کد خبر : 92939
/ 06:02
گزارش شهرآرا از یک‌بام‌ و ‌دو‌هوای سود سپرده‌های بانکی

بالاخره چند‌درصد؟

انگار نه انگار که ٢٣ روز پیش، بانک مرکزی در بخش‌نامه‌‌ای به تمام بانک‌ها و مؤسسات مالی غیربانکی، یادآوری کرد که مصوبه پنجم شهریور پارسالِ شورای پول و اعتبار به قوت خود باقی است

بالاخره چند‌درصد؟

شهرآرا آنلاین -  فرزانه شهامت| هر یک‌ ساز خودشان را می‌زنند. گویا هر کدام برای خود ایالتی خودمختار تشکیل داده‌اند. انگار نه انگار که ٢٣ روز پیش، بانک مرکزی در بخش‌نامه‌‌ای به تمام بانک‌ها و مؤسسات مالی غیربانکی، یادآوری کرد که مصوبه پنجم شهریور پارسالِ شورای پول و اعتبار به قوت خود باقی است، بنابراین سقف نرخ سود علی‌الحساب برای سپرده‌های کوتاه مدت عادی نباید از ١٠ درصد بیشتر شود. بر اساس جدولی که بر روی سایت بانک مرکزی بارگذاری شده، نرخ سود برای سپرده‌های بلندمدت یک‌ساله نیز ١۵ درصد بیان شده است. این در حالی است که مراجعه ما به شعب تعدادی از بانک‌ها و مؤسسات مالی اعتباری، رقم‌های متفاوتی پیش رویمان می‌گذارد، گویا که بخش‌نامه‌ای در کار نیست.

کارشناس یکی از بانک‌های دولتی، نرخ سود سپرده‌ کوتاه‌مدت را همان ١٠ درصد و سود سپرده‌های بلندمدت را ۵درصد بیش از نرخ مندرج در بخش‌نامه بانک مرکزی اعلام می‌کند. یکی از بانک‌های خصوصی، در تخلف پا را فراتر می‌گذارد و اعلام می‌کند برای سپرده‌های کوتاه‌مدت هم همان ٢٠ درصد سود به سپرده‌گذار داده می‌شود. 

در این میان نرخ سود یکی از مؤسسات مالی اعتباری نیز جالب توجه است. شاید بخش‌نامه بانک مرکزی به دستشان نرسیده است. شاید هم چتر نظارتی بانک مرکزی آن‌قدر نیست که با این دست تخلفات آشکار، برخورد شود. 

این مؤسسه نرخ سود برای سپرده‌های کوتاه و بلندمدت را ٢٠ درصد اعلام می‌کند، البته با لحاظ این نکته که اگر بالای ٢٠٠ میلیون تومان سپرده‌گذاری شود، نرخ سود هم به ٢۴ درصد افزایش پیدا می‌کند.

نقطه مشترک در صحبت‌های کارشناسان بانک‌ها و مؤسسه یاد شده این است که همچنان بر روزشمار بودن سود سپرده‌های کوتاه‌مدت تأکید می‌کنند، باز هم بی‌توجه بخش‌نامه بانک مرکزی درباره لزوم اطلاع‌رسانی به سپرده‌گذاران مبنی بر اینکه تا کمتر از یک هفته دیگر، سود سپرده‌ها به جای روزشمار، ماه‌شمار محاسبه خواهد شد.

 

﷯ تأخیر در ورشکستگی

قرار بود بخش‌نامه بانک مرکزی در تعیین سقف برای سود سپرده‌ها، پایانی بر بازی بانک‌ها و مؤسسات مالی با اقتصاد کشور باشد. نتیجه این بازی چیزی جز ازدیاد نقدینگی و تورم نیست. البته نظیر این بخش‌نامه‌ در دنیا مسبوق به سابقه است. دکتر علی چشمی، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد، به تجربه آمریکا در بحران‌ دهه ٣٠ میلادی اشاره می‌کند و می‌گوید: منطق بزرگی که پشت این تصمیم‌ یعنی تعیین نرخ سود سپرده خوابیده این است که بانک‌ها، منشأ بحران هستند. بانک‌هایی که توانگری مالی خوبی ندارند سود بیشتری به سپرده‌ها می‌دهند و با سپرده‌های جدید، سود سپرده‌های قبلی را پرداخت می‌کنند. آن‌ها این مسابقه را شروع می‌کنند، چون چیزی برای از دست دادن ندارند و به دنبال این هستند که ورشکستگی خود را به تأخیر بیندازند.

 

﷯ حبابی که می‌ترکد

شاید به عنوان یک سپرده‌گذار، گمان کنید که رقابت بانک‌ها برای دادن سود بیشتر به سپرده‌گذاران به نفع شماست. برای اینکه به اشتباه بودن این گمان واقف شوید، کافی است کمی فراتر از منافع شخصی به ماجرا نگاه کنید. چشمی در‌این‌باره می‌گوید: بانک‌ها با سپرده‌گیری و سوددهی، انبساط مالی در بازارهای مختلف مثل بازار مسکن، سهام و‌... حباب ایجاد می‌کنند. این حباب‌ها بالاخره می‌ترکد و به صورت یک دومینو ارکان مختلف اقتصاد از هم می‌پاشد.

او بخش‌نامه بانک مرکزی در حذف نرخ سود روزشمار و تعیین سقف برای سود سپرده‌ها را فارغ از اینکه چقدر اجرایی شده است، حرکتی رو به جلو می‌داند. با‌این‌حال نقدهایی را هم وارد می‌داند، مثلا موضوع حذف سپرده‌های بلندمدت بیش از یک سال که از سال ٩٣ اجرایی شد. او معتقد است: این سپرده‌ها تا حد زیادی از سیال بودن پول جلوگیری می‌کرد. به عبارتی سپرده‌گذار برای رسیدن به سود خود، بی‌خیال تصمیم‌گیری لحظه‌ای و سرمایه‌گذاری در بازار ارز و‌... می‌شد. نمی‌دانم این تصمیم بر اساس کدام منطق علمی گرفته شد اما بهانه‌شان این بود که سپرده‌های بیش از یک سال هزینه‌های مالی بالایی برای بانک ایجاد می‌کند. به گفته وی اشتباه دیگر بانک مرکزی این است که نرخ سود روزشمار را حذف نکرده، بلکه صرفا آن را به ماه‌شمار تبدیل کرده است. در حالی که منشأ سود بانک‌ها باید سرمایه‌گذاری در تولید باشد و در مدت یک ماه، سپرده‌ای جذب این بخش و موجب سودآوری نمی‌شود. این مدرس دانشگاه معتقد است: نرخ سود برای سپرده‌های کمتر از ٣ ماه باید صفر شود تا پول در سپرده‌های مدت دار حبس و بازی پول سیال در بازارهای مختلف از بین برود.

 

﷯ نمی‌خواهد یا نمی‌تواند؟

تجربه ما نشان داد که کشف تخلف سود سپرده بانک‌ها و مؤسسات مالی، نیاز به هیچ نوع ابزار اکتشافی و پیچیدگی ندارد. چرا حنای بانک مرکزی چنان که باید رنگ ندارد؟ به عبارت دیگر این ساختار، توان مقابله ندارد یا عزمی برای برخورد؟

مطرح کردن این سؤال با چشمی، پاسخ صریح او را به همراه دارد: بانک مرکزی برای اجرای همین قوانین و بخش‌نامه‌های معیوب، نه توانایی دارد و نه عزم اجرا. بازارهای مالی پیچیده است، مهارت‌های لازم در قانون‌گذاری وجود ندارد، شفافیت مکفی نیست، رسانه‌ها هم به درستی نمی‌دانند به کدام موارد باید ورود پیدا کنند. این‌ها را اضافه کنید به نظارت تبعیض‌آمیز بانک مرکزی بر بر بانک‌ها و مؤسسات مختلف، اینکه برخی بانک‌ها را با دقت مضاعف بررسی می‌کند و برخی را کمتر.  

  

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی