پاک می‌کنم و درآمدش هم بد نیست. از کیلویی 100تومان ما پاک کرده‌ایم تا اکنون که شده است کیلویی 10هزار تومان البته امسال به کیلویی 20هزار تومان هم رسید ولی کم‌کم که گل‌ها کم می‌شود، قیمت هم ارزان می‌شود. وقتی گل زیاد است از ترس اینکه خراب نشود با قیمت بیشتری به ما می‌دهند ولی کم که می‌شود مشتری زیاد است و قیمت می‌آید پایین. حساب و کتاب‌ها هم متفاوت است بعضی‌ها هر 10روزی یک‌بار حساب می‌کنند و بعضی‌ها هم آخر کار پول ما را می‌دهند اما هر نفر یک کارت دارد که در آن اسمش و مقدار گل‌هایی که برده، نوشته شده است. آن‌هایی که محلی هستند و می‌شناسند که هیچ ضمانتی نمی‌دهند ولی اگر آشنا نباشی باید کارت ملی امانت بگذاری و گل ببری.

 

پسته هم می‌شکستیم

کلثوم خانم که چندان از اتمام کار زعفران راضی نیست و دوست دارد کاری خانگی و دائمی داشته باشد، می‌گوید: اگر کاری بود که در خانه می‌شد انجام داد ما انجام می‌دادیم ولی نیست. قبلا که پسته بود روزی 5 تا 10کیلو می‌شکستیم ولی دستگاه که آمد دیگر پسته برای ما نیاوردند. پارسال که از همین زعفران پاک‌کردن نفری 600 تا 700هزار تومان درآمد داشتیم حالا ببینیم که امسال چقدر کار کرده‌ایم.

125812.jpg

از همه جای خراسان

سراغ توزیع‌کننده گل زعفران یک تنی محل می‌رویم. خانه‌ای که روی سردر آن نوشته است:«توزیع گل زعفران رحیم‌زاده» او می‌گوید: از همه جای خراسان برای ما گل می‌آورند. از بیرجند، تایباد، تربت‌حیدریه، خواف، تربت‌جام، فاروج، کلات، فریمان و حتی از همین زمین‌های اطراف شهرک هم برای ما گل زعفران می‌آوردند که بین اهالی توزیع کنیم. ما تقریبا روزی یک تن گل می‌آوریم که گاهی بیشتر هم می‌شود که بستگی به آب و هوا دارد. گل‌ها غالبا منطقه به منطقه می‌آید. اول از همه گل تربت‌حیدریه می‌آید و بعد گل فاروج و گناباد و قائن و بیرجند. اکنون ما حدود 15سال است که گل می‌آوریم و توزیع می‌کنیم و برای این‌کار هر سال یک دفتر درست می‌کنیم و به هر نفر هم یک کارت می‌دهیم که اطلاعات افراد و میزان گلی که می‌برند در آن نوشته شده است. اگر کسی را هم نشناسیم کارت ملی می‌گیریم و یکی از اهالی باید ضامن شود. بعضی‌ها هم که سرگل کمتر از میزان مشخص شده را می‌آورند می‌نویسیم و در آخر از دستمزدشان کم می‌کنیم.

هرسال یک ماه قبل از شروع گل که می‌شود شرکت ها و برندهای معروف می‌آیند و با ما قرارداد می‌بندند که تا چه میزان گل تحویل بدهیم. تقریبا از هر 120کیلو گل‌ تر یک‌کیلو گل خشک در می‌آید. بنابراین قرارداد ما از کشاورزان گل می‌خریم و بین اهالی توزیع می‌کنیم.

امسال پاک‌کردن گل از کیلویی 7هزار تومان شروع شد و به کیلویی 20هزار تومان هم رسید. گل پاک نشده هم تا کیلویی 100هزار تومان اکنون قیمت می‌خورد و گل نگین یا سرگل هم کیلویی 12میلیون تومان فروش می‌رود که البته تا 19میلیون تومان هم رسید.

بد نیست بدانید که از هر یک‌کیلو گلی که پاک می‌شود حدود 58 تا 61گرم سرگل درمی‌آید که میزان آن هم بستگی به کیفیت گل دارد. گل‌هایی که ما داریم به کشورهایی مثل هندوستان و اسپانیا صادر می‌شود البته این‌کار زیر نظر دولت انجام می‌شود ولی در کل تمام سود این کار برای همین شرکت‌هایی است که کار بسته‌بندی و فروش را انجام می‌دهند ما به کیلو می‌فروشیم و آن‌ها به گرم! درآمد کسانی هم که کار توزیع گل را انجام می‌دهند به‌ازای هرکیلو هزار تومان است.

 

تجربه‌ای 15ساله

آن‌طور که رحیم‌زاده گفت؛ چند سالی است در منطقه ما کاشت زعفران نیز انجام می‌شود و چند نفری از اهالی این منطقه به کار کشت زعفران مشغول‌اند و در زمین‌هایشان بعد از خشک‌سالی‌های اخیر اقدام به کاشت این محصول کرده‌اند. قلی‌زاده از اهالی منطقه است که امروز سرزمین‌های زعفرانش آمده و مشغول جمع‌کردن گل‌هاست. او که تجربه‌ای 15ساله در این‌کار دارد، می‌گوید: برج3 کشت پیاز انجام می‌شود و برج7 پیاز زنده می‌شود. کلا زعفران 3بار آب می‌خواهد که اولین آب 20مهر انجام می‌شود. یک آب هم آبی است که بعد از 40روز داده می‌شود و به «زاچو» معروف است. آب سوم «زردآب» است که وقتی «الف» زرد شد داده می‌شود. گل در 2،3روز اول کم است و مثلا از 8هزار متر ما حدود نیم‌کیلو گل درمی‌آید ولی در روزهای بعد تا 10کیلو هم می‌رسد. کلا اگر شب سرد باشد و روز گرم زعفران خوب در می‌آید. زمین‌های اینجا از 15آبان شروع به گل دادن کرده‌اند و کلا از اول تا آخر یک ماه گل می‌چینیم.

وی ادامه می‌دهد: ما اولین کسی بودیم که اینجا زعفران کاشتیم و اکنون 15سال است اینجا زعفران داریم و به‌خاطر مشکلات کم‌آبی دیگر زمین‌دارها هم زعفران کاشتند ولی کلا اوج زمین زعفران در سال‌های سوم و چهارم است و کم کم پیاز جواب نمی‌دهد. برای چیدن گل‌ها هم هر روز قبل از طلوع، سپیده صبح که می‌زند باید گل‌ها را چید. روی بعضی زمین‌ها تا 20کارگر هم کار می‌کنند. ما خودمان مغازه داریم و قبلا در کار قالی‌دستی بودیم ولی دیگر نشد ادامه بدهیم و به این‌کار روی آوردیم. 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی