• خانه
  • اجتماعی
  • افزایش نابرابری اجتماعی یا تقسیم عادلانه فرصت‌ها؟
کد خبر : 92943
/ 06:13
بررسی ساخت مجتمع‌های تجاری در حاشیه شهر از نگاه یک موافق و یک مخالف

افزایش نابرابری اجتماعی یا تقسیم عادلانه فرصت‌ها؟

ساخت مجتمع‌های تجاری در اطراف شهر به‌ویژه در نقاط کم‌برخوردار شهری با هدف عدالت اجتماعی و توزیع متوازن ثروت و فرصت‌های اقتصادی چند سالی است که در مشهد شدت گرفته‌است.

افزایش نابرابری اجتماعی یا تقسیم عادلانه فرصت‌ها؟

شهرآرا آنلاین -  در این بین برخی کارشناسان از رویه گسترش این بازارها در مناطق کم برخوردار به عنوان ابزار رشد و توسعه این مناطق یاد می کنند و برخی دیگر معتقدند اگر ایجاد این بازارها با جیب و فرهنگ حاشیه شهر سنخیتی نداشته باشد باعث افزایش حاشیه در حاشیه شهر می شود. یکی از منتقدان پراکندگی مجتمع‌های تجاری و پروژه‌های اجتماعی در حاشیه شهر، دکتر حسین اکبری، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد است. او در گفت‌وگو با خبرنگار ما درباره ایجاد مجتمع های تجاری در مناطق کم برخوردار می گوید: اجرای طرح‌های توسعه‌ای، به دلیل مداخله در بافت ‌باعث ایجاد تأثیرات کالبدی و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی می شود. البته افزایش قیمت املاک یکی از تأثیرات مثبت این مسئله است. ‌‌

 

اثرات منفی مال‌ها بیشتر است

وی می‌گوید: البته ساخت مجتمع‌های تجاری و مال‌ها بیشتر اثرات منفی در حوزه اجتماعی و فرهنگی حاشیه شهر دارد، زیرا تا قبل از ورود مال ها، ساکنان منطقه با هم هم خوانی دارند. ‌‌‌از طرفی با افزایش قیمت ملک، اجاره بها نیز افزایش می یابد و همین امر فشار مضاعفی به برخی ساکنان وارد می کند. ‌‌‌‌‌اکبری می‌افزاید: نمونه این اتفاق را می‌توانیم در پروژه اطلس در منطقه سیدی مشهد شاهد باشیم که خانه‌های اطراف این مجتمع تبدیل به انبار شده‌است و اهالی که قبلا در آنجا ساکن بوده‌اند، با راه‌اندازی این مجتمع مجبور شدند در نواحی پایین‌تر ساکن شوند. وی ‌بیان می‌کند: در مشهد تجربه مشابه الماس شرق را داشته‌ایم اما این بازار چقدر توانست در رفع محرومیت از اسماعیل آباد موثر واقع شود؟ ‌‌‌‌‌‌

 

تخریب ساختارهای اجتماعی و روانی

اکبری ‌‌‌می‌گوید: به طور مشخص، این مجتمع ها باعث ایجاد حس نابرابری می شود. ‌‌‌‌به گفته این جامعه‌شناس، قاعدتا این اتفاق سبب تشدید احساس نابرابری اجتماعی در آن محدوده به‌ویژه برای جوانان و نوجوانان خواهدشد و باعث تخریب ساختارهای اجتماعی و روانی در این مناطق می شود. ‌‌‌‌‌

 

از هم پاشیدگی نظام اجتماعی شهر

وی تصریح می‌کند: در کشورهای بزرگ دنیا عموما مناطقی برای جذب توریست به صورت متمرکز وجود دارد و دیگر اجازه رفت و آمد زیاد افراد به دیگر بافت‌های اصلی شهر داده‌نمی‌شود تا سبب از هم پاشیدگی نظام اجتماعی ایجاد نشود. اما در مشهد به‌صورت کلی نظم اجتماعی مختل شده است زیرا مشهد شهری زائرپذیر است.اکبری راهکاری را ارائه می‌دهد و می‌گوید: از ظرفیت بیرون از مناطق کم‌برخوردار، نمی‌توان این مناطق را برخوردار کرد و باید به دنبال توانمندسازی این مناطق باشیم. ‌

 

چاره‌ای جز مجتمع‌سازی نداریم

اظهارات این جامعه‌شناس در حالی است که سیدمهدی درهمی، استاد دانشگاه و کارشناس برنامه‌ریزی شهری به عنوان موافق با پراکندگی مال‌ها و مجتمع‌های تجاری در نقاط حاشیه شهر، می‌گوید: در طول تاریخ، واحدهای تجاری‌ مشهد غالبا به صورت خطی بوده‌است اما امروز دیگر بازارهای خطی مناسب شلوغی شهر نیستند و چاره ای جز مجتمع سازی نداریم. به گفته وی، نمونه‌های متعدد بازارهای خطی از جمله راسته بازارهای اطراف حرم، هسته مرکزی مشهد و حتی نقاط برخوردار شهر مثل راسته بازار احمدآباد، سجاد، خیابان راهنمایی و ... از قدیم وجود داشته‌است.‌‌‌‌‌‌‌

 

ترافیک کم با مجتمع های حاشیه شهر 

او می‌افزاید: باید هم سازندگان و هم مجریان امور توسعه شهری در فرآیند مجتمع‌سازی به این نکته توجه کنند که جانمایی یکی از مسائل بسیار مهم است. توسعه‌گراها همیشه به دنبال ایجاد فضاهای تجاری در نقاط شلوغ و پر رفت و آمد شهرها هستند. این تصور غلطی است؛ زیرا امروزه این نوع نگاه با تئوری‌های روز مدیریت شهری انطباق ندارد.

درهمی در ادامه سخناش به این موضوع نیز تأکید می‌کند که امروزه توسعه شهرها بر اساس حمل‌ونقل در دستور کار قرار می‌گیرد؛ بدین معنی که هر جا دسترسی آسان‌تر باشد، جای مناسبی برای ایجاد فضاهای تجاری از جمله ساخت مجتمع‌ها و مال‌هاست. بر مبنای این اصل هدایت مجتمع‌های تجاری به نقاط حاشیه شهر از نظر کنترل رفت و آمد در هسته مرکزی شهر، روشی مناسب است که آثار مثبت زیادی را به همراه خواهد داشت.

 

تقسیم عادلانه فرصت‌ها با پراکندگی مجتمع‌های تجاری و مال‌ها

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه در تئوری‌ توسعه، تئوری به نام قطب رشد نیز آورده شده‌است، به بیان این تئوری می‌پردازد: بر مبنای این تئوری، اگر بتوان یک محرک اقتصادی در نقطه‌ای که خیلی ظرفیت اقتصادی قوی ندارد، ایجاد کرد، می‌توان تا شعاعی از آن نقطه را نیز توسعه داد. این اتفاق در زمان ساخت مجتمع الماس شرق نیز افتاده‌است.وی معتقد است: ساخت مجتمع الماس شرق سبب شد تا چندسال بعد این منطقه به منطقه‌ای تجاری و اقتصادی تبدیل شود و به صورت قطب رشد عمل کند؛ به گونه‌ای که محرک توسعه‌‌ای شده و مشاغل زیادی در منطقه ایجاد شده و از منظر عدالت اجتماعی نیز، تقسیم عادلانه فرصت‌ها به صورت مناسبی انجام شده‌است.

 

آثاری که چندسال دیگر رخ‌نمایی می‌کند

﷯این کارشناس حوزه برنامه‌ریزی شهری در پایان سخنانش به مزیت‌های ایجاد این مجتمع‌ها در نقاط حاشیه‌ای شهر می‌پردازد و می‌گوید: کاهش هزینه‌ها برای کاسب و در نهایت فروش جنس ارزان به مشتری یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این اتفاق است و از طرفی به طور قطع ساکنان مناطقی که این مجتمع‌ها در منطقه آن‌ها ایجاد شده، به مرور زمان می‌توانند آینده‌ای مناسب را در منطقه خود شاهد باشند. امروز پس از ١٠ سال شاهد هستیم که در نزدیکی الماس شرق، ساکنان منطقه از آثار مثبت این مجتمع  بهره‌مند هستند. 

  

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی