• خانه
  • یادداشت
  • نیازمند تغییر از بالا به پایین هستیم
کد خبر : 91027
/ 07:26
علیرضا عزیزی

نیازمند تغییر از بالا به پایین هستیم

نیازمند تغییر از بالا به پایین هستیم

 فرهنگ خطاپذیری و عذرخواهی را می توان یکی از نشانه های مهم جامعه سالم دانست. در یک جامعه سالم، این اندیشه که انسان موجودی جایزالخطاست در جامعه به خوبی نهادینه و پذیرفته شده است و انسان ها از این که در موقعیت های اجتماعی مختلف به عمد یا به سهو دچار خطا شوند، از پیش، احساس شرمساری ندارند، بدین لحاظ با نگرانی و اضطراب کمتری به خطای پیش آمده اعتراف و هزینه های آن را نیز می پذیرند.

با توجه به دلایلی که برای این قضیه وجود دارد، راهکارهای برون رفت از وضع موجود را باید در شفافیت و آگاهی اجتماعی هر چه بیشتر افراد در «موقعیت های جزئی یا موردی» جست. شاید افراد جامعه به طور کلی، آگاهی نسبی از حق و حقوق، اختیارات و محدودیت های خود در سطح جامعه داشته باشند، یا تبلیغات و اطلاع رسانی وسیع بتواند افراد جامعه را از حقوق، اختیارات و وظایف کلی خود در سطح جامعه آگاه کند، اما آگاهی از حق و حقوق و محدودیت های خود در موقعیت های جزئی تأثیر بیشتری در پذیرش خطای خود در موقعیت های اجتماعی مختلف دارد؛ به طور مثال، در یک موقعیت جزئی و موردی نظیر تصادف رانندگی، آگاهی شهروندان از حقوق، اختیارات، وظایف و مسئولیت های خود باعث می شود که کمتر دچار نزاع و درگیری لفظی و یا فیزیکی با یکدیگر شوند و با پذیرش سهم خود در بروز آن موقعیت، آمادگی بیشتری برای پرداخت هزینه های آن داشته باشند.

در این راستا، شفافیت قوانین رسمی و قواعد اجتماعی منتج از عرف و همچنین نهادینه شدن حقوق شهروندی به منزله اختیارات و محدودیت های افراد در جامعه به آگاهی بیشتر افراد در چنین موقعیت هایی کمک می کند و موجب عملکرد بهتر آن ها در تعامل با یکدیگر می شود.

همچنین راهکار دیگر را باید در نحوه و سازوکار اصلاح اجتماعی و فرهنگی جامعه جست و جو کرد. به شدت بر این باورم که اصلاح در فرهنگ جامعه، یعنی تغییر در باورها و ارزش های اجتماعی که نیازمند تغییر از بالا به پایین است. گسترش و ترویج فرهنگ خطاپذیری و عذرخواهی در سطح مسئولان و کارگزاران، به عنوان الگوهای اجتماعی، جامعه را هر چه بیشتر به نهادینه کردن و پذیرفتن فرهنگ خطاپذیری و عذرخواهی ترغیب می کند. وقتی در جامعه کنونی، مسئولی با ترفندها و بهانه های مختلف می کوشد از پذیرش خطا و مسئولیت روشن خود در بروز مسئله ای بگریزد و تنها با فشار بسیار اجتماعی و رسانه ای است که تا حدودی به خطای خود معترف می شود و در ضمن آن در یک نامه سرگشاده انگشت اتهام خود را به سوی بسیاری دیگر نیز نشانه می رود، عامه مردم کمتر احساس می کنند که با یک جامعه باز -که در آن پذیرش خطا و عذرخواهی شایع و رایج و با مسئولیت و هزینه متناسبی همراه است- روبه رو هستند. 

 

*کارشناس ارشد جامعه شناسی و پژوهشگر اجتماعی

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی