کد خبر : 90881
/ 05:28

ایده‌کشی روی سنگ

عضو انجمن سفالگران از مشکلات مجسمه‌سازان مشهدی می‌گوید

ایده‌کشی روی سنگ

شهرآرا آنلاین - مریم قاسمی| مجسمه‌ها روح ندارند اما به شهرها جان می‌دهند. این تندیس‌ها و نیم‌تنه‌ها و پیکره‌های شهری هستند که پارک‌ها را شناسنامه‌دار، خیابان‌ها را دیدنی و میادین را خاطره‌انگیز می‌کنند. همین‌ها باعث شده است مجسمه‌سازی شهری همراه با گستردگی شهرها و حتی موازی با فناوری‌های روز، اهمیت بیشتری یابد و درقالب یکی از رشته‌های هنرهای شهری مورد توجه قرار گیرد. این هنر در مشهد از طرفی به اشکال مختلف همچون سردیس‌های کلاسیک، المان‌های مدرن، پیکره‌های تاریخی و... نمود داشته است و از طرف دیگر به‌خاطر چالش‌هایی در تعداد و انواع با محدودیت روبه‌رو شده است. درواقع با وجود اینکه چند سال پیش با شروع طرح «استقبال از بهار» مجسمه‌سازی مشهد روند رو به رشدی گرفت و مطرح شد، هنرمندان مجسمه‌ساز مشهدی در ماه‌های اخیر تقریبا خلاقیت آن‌چنانی نداشته‌اند که به‌نظر می‌رسد به‌دلایلی غیر از سطح توانمندی آن‌ها برمی‌گردد. اسماعیل رزاقی، مجسمه‌ساز مشهدی، که حدود ۴٠اثر او در سراسر کشور به نمایش گذاشته شده و ٨اثر او چون پناه پرندگان، کبوتر حرم، آشیانه پرستوها و... در نقاط مختلف مشهد نصب شده است، در این زمینه حرف‌هایی شنیدنی دارد. با او که عضو انجمن سفالگران معاصر ایران و مؤسس انجمن هنرهای شهری مشهد است، گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در سطرهای زیر می‌خوانید.

 

﷯ فضای مذهبی مشهد تا چه حد فعالیت مجسمه‌سازان را تحت‌تاثیر خود قرار می‌دهد؟

مذهبی بودن مشهد از آن نظر که هرساله تعداد زیادی مسافر و زائر از شهرها و کشورهای دیگر جذب می‌کند، فرصت خوبی است که می‌تواند هنرمندان را سرذوق بیاورد تا به موضوعات متنوع‌تری بپردازند اما از طرف دیگر همین ویژگی مذهبی بودن، حساسیت‌هایی را برای هنرمندان به‌دنبال داشته است. درواقع ازآنجاکه هر ایده ‌می‌تواند نماینده افکار یا خط‌مشی خاصی باشد یا این‌گونه از آن برداشت شود، درصورت مطرح شدن رد می‌شود، از این‌رو برخی هنرمندان سعی کرده‌اند خودشان را با سلیقه‌ها منطبق کنند یا اصلا ایده‌هایشان را از ابتدا مطرح نکنند.

 

﷯ شاید نبود انجمنی تخصصی برای مجسمه‌سازان، باعث شده است این ایده‌ها درست معرفی نشوند یا اهمیت آن‌ها روشن نشود؟

بله، مجسمه‌سازان نهایتا در گردهمایی‌های خانه هنرمندان حضور پیدا می‌کنند و انجمنی تخصصی که در آنجا بتوانند ایده‌هایشان را مطرح کنند، ندارند. همین موضوع باعث شده است خودمان به فکر راه‌اندازی انجمنی برای هنرهای شهری بیفتیم که مجسمه‌سازی را هم شامل می‌شود. این انجمن، اکنون مراحل پایانی تاسیس خود را طی می‌کند.

 

﷯ انجمن شما چقدر می‌تواند به کم شدن دغدغه‌های مجسمه‌سازان کمک کند؟

سعی می‌کنیم همه کمبودها و موانعی را که سر راه مجسمه‌سازان قرار دارد، بررسی کنیم و از میان برداریم.

 

﷯ با وجود اینکه مشهد مدت‌ها در ساخت مجسمه‌ها و المان‌های شهری پیشرو بود و حتی شهرهای دیگر از آن الگوبرداری کردند، در یکی دو سال اخیر شاهد اتفاقات خوبی در زمینه مجسمه‌سازی شهری نیستیم. این مسئله به هنرمندان ما برمی‌گردد یا علت دیگری دارد؟

دقیقا طرح استقبال از بهار ایده‌ای بود که باعث شد حتی شهرهای کوچک هم از مشهد الگوبرداری کنند اما مسائل سلیقه‌ای و مدیریتی باعث شده است مشهد به‌تازگی از شهرهای دیگر عقب بیفتد. در این مدت، هنرمندان طرح‌های زیادی را به دبیرخانه فرستادند اما تایید نشد و بسیاری از آن‌ها به شکل سلیقه‌ای حذف شد. این مسئله، هنرمند را از ایده‌پردازی بازمی‌دارد و برخی هنرمندان بزرگ ترجیح می‌دهند اصلا به این شکل کار نکنند. همین می‌شود که پای مجسمه‌های بزرگ، از هنرمندان نام‌آشنا خالی می‌ماند.

 

﷯ این سلیقه‌ای عمل کردن، معضل بزرگی است اما فکر می‌کنم همه هنرمندان مشهدی به‌خاطر فضاهای فرهنگی خاص شهرمان به‌گونه‌ای درگیر آن هستند و مجسمه‌سازی هم از آن مستثنا نیست. در این صورت، همه هنرمندان باید کنار بکشند؟

درست است اما مجسمه‌سازی مثل نقاشی نیست که من بنشینم خانه و روی بوم نقاشی بکشم و اگر فروش نرفت، آن را روی دیوار خانه خودم آویزان کنم! مجسمه برای اکران شدن ساخته می‌شود، باید جایی دیده شود. باید به سطح شهر برود. همین سلیقه‌ای عمل کردن مدیران، هنرمند این رشته را بیکار می‌کند.

 

﷯ برپایه صحبت‌های شما، مجسمه‌سازان شهری باید بنشینند و منتظر سفارش بمانند. همین پذیرفتن سفارش به معنای پذیرفتن سلیقه سفارش‌دهنده نیست؟

همین‌طور است؛ برای همین ما نیاز به محلی داریم که بتوانیم ایده‌هایمان را مطرح و سلیقه‌های دو طرف را به‌هم نزدیک کنیم؛ البته از این نظر که امروز فقط یک دستگاه ناظر برای مجسمه‌سازی شهری وجود دارد، جلوی بسیاری از مسائل دیگر را گرفته است اما نیاز است سطح سلیقه دو طرف به‌هم نزدیک شود.

 

﷯ درحالی هنرمندان مجسمه‌ساز تلاش می‌کنند ابعاد مختلف کارشان ازجمله دستمزد را با معیارهای جهانی بسنجند که خروجی کارشان زیاد به کارهای فاخر دنیا نزدیک نیست. دلیل این توقع چیست؟

از نظر دستمزدها باید گفت مجسمه‌‌سازها از آنچه دربرابر تلاششان به‌دست می‌آورند، رضایتی ندارند. درواقع هنرمند صفر تا صد کار را خودش انجام می‌دهد و هزینه‌هایش را دریافت می‌کند اما اینکه خروجی کارهای ما با آثار بزرگ جهان متناسب نیست، دو علت دارد؛ اول محدودیت در زمان اجرای کارهای سفارشی و دوم اینکه اصلا توانایی هنرمند ما به منصه ظهور نمی‌رسد. وقتی به آثار جهانی نگاه می‌کنیم، آثار متنوعی را می‌بینیم که اکران شده‌اند. ازآنجا که هنرمندان محدودیتی برای ایده و اجرا ندارند، کارهایشان را اکران می‌کنند. تازه بعد از اکران یک اثر است که عیب و ایرادهای آن مشخص و با کار بعدی جبران می‌شود. این درحالی است که ما در ایران به‌شدت محدودیت پذیرفته شدن ایده و اجرا را داریم.؛ یعنی مجسمه‌ساز اصلا نمی‌تواند کارهایش را اکران کند تا نقص‌های آن در کار بعدی جبران شود و از این طریق پیشرفت کند، بنابراین بیشتر مجسمه‌سازان ما در مرحله اول مانده‌‌اند و خیلی از آن‌ها شاید اولین کارشان، آخرین کارشان باشد.

 

﷯ به‌نظرشما اگر فضایی مهیا باشد، مجسمه‌های ایرانی قابلیت جهانی شدن را دارند؟

بله، همین الان برخی مجسمه‌سازان همچون استاد ملانوروزی از خارج از کشور سفارش دارند اما این چیزی نیست که بین همه مجسمه‌سازها تکثیر شود. این موضوع به نوع تلاش و ارتباطات آن هنرمند برمی‌گردد، درحالی‌که ما نیازمند فضایی کلی برای کارمان هستیم.

 

﷯ درباره مسئله دومی که مطرح کردید، هنرمند همیشه با این مشکل روبه‌روست؟

متاسفانه نداشتن زمان برای اجرا، معضل همیشگی ماست. معمولا همان سفارش‌هایی را هم که قبول می‌کنیم، زمان کافی برای اجرایش نداریم و همین باعث می‌شود گاه نقص‌های فاحشی در آثار به‌چشم بیاید. این موضوع نیز به مدیریت سفارش‌دهنده برمی‌گردد.

 

﷯ وقتی به‌عنوان یک مجسمه‌ساز در شهر قدم می‌زنید، از تماشای آثار خودتان و همکارانتان چه حسی می‌گیرید؟

از دیدن بعضی کارها لذت می‌برم و به آن‌ها افتخار می‌کنم اما برخی آثار هم که معلوم است به‌خاطر کمبود زمان اجرا خطا دارند، چشمم را آزار می‌دهد اما اگر بخواهم به‌طورکلی بگویم، خیلی راضی‌کننده نیست؛ چون از ابتدا بسیاری ایده‌ها پذیرفته و اجرایی نمی‌شود و من فکر می‌کنم جای مجسمه‌های بسیار فاخر متناسب با شیوه‌های روز دنیا در شهر ما خالی است. 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی