• خانه
  • یادداشت
  • بانمک‌های فرهنگ‌سوز
کد خبر : 91913
/ 06:59
افشین حیدری

بانمک‌های فرهنگ‌سوز

عوامل گوناگونی در به تاراج رفتن زبان فارسی و ترویج فرهنگ غلط‌نویسی در شرایط کنونی مؤثرند که شاید بیش از همه فضای مجازی است که زنگ خطر را برای زبان ملی ما به صدا درآورده است.

بانمک‌های فرهنگ‌سوز

شهرآرا آنلاین - عوامل گوناگونی در به تاراج رفتن زبان فارسی و ترویج فرهنگ غلط‌نویسی در شرایط کنونی مؤثرند که شاید بیش از همه فضای مجازی است که زنگ خطر را برای زبان ملی ما به صدا درآورده است. مستقل‌بودن شبکه‌های اجتماعی و اداره شدن آن توسط افرادی که از نظر سواد ادبی در یک سطح نیستند، در کنار نبود نظارت نهادی خاص که در صورت غلط‌نویسی آن را اصلاح کند، باعث شده تا این رسانه‌ها خیلی در فرهنگ‌سازی موفق نباشند. مواجهه با کلماتی چون «عایا» به جای «آیا» و یا «عاقا» به جای «آقا» و «آورین» به جای «آفرین» که صرفاً برای بانمک و متفاوت شدن حالت عادی کلمه استفاده می‌شود، چنان با فرهنگ شبکه‌های اجتماعی پیوند خورده است که دیگر تشخیص واژه درست از نادرست ممکن نیست. در این مسیر پرپیچ و خم تغییر زبان نگارشی، هر روز شاهد پیوستن افراد بیشتری به صورت ناخودآگاه به این جنبش غلط‌نویسی هستیم. کلمه‌هایی چون «حرفیدن» و «اصن» که به جای «حرف زدن» و «اصلاً» به کار می‌روند، به آشناترین و پرکاربردترین واژگان شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند. چنان‌که در گفت‌وگوهای روزمره نیز به کار می‌روند و حتی در متن‌های رسمی هم رسوخ پیدا کرده‌اند. کاربران میلیونی تلگرام، توییتر، اینستاگرام و ... برای مدیریت زمان و یا به خاطر مد بودن نوع نوشتار در این شبکه‌ها، سراغ شکسته‌نویسی و استفاده از زبان محاوره در نوشتار خود می‌روند و به غلط کلماتی را به کار می‌برند که بر اثر استفاده زیاد از آن‌ها تبدیل به عادت شده است. مثلاً استفاده از «ه» به جای کسره در بعضی کلمات نشان می‌دهد که مخاطبان شبکه‌های مجازی از نوعی تقلید کورکورانه و به دور از خرد بهره می‌برند که تبدیل به عادتی غلط شده است. این در حالی است که در میان جوامع کشورهای پیشرفته این چنین مسائل کمتر به چشم می‌خورد و ضمن استقبال از کلمات و عبارات جدید، کمتر اجازه می‌دهند تا خدشه‌ای به اصالت زبانی‌شان وارد شود. بی‌توجهی به اصول و قواعد نوشتاری فارسی در بستر اینترنت که شیوع آن در میان نوجوانان و جوانان بیشتر از دیگر اقشار جامعه موج می‌زند، به گونه‌ای شده است که حتی ناخودآگاه و غیر ارادی در نوشتار رسمی و مشق‌های دانش‌آموزان هم نفوذ کرده است. در این مسیر پرشتاب فناوری، تلاش سیستم آموزشی کشور و مؤلفان کتاب‌های درسی در درست نویسی و توجه به رسم‌الخط فارسی بیش از هر چیز احساس می‌شود.

البته مشکل تنها فضای مجازی نیست؛ کاربرد نادرست واژگان فارسی در رسانه‌ها و بازی با کلمات و استفاده‌های غیرمتعارف از معادل‌های خارجی و کلمات کوچه‌بازاری که برای کسب پرستیژ و خاص بودن برنامه توسط مجریان به کار می‌رود نیز باعث شده تا از روانی و زیبایی زبان فارسی ما روز به روز کاسته شود. ناآشنایی با قواعد ساده دستوری زبان فارسی توسط بعضی نویسندگان، شاعران، ترانه‌سرایان و روزنامه‌نگاران هم مزیدی بر علت شده تا اشتباهات رایج ادبی که در میان مردم منتشر می‌شود، گونه موجه‌تری به خود بگیرد و عادی جلوه کند. به نظر می‌رسد فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز توفیق چندانی در مقابله با این وضعیت نداشته و کارایی‌اش به مواردی چون برابرسازی واژه‌های بیگانه محدود شده است.

مطمئناً اگر همین وضعیت ادامه پیدا کند و نخبگان ادب فارسی چاره‌ای نیندیشند، باید گفت که در آینده‌ای نزدیک چیزی از زبان اصیل فارسی باقی نخواهد ماند. در این میان ویراستاری کتاب‌ها و توجه ناشران به این مهم می‌تواند به‌عنوان روزنه‌ای از امید، زبان فارسی را از آفت‌ها و فرهنگ غلط نوشتاری مصون نگه دارد و در درست‌نویسی جامعه و استحکام زبان نوشتاری نقش بسزایی ایفا کند. غلط‌نویسی‌ها به زبان فارسی آسیب‌ می‌زند. وقتی یک چیز غلط نوشته شود و بر این غلط اصرار شود، نسل جدیدی که می‌آید، شاید به اشتباه این مسیر را ادامه دهد. امیدواریم روزی فرا برسد که همه ایرانیان با احساس مسئولیت خود و پاسداشت زبان و فرهنگ فارسی و حفظ دستاوردهای گذشتگان برای اعتلای زبان و ادب فارسی بیش از پیش کوشا باشند تا بتوانیم این امانت را سالم به نسل آینده انتقال دهیم.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی