کد خبر : 93710
/ 06:35
گفت‌وگو با همسایه قدیمی محله چهنو  که در جبهه ذکر مصیبت می‌خوانده است

مداح انقلابی

«حاج محمدرضا آتشبار» از اهالی محله چهنو است که نه‌تنها هم‌محله‌ای‌های قدیمی نشانی خانه خودش و خانه پدری‌اش را بلدند بلکه در شهر خیلی‌ها او را می‌شناسند و مداحی‌هایش را دوست دارند

مداح انقلابی

شهرآرا آنلاین - لاریچه /«حاج محمدرضا آتشبار» از اهالی محله چهنو است که نه‌تنها هم‌محله‌ای‌های قدیمی نشانی خانه خودش و خانه پدری‌اش را بلدند بلکه در شهر خیلی‌ها او را می‌شناسند و مداحی‌هایش را دوست دارند و اگر بفهمند جایی برای اهل بیت(ع) مدیحه‌سرایی دارد خود را به آن مجلس می‌رسانند.

او متولد سال 1341 در مشهد است و از 18سالگی مداحی و روضه‌خوانی را شروع می‌کند و چون در این زمینه ریشه‌ای خانوادگی دارد و پدر سابقه‌ای دور در این عرصه داشته است می‌تواند به موفقیت‌هایی خوبی دست یابد و در محضر مقام معظم رهبری نیز به ذکر مصیبت بپردازد و مورد تشویق قرار گیرد. حاج محمدرضا در کنار مداحی در جریان‌هایی مانند انقلاب اسلامی و جنگ نیز  پیشرو بوده است و خاطرات تلخ و شیرین زیادی را از آن ایام چه از رزم‌ها و چه از مداحی‌هایی که در جبهه انجام می‌داده یادگار دارد. با این چهره نام‌آشنای منطقه که از سال 1345 زنده‌یاد پدرش در چهنو ساکن بوده و حالا خود او نیز در این منطقه ساکن است به گفت‌وگو می‌نشینیم تا خاطراتش را از آن سال‌های پرخاطره بازگو کند.

 

روضه‌خوانی پدر

خدا رحمت کند پدرم را از همان زمان که در روستای آبا و اجدادی‌مان بود، نوحه سنتی می‌خواند. آن زمان در روستای لنگر سمت میامی زندگی می‌کرده‌اند که الان دیگر وجود ندارد. بعد که مشهد می‌آیند در سال1340 در خیابان تهران، در کوچه مسجد رانندگان مستقر می‌شوند و آن طور که خودشان تعریف می‌کردند در همان خانه یک کیلو گوشت می‌خرند و مجلس اباعبدا...(ع) برگزار می‌کنند. برای مجلس دنبال روضه‌خوان می‌گردند و کسی را پیدا نمی‌کنند. این می‌شود که اولین روضه را در خانه مشهد خودشان می‌خوانند. بعد از آن در سال1350 به منطقه چهنو می‌آیند و در همین انتهای چهنو5 که آن زمان بن‌بست و باغ بوده ساکن می‌شوند. ایشان همین جا در هیئت طفلان حضرت زینب(س) صندوق‌دار جلسه می‌شوند. از چهار سالگی که من یادم می‌آید ما در این خانه همیشه جلسه و مجلس دعا داشتیم.

 

تسبیح را بگذار در جیبت

خودم از سال1360 مداحی را شروع کردم. تقریبا هم‌زمان با شام ولادت امام سجاد(ع) بود. جلسه حاج آقای مؤید بودیم. آنجا آقای محمدنیا، مسئول جلسه، بودند. به‌شدت استرس داشتم و یادم است که یک تسبیح دستم بود و دانه‌های آن را در دستم می‌چرخاندم.عرق کرده و دمای بدنم بالا رفته بود. آقای محمدنیا با تشری به من گفت: «آن تسبیح را بگذار در جیبت.» همین تشر باعث شد که به خودم بیایم و بر اوضاع مسلط شده و به جلسه ادامه دهم.

 

باد پنکه و پراکندگی برگه‌های شعر

در بین برادرهایم هرچند استعداد مداحی وجود داشت اما هیچ کدام ادامه ندادند. در جلسه‌ای که هر هفته شب‌های جمعه منزل مادرم برگزار می‌شود و به نام عاشقان کف العباس است زیارت عاشورا و دعا می‌خوانند ولی اینکه مداحی را دنبال کنند این طور نبوده است. برادرم جواد آقا، هم صدای خوبی دارد و هم طبع شعری ولی دنبالش را نگرفت. آن زمان رسم بود که شعر را از حفظ بخوانند. یادم است که ایام شهادت امام صادق(ع) بود و جواد آقا قرار بود شعری را از مرحوم حسام بخواند. شعر را نیمه حفظ داشت. روی میز چند گلدان شمعدانی بود و کاغذ شعرش را لای برگ‌های شمعدانی گذاشته بود که ببیند. هوا گرم بود و پنکه روشن کرده بودند. باد پنکه به برگه شعر جواد آقا زد و برگه رفت بین بچه‌ها. آن‌ها هم شروع کردند به خندیدن و همین باعث شد مداحی را کنار بگذارد. البته بعدها از اینکه ادامه نداد پشیمان شد. من هم زیاد به او گفتم ولی فایده‌ای نداشت.

130281.jpg

مسجد بناها و اعزام به جبهه

سال1360 که مداحی را  شروع کردم اوج جنگ بود. آن زمان شعرهایی را در زمینه جنگ و جبهه می‌خواندم. از حفظ هم باید می‌خواندیم و الان حدود 300-400 بیت شعر درباره جنگ و جبهه در ذهن دارم که استفاده نمی‌شود. شعرها بیشتر در زمینه اعزام نیرو، تشویق مردم برای رفتن به جبهه و مراسمی مانند تشییع جنازه شهدا، مجالس شهدا و راهپیمایی‌ها بود و آن جاها خوانده می‌شد. آن زمان تشییع جنازه‌ها از مسجد بناها شروع می‌شد و ما روی ماشین صوت جهاد می‌خواندیم.

 

دستگیر نشدم

قبل از آن هم هرچند سن و سالی نداشتیم ولی در راهپیمایی‌های چهارراه شهدا در زمان قبل از انقلاب شرکت می‌کردم. حتی در راهپیمایی مجلس مرحوم کافی در سال1357 حضور داشتم. همیشه وقتی مجبور بودیم متفرق شویم از چهارراه شهدا به سمت کوچه منزل مرحوم آیت‌ا... قمی می‌رفتیم. در انقلاب و جریانات آن بودم ولی هیچ وقت دستگیر نشدم و زندانی سیاسی نبوده‌ام.

 

مداحی در جنگ

در جنگ، هم برای رزمندگی و هم برای مداحی حضور داشته‌ام. عملیات اولی که در آن حضور داشتم عملیات والفجر در گیلانغرب منطقه شیاکوه بود. 2گردان بودیم یکی از ارتش و یکی هم از سپاه و بسیج. 21روز در خط مقدم بودیم و به‌دلیل صعب‌العبور بودن منطقه رفت و آمد بسیار دشوار بود. یک شهید و دو مجروح در این منطقه داده بودیم که به‌دلیل اوضاع منطقه آمبولانس نمی‌توانست بیاید. فرمانده‌ای که آنجا مستقر بود خواست که تعدادی از بچه‌ها داوطلب شوند و برانکاردها را پایین ببرند. 12نفر داوطلب شدیم و هر برانکارد را چهار نفری برداشتیم. تا جایی که آمبولانس می‌توانست بیاید 6-7 کیلومتر راه بود. من اورکتم را روی یکی از مجروح‌ها گذاشته بودم که نزدیک آمبولانس افتاده بود. وقتی مجروح را تحویل دادیم رفتم اورکتم را بردارم که عراق شروع کرد به کوبیدن. آمبولانس رفت و همه افرادی را هم که آنجا بودند با خودش برد. در آن تاریکی و ظلمات شب تنها بودم و هیچ چیز نمی‌دیدم. با دست روی زمین می‌کشیدم و مسیر چرخ‌های آمبولانس را پیدا می‌کردم. رفتم تا اینکه به جایی رسیدم که یک آمبولانس دیدم. برای اینکه عراق چراغ های آمبولانس‌ها را نبیند، چراغ خاموش می‌رفتند و یکی در رکاب راست و یکی در رکاب چپ می‌ایستاد و گرا می‌داد که کدام طرفی برود و مثلا می‌گفت چپ دره است یا بپیچ به راست. در آن تاریکی چیزی دیده نمی‌شد.

 

پلو عدس بعد از 21روز

آمبولانس را که دیدم سوار شدم. پرسیدند کجا می‌روی گفتم گم شده‌ام و من را با خودتان ببرید. تا دژبانی اول با آمبولانس رفتم. آنجا در دژبانی بعد از 21 روز یک پلو عدس خوردم. در تمام آن 21 روز طی 24 ساعت فقط یک کف دست نان داشتیم و هر دو سه نفری یک تن ماهی و اگر می‌رسید یک خرما. مهمات را با قاطر می‌آوردند و منطقه صعب‌العبور بود. کلا در آن مدت یک روز به عراقی‌ها تک زدیم و توانستیم غذای گرم بخوریم.

 

فقط 8نفر زنده مانده بودند

در این مدت 21روز حتی نتوانسته بودیم پوتین از پا در بیاوریم و با همان‌ها وضو می‌گرفتیم و نماز می‌خواندیم. حمام و نظافت که هیچ. در منطقه گیلانغرب در دژبانی توانستم بروم حمام و بعد از اینکه از حمام برگشتم خواستم که بروم منطقه، گفتند دیگر نمی خواهد بروی... از آن جمع 600 نفره فقط 8نفر زنده مانده بودند که توسط یکی از نیروهای بومی منطقه نجات پیدا کرده بودند.

130289.jpg

ا... اکبر و زدن به دل تانک‌ها

اعزام بعدی من در جریان فتح خرمشهر بود. اعزام شدیم به جنوب و رفتیم بستان در منطقه ابوشهاب مستقر شدیم. عصر سوم خرداد به ایستگاه حسینیه رسیدیم که گفتند خرمشهر آزاد شده است. بعد از 20روز ما را به منطقه آلفای اهواز اعزام کردند تا برای عملیات رمضان آماده شویم. این عملیات در ماه مبارک رمضان بود و شب بیستم ماه ما را دوباره به ایستگاه حسینیه آوردند. عملیات رمضان را انجام دادیم و شب خط را شکستیم. یک اعلامیه قبل از حمله از سمت سپاه اصفهان صادر شده بود که جمع کردن غنیمت حرام است. همین اعلامیه بین بچه‌ها اختلاف ایجاد کرد و وقتی می‌خواستیم برای پاک‌سازی تانک‌ها برویم می‌گفتند نروید که غنیمت جمع کردن است و مشکل دارد. همین باعث شد که تانک ها را پاک سازی نکنیم و عراقی ها در تانک ها پنهان شوند. از سمت راست ما سپاه شیراز و از سمت چپ هم 25 کربلای مازندران و شمال  قرار بود عملیات کنند که نتوانسته بودند شب خط را بشکنند. ما دقیقا در کمان بودیم. آن زمان من معاون گروهان بودم. از پشت هم عراقی‌ها وارد شده بودند و ما را می‌زدند. همان جا 20نفر از بچه‌های ما از پشت تیر خوردند از طرفی هم تانک‌ها از جلو تک می‌کردند. آنجا بود که من به عینیت به تأثیر ا...اکبر پی بردم. شرایط خوبی نداشتیم. بچه‌هایی که حتی دستشان تیر خورده بود فرار می‌کردند و به میدان مین برخورد می‌کردند. آنجا ا...‌اکبری گفتیم و زدیم به دل تانک‌ها. اولین تانک را که زدیم شرایط تغییر کرد. عراقی فرار کردند و بچه‌ها ریختند و تانک‌ها را گرفتند.

 

شهادت «مرتضی» مقابل چشمانم

در همان عملیات من با گلوله تانک از ناحیه پشت مجروح شدم. خدا رحمت کند مرتضی خادم الخمسه را، همراه من بود و من را پشتش انداخته بود تا به آمبولانس برساند. نزدیک آمبولانس که رسیدیم یک تیر دوشکا به پشت مرتضی خورد. هردو ما را به بیمارستان صحرایی بردند که متأسفانه او آنجا تمام کرد و به شهادت رسید. بعد از آن من را به بیمارستان اهواز و بعد هم با هواپیما به بیمارستان جرجانی تهران منتقل کردند.

 

مداحی در مسجد قدس ارومیه

چند بار هم به‌عنوان مداح جبهه رفتم که در آن زمان یک‌جا مستقر نبودم و هرشب یک جایی بودم. از جبهه‌های غرب شروع کردم و تا فاو که جنوبی‌ترین آن‌ها بود ادامه دادم. حدود 27روز این برنامه طول کشید. نزدیک 9ماه از دوران جنگ را من به عنوان مداح  در جبهه‌ها بودم. محل خدمتم در سپاه و در قرارگاه سیدالشهدا بود. خدا رحمتش کند شهید کاوند را در یگان حفاظت که بود مداحی من را در مسجد قدس ارومیه دیده بود و از من خواست ادامه خدمتم را در قرارگاه سیدالشهدای ارومیه باشم.

 

72ساعت مجروح می‌آوردم

در عملیاتی که شهید کاوه به شهادت رسیدند داوطلبانه به‌عنوان راننده آمبولانس مجروح جابه‌جا می‌کردم. 72ساعت فقط مجروح می‌آوردم. چون شرایط نظامی بود از ساعت5 عصر به بعد دیگر نمی‌توانستم از جاده‌های اصلی بیایم و باید از جاده‌های فرعی رفت و آمد می‌کردم و مجروح می‌آوردم. امام جمعه ارومیه و نماینده ولی فقیه در قرارگاه به خاطر این اقدام آن زمان از من تقدیر کردند. حدود یک سال و نیم در قرارگاه حمزه سیدالشهدا (ع) بودم.

همان زمان و در اوج جنگ  یعنی سال 1361 ازدواج کردم اما شروع رسمی زندگی مشترک ما سال 1364 بود.  بعد که مشهد برگشتم همین کار مداحی را ادامه دادم و در چهنو ساکن شدیم. حدود 6سال است که پدرم به رحمت خدا رفته است  اما مادرم که در قید حیات هستند در همین منطقه ساکن‌اند. کلا از سال 1341 که به این منطقه آمدند دیگر جابه جا نشدند. فقط خانه را از داخل چهنو 5 به حاشیه خیابان منتقل کردند. در حال حاضر هم شغل اصلی‌ام مداحی است البته سراغ کارهایی مثل فروش چرم، نمایندگی سوسیس و کالباس و مرغداری رفتم ولی از آنجایی که حساب و کتاب مردم خیلی درست نبود و چک‌ها برگشت می‌خورد، دیگر ادامه ندادم و حدود 5-6 سال است که جمع کرده‌ام و هرچه هم دارم از همین مجالس اباعبدا...(ع) است. 3فرزندم دخترند و یکی از دامادهایم به نام آقای امیر کردی مداحی می‌کند. یکی از دخترانم هم دانشگاه فردوسی رشته حقوق می‌خواند.

 

در محضر مرحوم طبسی

بیشتر جلساتی که شرکت می‌کردم با حضور بزرگان بود. سال‌های 64 و 65  در محضر مرحوم آیت طبسی تولیت فقید آستان قدس مداحی می‌کردم. در آن جلسات شخصیت‌های بزرگ دیگری هم حضور داشتند. در شب‌های خطبه‌خوانی عاشورا شخصیت‌هایی که برای شرکت در کنفرانس بین‌المللی اسلامی آمده بودند حضور پیدا می‌کردند. اکنون حدود 13-14 سال است که در حسینیه مرحوم آیت‌ا... طبسی در کوچه ناظر 3دهه در دهه اول محرم، دهه آخر صفر و دهه فاطمیه مجلس دارم و ظهرها هم در حرم بعد از نماز ظهر زیارت امین ا... می‌خوانم و مجالس مختلفی در ایام سال دارم.

 

رهبری مرا تشویق کردند

اما یکی از افتخارات من این است که در محضر مقام معظم رهبری بوده‌ام و علاوه بر جلسات عمومی در جلسات خصوصی و خانوادگی ایشان هم مداحی کرده ام. ولادت حضرت زهرا(س) در تهران با جمعی از مداحان مشرف شدم خدمتشان که لطف داشتند و من را مورد تشویق و محبت قرار دادند.

130283.jpg

آتش شود به جان دشمنان

در محضر محروم آیت‌ا... بهجت و آیت‌ا... مکارم شیرازی هم بوده‌ام که خاطرم هست آیت‌ا... بهجت از من سؤال کردند نامت چیست و من جواب دادم محمدرضا آتشبار ایشان دو بار گفتند آتشبار ان‌شاءا... که آتش شود به جان دشمنان.

 

10دقیقه غزل‌خوانی

در مجالسی که می‌روم حدود 20دقیقه بیشتر منبر ندارم که 10دقیقه از آن را یک غزل می‌خوانم که با محور موضوعاتی مانند پند و اخلاقیات، بی‌وفایی عمر، خوش‌خلقی، خوش برخوردی و دیگر موضوعات جامعه است. بعد از آن هم مدح و ذکر مصیبت دارم که وابسته به شب‌های مختلف و مجالس مختلفی که مربوط به هرکدام از بزرگان است.

 

در اصالت کم نگذارید

مداحی فقط مصیبت نباید باشد. یک مداح می‌تواند با یک غزل 10 بیتی 2ساعت یک منبر را تأمین کند. اما مداحی‌های امروز شده است شورهای بدون شعور. مخالف با شور نیستم ولی این شور باید همراه با معرفت و ترویج هدف اصلی مکتب اهل بیت(ع) باشد. من به دوستان مداح می‌گویم اگر منبر شما شلوغ شد خوشحال نباشید بلکه اگر دیدید جوانی که شب پیش شما سینه می‌زند وقتی رفت خانه و پدرش پرسید کجا بودی با برخورد خوب جواب داد، بدانید که موفق بوده‌اید وگرنه در اصالت کم گذاشته‌اید و رسالت مداحی را انجام نداده‌اید. گریه باید بامعرفت باشد و اهداف امام(ع) مانند مبارزه با ظلم و منکر و احیای امر به معروف مدنظر مداح قرار گیرد. اول شعور را ببرد بالا و بعد شور بدهد.

 

مطالعه کتاب های مختلف

من کتبی چون سحاب رحمت، مقتل جامع سیدالشهدا(ع)، مقتل مغرب، در کربلا چه گذشت و دیگر کتاب‌هایی در این زمینه را خوانده‌ام. در زمینه شعر هم که کتاب‌های مختلفی را خوانده‌ام که بیشتر از صائب هستند. از اشعار اساتید برجسته‌ای مانند مؤید، شفق، سازگار، مرحوم خسرو و وفایی نیز بهره می‌برم. در حال حاضر نیز علاوه‌بر جلساتی که اشاره شد مجالس ثابتی مثل جلسه مداحان مشهد که شب‌های سه‌شنبه برگزار می‌شود، مجمع ذاکرین آقای طوسی، مجمع ذاکرین آقای خوش‌چهره و روضه‌های شب‌های جمعه منزل مادر جلسات ثابتی هستند که در آن‌ها شرکت کرده و مداحی کرده یا ذکر مصیبت می‌خوانم. 

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی