کد خبر : 92872
/ 07:22
روایت شهرآرا از مشکلات صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی استان

فرصت‌سوزی به نفع رقبا

هر‌طور که به ماجرا فکر کنیم می‌بینیم معامله‌ای سودآور است، هم برای ما و هم برای کشورهای همسایه که دانش فنی و مهندسی‌مان را طالب هستند...

فرصت‌سوزی به نفع رقبا

شهرآرا آنلاین -  فرزانه شهامت| هر‌طور که به ماجرا فکر کنیم می‌بینیم معامله‌ای سودآور است، هم برای ما و هم برای کشورهای همسایه که دانش فنی و مهندسی‌مان را طالب هستند. برای ما به صرفه است، چون کالایی در کار نیست و به ماده اولیه فیزیکی نیاز نداریم، بنابراین نگران فراز و فرودهای تأمین آن، بازی تحریم و بخش‌نامه‌های دست و پاگیر داخلی نخواهیم بود. برای کشورهای همسایه و اعضای CIS نیز صرفه دارد، چون هزینه‌های حضور نیروی ایرانی به طور مثال برای اجرای پروژه‌ای در افغانستان به مراتب کمتر از حضور نیروی کار غربی است. آنچه در جریان این دست‌ قراردادها صادر می‌کنیم فکر و ایده است و البته نیروی کاری که تا ماه‌ها و سال‌ها با حقوق تضمین‌شده از بانک‌های بین‌المللی در کشوری دیگر به کار گمارده می‌شود. رهاورد سیاسی حضور نیروهای متخصص داخلی در کشورهای یادشده نیز مزیت‌ مضاعفی است. تمام این‌ها را بارها از زبان مسئولان ملی و محلی شنیده‌ بودیم و گمان می‌کردیم این صحبت‌ها به معنای تمهید جاده‌ای چهاربانده برای شرکت‌های صادرکننده خدمات فنی و مهندسی استان است که به قولی ۵۶ میلیون و به قول دیگر ۴٠٠ میلیون دلار برای استان ارزآوری دارند. باورش سخت است اما کنکاش ما نشان می‌دهد آنچه پیش روی شرکت‌های یادشده قرار دارد، جاده‌ای خاکی و سنگلاخ‌ است. باز هم همان مصیبت تکراری، پای بوروکراسی اداری در میان است.

 

﷯ نمره مردودی

خلاصه ماجرا از این قرار است: کشور خارجی برای اجرای یک پروژه، مثل سدسازی، اقدام به انتشار فراخوان حضور در مناقصه می‌کند. شرکت‌های متقاضی از جمله شرکت‌های فعال در خراسان رضوی، برای حضور در مناقصه باید در بازه‌ای محدود، روزمه کاری و مستندات خود را ارائه کنند. حالا این فرآیند را تصور کنید، اینکه کارفرمای خارجی بخواهد با دستگاه‌های اجرایی استان مکاتبه و ادعاهای شرکت خراسانی را بررسی کند. اینجاست که مشکلات ریز و درشت یکی پس از دیگری قد علم می‌کنند.

«مکاتبه باید از طریق ایمیل باشد. اما بسیاری از دستگاه‌های دولتی و خصوصی که مخاطب این استعلام‌ها هستند، ایمیل سازمانی ندارند!» شگفتی‌مان از شنیدن صحبت‌های رئیس انجمن شرکت‌های فنی مهندسی و خدمات مشاوره‌ای استان وقتی بیشتر می‌شود که به نتایج یک تحقیق میدانی اشاره می‌کند. محسن خندان‌دل می‌گوید که همکارانش ٢۴ سازمان دولتی و خصوصی را بر حسب شاخص‌های ساده‌ای مثل وجود سایت اینترنتی، به‌روزرسانی آن، زبان دوم سایت و امکان ارسال ایمیل بررسی کردند و به آن‌ها نمراتی از صفر تا ١٠ دادند. شما که غریبه نیستید؛ میانگین نمرات شد ۴.٣، یعنی معادل مردودی در مدارس قدیم.

 

﷯ فرصت ٢٩ روزه

با وضعیتی که بیان شد یک راه، پیش روی صادرکننده خدمات فنی و مهندسی قرار دارد. حتی مطالعه این مسیر فرسایشی که به دوران پیش از اختراع اینترنت باز می‌گردد، حوصله می‌خواهد چه برسد به انجام آن. «باید نامه‌نگاری کاغذی را در پیش بگیریم. طبیعی است که کارفرمای خارجی، نامه بررسی استعلام‌ها را به شرکت متقاضی ‌ندهد، بنابراین باید مکاتبه کنیم با سفارتمان در کشور مربوط و درخواست کنیم تا مکاتبات لازم را با سفارت کشور مربوط در ایران انجام دهد. در این‌صورت ممکن است بتوانیم نامه را از طریق سفارتخانه‌شان در کشورمان دریافت کنیم یا اینکه نامه مستقیم به دستگاه مخاطب استعلام، ارسال شود. در این‌ صورت وارد خان بعدی یعنی مواجهه با دستگاه‌های امنیتی می‌شویم. هر یک خط مشی خودشان را دارند، خط‌ مشی‌هایی مبتنی بر نگاه‌های انفرادی و بدون روندی از پیش‌طراحی‌شده برای مواجهه با روابط بین‌الملل.» خندان‌دل این‌ها را می‌گوید و اضافه می‌کند: گاهی به ما می‌گویند که با کشور خارجی اصلا مکاتبه نمی‌کنیم. گاهی هم می‌گویند که می‌شود مکاتبه کرد اما نه از مشهد؛ باید بروید تهران تا دفتر مرکزی یا وزارتخانه‌مان به شرکت یا دستگاه استانیِ مخاطب استعلام، نامه بدهد.

در حالی که به نظر می‌رسد از شرح این روند کلافه شده است، اضافه می‌کند: ما در جریان یک مناقصه برای ارائه مدارک ٢٩ روز فرصت داریم اما حدود دو ماه و نیم است که یکی از شرکت‌های استان درگیر همین نامه‌نگاری‌هاست. خبر دارم یکی دیگر از شرکت‌های استان که می‌خواست در مناقصه‌ای شرکت کند ٢ نفر را فقط مأمور پیگیری همین روند کرده بود. ۶٩ روز طول کشید تا کارش به نتیجه رسید. این شرکت برای مجاب کردن کارفرما و تعویق مناقصه مجبور شد هزینه بپردازد. یکی دیگر از شرکت‌های قَدَر استان به دلیل همین تأخیرها، فرصت انتخاب به عنوان پیمانکار اصلی پروژه‌ای در افغانستان را از دست داد. از مرداد تا انتهای آذر ۴ شرکت با شکایت از همین روند به انجمن مراجعه کرده‌اند. او اضافه می‌‌کند: نمی‌گویم این روند ایراد دارد، چون در اصل روندی وجود ندارد. ما در بسیاری از ادارات دولتی، کارشناس امور بین‌الملل نداریم که حالا بخواهیم بگوییم دارد اشتباه عمل می‌کند.

 

﷯ به نفع رقیبان

حل این وضعیت به تنهایی نه از عهده بخش خصوصی برمی‌آید، نه می‌شود از بخش دولتی انتظار چنین انعطافی داشت. نگرانی رئیس انجمن شرکت‌های فنی مهندسی و خدمات مشاوره‌ای استان از قبضه شدن فرصت‌های صادراتی از سوی شرکت‌های ترکیه‌ قابل درک است، فرصتی که می‌شد سهم شرکت‌های خراسانی باشد، البته اگر توان و فرصتشان در بوروکراسی‌های اداری تحلیل نمی‌رفت. دبیر شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان در گفت‌وگو با شهرآرا از ورود شورا به این موضوع خبر می‌دهد. آنچه در میان صحبت‌های علی اکبر لبافی دلگرم‌کننده است، درک شورای گفت‌وگو از مشکلات صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی و تلاش برای برداشتن سنگ‌‌های مسیر صادرکنندگان استان است. او ابتدا این نکته را یادآور می‌شود که صدور خدمات فنی و مهندسی برای اقتصاد استان درست به اندازه جذب سرمایه خارجی مهم است، چون هم ارزآوری دارد و هم اشتغال‌زایی.

لبافی با اشاره به برگزاری جلسه‌ ابتدایی با حضور نماینده شرکت‌های خدمات فنی و مهندسی و تعدادی از دستگاه‌های اجرایی استان، ادامه می‌دهد: مسکّنِ تجویزشده برای درد این شرکت‌ها استفاده از ظرفیت کمیسیون ماده ١٩ آیین‌نامه اجرایی حمایت از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی است. این کمیسیون در سطح ملی تشکیل می‌شود و دبیرخانه شورای گفت‌وگو، تفویض اختیار و تشکیل آن در سطح استانی را درخواست کرده است. مکاتباتی هم با نمایندگی وزارت امور خارجه انجام می‌دهیم تا برای کوتاه‌کردن این فرآیند در بلندمدت چاره‌اندیشی شود.

در حالی صادرات خدمات فنی و مهندسی با چالش‌های جدی مواجه است که آمارها نشان می‌دهد کشورهای همسایه از ظرفیت زیادی برای صادرات این نوع خدمات برخودار هستند، به طوری که اگر به این مسئله توجه جدی شود، درآمد صادراتی حاصل از صادرات خدمات فنی و مهندسی می‌تواند با درآمد حاصل از نفت رقابت کند؛ به عنوان مثال پیش‌بینی می‌شود عراق در ۱۵ سال آینده به ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار کالا و خدمات نیاز داشته باشد. اگر ایران بتواند سهم ۳۰ تا ۵۰ درصدی از این رقم را از آن خود کند، در ۱۵ سال آینده تنها از صادرات به عراق ۱۵۰ میلیارد دلار ارزآوری خواهد داشت. 

   

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی