کد خبر : 91342
/ 07:33
گفت‌وگو با دکتر مجید فولادیان درباره عدالت آموزشی

پایه‌گذاران نابرابری آموزشی

سیستم آموزشی در این روزهای ایران، سیستمی نابرابر است؛ به‌گونه‌ای‌که فرصت‌های آموزش برای کسانی که پول دارند، بیشتر فراهم است

پایه‌گذاران نابرابری آموزشی

شهرآرا آنلاین - سیستم آموزشی در این روزهای ایران، سیستمی نابرابر است؛ به‌گونه‌ای‌که فرصت‌های آموزش برای کسانی که پول دارند، بیشتر فراهم است و افرادی که از نظر اقتصادی در محرومیت به سر می‌برند، از حداقل‌های این سیستم بهره‌مند هستند. 

امروز در بسیاری از کشورهای جهان، فرصت‌‌های آموزشی با هزینه‌هایی که دولت‌ها پرداخت می‌کنند، برای همه فراهم شده است. به‌طور‌قطع، عدالت آموزشی، یکی از راه‌هایی است که می‌تواند طبقات فرودست جامعه را به‌سمت طبقات متوسط جامعه سوق دهد.

در‌باره این موضوع با دکتر مجید فولادیان، جامعه‌شناس و عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی مشهد، گفت‌وگو کرده‌ایم.

 

﷯ وضعیت عدالت آموزشی در کشورمان چگونه است؟

در حال حاضر، کشورمان از نظر برابری قشرها و طبقات مختلف جامعه، وضعیت مناسبی ندارد. یکی از شعارهای انقلاب اسلامی، توجه و رسیدگی به طبقات محروم و مستضعفان جامعه بود تا نابرابری‌ها کاهش یابد. در این‌راستا فضا پس از انقلاب خیلی بهتر شد، به‌گونه‌ای‌که شاهد هستیم پس‌از انقلاب ضریب جینی کاهش یافته است. اما متأسفانه این اقدامات ریشه‌ای نبوده است. در دوره‌ای، فضای آموزشی مدارس دولتی بهتر و فرصت‌های آموزشی در آن‌ها فراهم بود، اما با فعال‌شدن مدارس غیرانتفاعی، تیزهوشان، نمونه‌دولتی، امام‌رضا(ع)، شاهد و‌... اقدامات آموزشی برخلاف روح انقلاب پیش رفت.

این مدارس هیچ سازگاری‌ای با روح انقلاب و عدالت آموزشی ندارند؛ چرا‌که به‌شکل بنیادی، نابرابری در جامعه را پایه‌گذاری می‌کنند. بهترین راهکار برای برابری در جامعه که وضعیت طبقاتی افراد را بهتر کند و طبقات فرودست به‌سمت بالا بیایند، این است که فرصت برابر در نظام آموزشی کشور ایجاد شود. تا زمانی‌که فرصت برابر در آموزش کشور ایجاد نشود، سردادن شعارهایی همچون توجه‌به محرومان و فقر‌زدایی، دروغی بیش نیست.

ما زمانی می‌توانیم بگوییم به‌دنبال فقر‌زدایی هستیم که به‌صورت عملی اقداماتی انجام دهیم؛ همچون اینکه اخیرا رهبر معظم انقلاب فرموده‌اند همه دانش‌آموزان در مدارس ثبت‌نام شوند. این اتفاق کمک جدی به جامعه و کشور کرده است تا افرادی که از آموزش بازمانده‌اند، بتوانند جذب نظام آموزشی شوند، اما این کفایت‌کننده نیست؛ چرا‌که امروزه در کشور، انواع و اقسام مدارسی وجود دارد که تنها طبقات متوسط و رو به بالا می‌توانند در آن‌ها تحصیل کنند.

 

﷯ برای افراد تیز‌هوش و با‌استعداد نباید استثنایی قائل شد؟

باید توجه کرد که چه کسانی می‌توانند از مدارس تیزهوشان استفاده کنند. مدارس تیزهوشان قبل از ثبت‌نام آزمون‌هایی برگزار می‌کنند. چه کسانی می‌توانند در این آزمون‌ها موفق شوند؟ به‌طور قطع کسانی در آزمون‌های مدارس تیزهوشان موفق خواهند شد که در مقاطع قبلی آموزشی از امکانات بهتر، کتاب‌های بهتر و سیستم آموزشی بهتر استفاده کرده باشند. وقتی این افراد از آموزش‌های مناسب بهره‌مند شده‌اند، می‌توانند برای ورود به مدارس خاص موفق شوند. 

 

﷯ قرار بود مدارس غیرانتفاعی در نقاطی راه‌اندازی شود که از نظر آموزشی محرومیت بیشتری داشت، اما روند کاری این مدارس به‌گونه‌ای دیگر تغییر کرد. نظر شما در‌این‌باره چیست؟

درمجموع سیستم غیرانتفاعی برای جذب معلمان خوب و امکانات عالی است تا افراد پولدار، پول بدهند و بچه‌هایشان موفق شوند؛ موفقیتی از جنس کنکور و رسیدن به رشته‌های عالی. به‌همین‌دلیل در مدارس غیر‌انتفاعی، سیستم‌های خاص آموزشی برقرار است؛ بهترین امکانات، بهترین معلمان و بهترین مدل تست‌زنی و امتحان. به‌طور‌قطع در این شرایط نابرابر، فرصت‌های آموزشی به‌صورت متفاوت دراختیار اقشار مختلف قرار می‌گیرد. اگر موفقیت در تحصیل و آمادگی برای کنکور را به مسابقه دوومیدانی تشبیه کنیم، کسی که از آمادگی بهتر برخوردار است، نسبت به کسی که از نظر بدنی قوی است اما آمادگی ندارد، موفق‌تر خواهد بود. بنابراین سیستم‌های مدارس تیزهوشان، غیرانتفاعی و دیگر مدل‌های مدارس خاص که برای اقشار مختلف استثنا قائل می‌شوند، بر پایه و با تفکر سرمایه‌داری است.

 

﷯ به نظر می‌رسد فعالیت آموزشگاه‌های آزاد مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ به‌این‌ترتیب که فردی که پول دارد، از این امکانات بهره می‌گیرد و برای فرزندش هزینه می‌کند. اما وجود سیستم‌های متفاوت آموزشی در مدارس تحت نظر نظام آموزشی کشور، موضوع دیگری است که قطعا تبعاتی به‌دنبال دارد. این تبعات اجتماعی چه هستند؟

متأسفانه در نقاط مختلف کشور، سیستم آموزشی متفاوت است و این تفاوت سیستم آموزشی در کشور سبب شده همه‌ساله شاهد باشیم استان‌هایی که از نظر ثروت در درجه بالاتری قرار دارند، همچون استان‌های تهران، خراسان‌رضوی، آذربایجان شرقی، اصفهان و یا حتی فارس، سرانه قبولی‌شان در کنکور به‌ویژه در رشته‌های خوب، بالاست. این سرانه قبولی حتی در نقاط مختلف شهری نیز متفاوت است و سرانه قبولی در نقاط برخوردار شهر، نسبت‌به نقاط فرودست، تفاوت معناداری دارد. این سرانه قبولی نشان‌دهنده نابرابری عدالت آموزشی در نقاط مختلف کشور است. این وضعیت سبب می‌شود فرزندان انسان‌های برخوردار، وضعیت بهتری داشته باشند و فقرا همچنان در جامعه فقیر باقی بمانند.

 

﷯ با سیستم فعلی آموزشی کشور امیدی هست که فقرا از چرخه فقر خارج شوند؟

به هیچ عنوان.

 

﷯ راهکارتان برای تغییر این وضعیت چیست؟

بنده راهکاری اجراشدنی و راهبردی در‌این‌زمینه ارائه کرده‌ام؛ اینکه برای ایجاد برابری اجتماعی در جامعه و رسیدن به آرمان‌هایی که داشته‌ایم، نه‌تنها باید فرصت‌ها در نظام آموزشی برابر توزیع شود، که در این‌راستا به نفع طبقات فرودست جامعه نابرابری داشته باشیم. تنها مکانیزمی که می‌تواند جامعه را به‌سمت بالا پیش ببرد، این است که در مناطق محروم امکانات آموزشی مناسب فراهم شود و معلمان خوب به کار گرفته شوند.

رئیس‌جمهور سابق ایران برای کاهش فاصله طبقات اجتماعی، اقدام به اجرای طرح فاجعه‌بار هدفمندی یارانه‌ها کرد. اگر یک‌دهم مبلغ یارانه، صرف آموزش و برابری فرصت‌های آموزشی در مناطق محروم می‌شد، امروز شرایط فرق داشت. امروز هم اگر سرمایه‌گذاری درست در‌این‌زمینه صورت گیرد و پول‌های سرگردان در جامعه به‌سمت سیستم آموزش برابر در مناطقی که از فرصت‌های آموزشی بهره‌مند نیستند، برود، ١۵‌سال دیگر ثمره مهمی در‌این‌زمینه به دست خواهد آمد.

 

﷯ با‌توجه‌به شرایط جامعه و تفکر حاکم بر سیستم آموزشی کشور، آیا این راهکار به آرزویی دست‌نیافتنی شباهت ندارد؟

خیر، اگر کلیت نظام، روی این موضوع همچون موضوع یارانه یکدل شوند، این راهکار می‌تواند اجرا شود. ما باید در این زمینه از تجربه کشورهای موفق استفاده کنیم. در کشورهای اروپایی که تفکر سرمایه‌داری این کشورها را به‌سمت فروپاشی اجتماعی پیش می‌برد، طرح توزیع برابر امکانات آموزشی اجرا شد و دولت‌ها هزینه‌های فراوانی برای این موضوع صرف کردند و البته موفق هم شدند. در کشور ما که تفکر محرومیت‌زدایی نیز وجود دارد، چنین طرح‌هایی به‌راحتی و با کمترین هزینه می‌تواند اجرا شود.

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی