کد خبر : 90878
/ 05:05
اظهارات یک انسان‌شناس درباره روند پرشتاب کلان‌شهرنشینی

رابطه مفهوم جنسیت و پیشرفت جوامع‌

گویی ‌ناگهان به دنیای کلان‌شهری پرت شده‌ایم. فرایند شهری شدن ما به اندازه‌ای کوتاه بوده که این مدت‌زمان صدساله در مقابل ٧٠٠٠ سالی که از تشکیل اولین سکونتگاه‌ها در ایران می‌گذرد، انگار ٣٠ دقیقه زمان برده است.

رابطه مفهوم جنسیت و پیشرفت جوامع‌

شهرآرا آنلاین - «گویی ‌ناگهان به دنیای کلان‌شهری پرت شده‌ایم. فرایند شهری شدن ما به اندازه‌ای کوتاه بوده که این مدت‌زمان صدساله در مقابل ٧٠٠٠ سالی که از تشکیل اولین سکونتگاه‌ها در ایران می‌گذرد، انگار ٣٠ دقیقه زمان برده است.» این بخشی از اظهارات نعمت‌ا... فاضلی است، انسان‌شناس، نویسنده و دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

او که دیروز در همایش «سهم من از شهر» در دانشگاه فردوسی مشهد صحبت می‌کرد، این صحبت‌ها را مقدمه‌ای برای ورود به مسئله جنسیت و فضاهای شهری دانست و گفت: در نتیجه انقلاب شهری و کلان‌شهری، تمام ساحت‌های وجودی ما دگرگون شده است. تحت تأثیر این انقلاب، تمام عواطف، سبک‌ها، هیجان‌ها، خانواده، دین، مذهب، خوردن، خوابیدن و همه آنچه انسان با آن روبه‌روست، دستخوش تغییر و دگرگونی شده است.

فاضلی با بیان اینکه شتاب شهری شدن به اندازه‌ای سرعت داشته است که اکنون مردم ما در یک آشفتگی، سراسیمگی و گیجی قرار گرفته‌اند افزود: بیشتر مردم فکر می‌کنند این به‌هم‌ریختگی‌ها و تغییرات در جامعه به علت سیاست‌ها، رهبران، مدیران و مسئولان است و فکر می‌کنیم ما بازیچه دست سیاست‌ها و مسئولان هستیم. البته که رسانه‌ها نیز بر القای این موضوع مؤثرند و مسئولان و مدیران هم برای ماندن در قدرت، از این نوع نگاه و حتی گاهی مبالغه در موضوع، استقبال می‌کنند. این در حالی‌ است که آنچه جامعه را زیر و زبر می‌کند همین شهری شدن و کلان‌شهری شدن جوامع است.

این دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به اینکه موضوع تحولات و شهری شدن در ایران بسیار کم مورد توجه قرار گرفته و اکنون تنها می‌توان درباره آن طرح مسئله کرد گفت: تجربه‌های روزمره مردان، زنان و کودکان، و اتفاقاتی که هر لحظه در خیابان‌ها، خانه‌ها و ... رخ می‌دهد واقعیت اعلی را تعیین می‌کند. به معنی دیگر، شیوه زندگی انسان‌ها تابع فضای زندگی آنان است و اینجا فضا تنها یک محفظه توخالی نیست بلکه شکل و شیوه‌ای انباشته از معنی است و هستی ما را به‌شدت تابع خود می‌کند.

او با یادآوری ‌اینکه فضای زندگی کنونی ما شهرهاست‌ اظهار کرد: امروز هیچ‌کس‌ روستازاده نیست و همه شهرزاده شده‌اند. شاید فردی پز روشن‌فکری بدهد و بگوید زندگی در روستا را ترجیح می‌دهد اما واقعیت آن است که هیچ شهرزاده‌ای تحمل نمی‌کند بیش از ۴٨ ساعت در روستا بماند. او وابسته است به شهر و آلودگی و تمام معایب و خوبی‌های شهرش.

فاضلی اعتقاد دارد ویژگی فرد روستایی این است که دنیا را خیلی کوچک می‌بیند. به همین دلیل، شهرها اکنون اقیانوس‌هایی هستند که در آن‌ها نهنگ پرورش می‌یابد، نه ماهی قرمز کوچک.

فاضلی با بیان اینکه از تغییرات شهری شدن، اداری شدن و صنعتی شدن زندگی، تغییر جنسیتی نیز روی داده است افزود: فضاهای شهری برای اولین بار باعث شدند که زنان در جامعه حضور پیدا کنند. این حضور تا اندازه‌ای باعث شده است فضاهای شهری جامعه را زنانه‌تر کنند. جنسیت هم واژه دیگری است برای تشخیص کرامت انسانی، عدالت و ... و اگر کسی می‌گوید بیایید فراجنسیتی صحبت کنیم، امکان ندارد زیرا جنسیت بر اساس تاریخ، فرهنگ و عوامل اثرگذار دیگر شکل گرفته است. بر همین اساس، میزان پیشرفت و توسعه هر جامعه‌ را باید از مواجهه‌اش ‌با موضوع جنسیت دریافت کرد.

این دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اضافه کرد: در ایران معاصر، شهرها مفهوم جنسیت را تغییر داده‌اند. حضور زنان در شهرها بزرگ‌ترین پیروزی آنان بود و این باعث شد افراد از حقوق خود بیشتر ‌آگاه شوند. شهری شدن جوامع باعث شده است افراد شهروند باشند و شهروندان به حقوق خود و دیگران آگاه‌اند. این موضوع باعث شده است آمار طلاق در جوامع کنونی افزایش یابد زیرا افراد به حق انتخاب و حقوق خود آگاه شده‌اند و انسان شهر‌نشین نمی‌پذیرد مانند گذشتگان سنگ زیر آسیا باشد.

او ‌این را هم گفت که هیچ نیرو و قدرتی نمی‌تواند در مقابل فرایند شهری شدن و تغییرات آن بایستد، و مردم هم آن را پذیرفته‌اند. به همین علت، باید درباره این تغییرات بزرگ آگاهی انتقادی پیدا کنیم. 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی