کد خبر : 94315
/ 06:27
نگاهی به آنچه با نام توسعه طی 4دهه در منطقه ثامن اتفاق افتاده‌است

رشد در سرسبزی و خیابان‌کشی

گذر از منطقه ثامن برای بومی‌های قدیم این محدوده که در کوچه و پس‌کوچه‌های آن خاطرات زیادی دارند، بسیار ناراحت‌کننده است

رشد در سرسبزی و خیابان‌کشی

شهرآرا آنلاین - المیرا منشادی- خیلی‌ها با افسوس از کوچه‌های آشتی‌کنان قدیمی و تو در توی محلات یاد می‌کنند و خانه‌باغ‌های قدیمی‌شان را که عکسی شده‌ در دل آلبوم‌های قدیمی، در گنجه‌ها و کمدها نگهداری می‌کنند. البته خیلی از این عکس‌ها به سال‌های پیش از سال57 برمی‌گردد؛ زمانی که شهر به وسعت امروز نبود. حال از آن سال‌ها زمان زیادی گذشته و امسال مردم چهل‌سالگی انقلاب را جشن می‌گیرند؛ جشنی که هم برای چله انقلاب و هم برای توسعه در این سال‌ها برپا می‌شود. در حقیقت از نظر توسعه هم نگاه‌ها به منطقه ثامن متفاوت است. منطقه‌ای که بعد از انقلاب، طرح نوسازی و بهسازی را به خود دید. این طرح باعث شد تا شمار زیادی از مردم نام کارگاه ساختمانی را روی این محدوده بگذارند؛ کارگاه ساختمانی که بخشی از هویت تاریخی و قدیمی مشهد را نابود کرد تا توسعه را به این محدوده بیاورد. حال تا حدودی این توسعه به چشم می‌آید. گزارش پیش‌ رو نگاهی به همین توسعه در چهل‌سالگی انقلاب اسلامی است.

 

دوباره سبز می‌شویم

منطقه ثامن را قدیمی‌ها با باغ‌هایش به یاد می‌آورند؛ باغ‌هایی که 4 محله بالاخیابان، پایین‌خیابان، نوغان و عیدگاه را محاصره کرده‌بودند. اگرچه که دیگر از این باغ‌ها تنها یاد و نامی باقی مانده‌است و به اعتقاد خیلی از بومی‌های منطقه ثامن دیگر سرسبزی قدیم را ندارد، به یاد همین باغ‌ها که تاریخ دقیقی از نابودی‌شان نیست، تصمیم بر سرسبزشدن معابر منتهی به حرم گرفته شده‌است. حال این منطقه، 10 هکتار فضای سبز در سطح معابر به صورت فضای سبز پراکنده دارد که در صورت تجمیع، از متراژ باغ‌های آن روزها بیشتر است. آن‌طور که برنامه‌ریزی شده، قرار است از این مقدار بیشتر هم بشود و تا 67 هکتار افزایش پیداکند. با همین اقدامات، سرانه فضای سبز نسبت به گذشته افزایش پیدا کرده‌است؛ به‌طوری که سرانه فضای سبز به ازای هر نفر، از نیم مترمربع در سال 85، به 7 مترمربع در پایان سال 97 خواهد رسید. با وجود اینکه منطقه ثامن از مساحت 17 هزار مترمربعی در سال 85، به مساحت 98 هزار مترمربعی در سال 97 رسیده‌است.

البته تمام این سبزشدن‌ها به صورت خطی نبوده و در قالب بوستان هم اجرا شده‌است. در حال‌ حاضر، 29بوستان در این منطقه وجود دارد؛ پارک شهید فهمیده با مساحت 13 هزار مترمربع در بولوار 17شهریور، بزرگ‌ترین بوستان معابر منتهی به حرم مطهر محسوب می‌شود. این بوستان مجهز دارای 2 مجموعه بازی کودکان، وسایل بدنسازی و سرویس بهداشتی است، ضمن اینکه 3 عدد آبنما حال و هوای خاصی به این بوستان بخشیده‌است.

131043.jpg

9سال تونل‌سازی زیر پوست شهر

یکی از طرح‌های بزرگی که بعد از انقلاب اسلامی در منطقه ثامن طراحی و اجرا شد و در نوع خود بی‌نظیر است، زیرگذر حرم مطهر است. این زیرگذر آن‌طور که مهندسان و صاحب‌نظران مسائل شهری عنوان می‌کنند، یکی از بزرگ‌ترین اقدامات خدماتی و عمرانی آستان قدس رضوی در تاریخ معاصر به شمار می‌رود. ساخت این زیرگذر 9 سال طول کشید. یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث طراحی زیرگذر شد، سامان‌دهی ترافیک در اطراف فلکه حضرت بود. قرار بود از زیر حرم مطهر رضوی، 4 خیابان اصلی شهر مشهد یعنی خیابان‌های طبرسی، شیرازی، نواب صفوی و امام رضا(ع) به هم مرتبط شوند. این مهم اتفاق افتاد اما بار ترافیک کم که نشد، بیشتر هم شد؛ تا جایی که کار به پیشنهاد طرح‌هایی چون بسته‌شدن زیرگذر حرم، تبدیل زیرگذر به رواق برای پذیرش بیشتر زائر و گردشگر و غیره رسید. با این حال زیرگذر دارای 20/7 متر ارتفاع، 23 متر عرض و دایره‌ای به شعاع 208 متر از مرکز گنبد مطهر تا ضلع داخل زیرگذر طراحی شده‌است. احداث زیرگذر حرم مطهر با زیربنای 31هزار و 340 مترمربعی از سال 1363 شروع شد و در سال 1372 مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

این زیرگذر دارای 4 پارکینگ است و ظرفیت حدود 2هزار و 500 خودرو را دارد، اما همان‌طور که اشاره‌شد، چند وقتی است زمزمه‌های بسته‌شدن پارکینگ‌ها به گوش می‌رسد. البته آن‌طور که آستان قدس رضوی اعلام کرده، تا زمان جایگزین نشدن جای پارک برای پارکینگ‌های حرم مطهر رضوی، این طرح اجرا نخواهدشد.

131044.jpg

جایی برای نشاط کودکان

در افزایش تعداد بوستان‌های منطقه ثامن، کودکان و جایی برای نشاط آن‌ها هم از یاد نرفته‌است. از مجموع 29 بوستان منطقه ثامن، 6 بوستان دارای مجموعه بازی کودکان است. بوستان‌های شهید فهمیده، میر، بخارایی، سراج، میر و فضای سبز کنار خانه داروغه از جمله همین موارد است. گفتنی است تنها در یک سال گذشته،بیش از 2 هکتار به مساحت فضای سبز منطقه ثامن افزوده شده‌است.

131045.jpg

بافت فرسوده

طرح بافت فرسوده بعد از سخنان رهبر در سال 74 کلید خورد. قرار بود این طرح گره‌گشا باشد و بافت فرسوده اطراف حرم مطهر رضوی را سر و سامانی دهد. در حالی که این طرح امسال 23 ساله شد و قرار بود امسال به بهره‌برداری برسد اما تاکنون فقط نیمی از طرح پیشرفت فیزیکی داشته‌است.

این طرح به باور خیلی‌ها ضررهای روحی و روانی بسیاری را به بومیان منطقه وارد کرد و همین موضوع باعث کوچ اجباری آن‌ها از منطقه گردید. با این حال تلاش مدیران شهری، حفظ هویت‌های تاریخی منطقه و همچنین استفاده از ظرفیت‌های مردمی برای اتمام و بهتر اجرا شدن طرح بوده و هست. طبق پیش‌بینی‌های انجام‌شده در طرح بهسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر، جمعیت مجاور باید به 51 هزار نفر برسد؛ در حالی که اکنون 13 هزار و 400 نفر در منطقه سکونت دارند.

این افق زیاد دور از دسترس نیست؛ چرا که افزایش و مناسب‌سازی خدمات شهری در منطقه، همانند افزایش فضای سبز از 5/2 هکتار به 10 هکتار و همچنین ایجاد 9 مرکز خرید محلی در کنار بقالی‌ها و سوپرهای سنتی، رضایت شهروندی را ایجاد می‌کند و همین رضایت، جمعیت را به سمت منطقه سوق خواهدداد.

نعمتی، شهردار منطقه ثامن نیز در آخرین نشست خبری خود به این موضوع اشاره کرده و استفاده از «پتانسیل‌های سرمایه‌گذاری در جهت رونق کسب و کار در منطقه ثامن» و در نظر گرفتن حق و حقوقی همانند «وام‌های مناسب» برای این گروه را یکی از راه‌های افزایش جمعیت دانسته‌است.

با این حال اگر با مردم قدیمی منطقه صحبت کنید و دلیل کوچ ساکنان منطقه را جویا شوید، اولین جمله‌ای که می‌گویند، این است: «تملک‌های شهرداری برای اجرای طرح بهسازی و نوسازی بافت اطراف حرم مطهر باعث شد مردم یکی پس از دیگری خانه‌های خود را بفروشند و به سایر مناطق مشهد کوچ کنند.» اگرچه تا حدودی این حرف و ادعا از سوی مردم صحیح است اما یکی از اهداف اجرای طرح در منطقه ثامن، افزایش رفاه و خدمات شهری برای اهالی بوده‌است. اگرچه تغییرات متعدد مدیریتی باعث کند پیش‌رفتن طرح نوسازی و بهسازی اطراف حرم مطهر شد، اما نباید از این موضوع به راحتی گذشت که با اجرای طرح، مساحت حرم مطهر رضوی از 17 هکتار به 42 هکتار رسید و قرار است 300 هکتار از سطح منطقه در این طرح بازسازی و بهسازی شود.

 

معلولان راحت قدم بردارند

اگر چند سال پیش حرفی از حضور معلولین و نابینایان در جامعه به میان می‌آمد، بلافاصله از نبود شرایط تردد مناسب برای این افراد در کوچه و خیابان‌ها و استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی گفته‌می‌شد، اما در سال‌های اخیر در حوزه تردد معلولین و نابینایان در سطح منطقه اقدامات زیادی انجام شده‌است. از مناسب‌سازی فضا برای پیاده‌روی بگیرید تا استفاده از سرویس‌های بهداشتی. البته این را هم بگوییم که طرفداران اجرای طرح نوسازی و بهسازی بافت فرسوده، پیشرفت در این حوزه را به برکت اجرای طرح می‌دانند؛ چرا که بافت فرسوده جواب‌گوی این اقدامات و الزامات نبود. با این همه در حوزه مناسب‌سازی فضا برای تردد معلولان، 84 فضا برای معلولان در سطح منطقه اعم از سرویس‌های بهداشتی، بوستان‌ها، معابر و خیابان‌ها و گذر عرضی مناسب‌سازی شده که این اقدامات طی سال‌های اخیر انجام شده‌است.

مناسب‌سازی پیاده‌روها و دسترسی‌های آسان در ورودی پارک‌های منطقه با رمپ برای افراد معلول و ویلچررو، مناسب‌سازی دسترسی‌های ساختمان پزشکی قانونی در منطقه ثامن، مناسب‌سازی و تجهیز 33 گذر عرضی (خیابان‌های آیت‌ا... شیرازی، آیت‌ا... خزعلی، آیت‌ا... بهجت، شهید اندرزگو و شهید نواب صفوی) به سامانه ویلچررو، ایمن‌سازی 23 گذر عرضی عابر پیاده و معلولین در تقاطع شهید گمنام با ایجاد رمپ و ایجاد 8 جایگاه معلولین در محورهای شهید اندرزگو، آیت‌ا... بهجت، آیت‌ا... خزعلی و طبرسی از جمله اقدامات بوده‌اند. آن‌طور که مشخص است، یکی از مواردی که در منطقه ثامن بسیار رعایت می‌شود، الزام پروژه‌ها به رعایت موارد مناسب‌سازی است.

این مهم پیش از تهیه نقشه‌ها و در مرحله ضوابط تکمیلی، ضوابط مربوط به مقررات معلولین به مجریان پروژه ارائه می‌شود و در فرآیند بررسی نقشه‌ها، ضوابط ارائه‌شده نیز کنترل می‌شود.

131046.jpg

خانه‌هایی که موزه شدند

یک زمانی کوچه و پس‌کوچه‌های اطراف حرم خانه‌ها و مکان‌های قدیمی زیاد داشت؛ خانه‌هایی که به خودی خود موزه تاریخ بودند. متأسفانه تعداد زیادی از این بناها یا خراب شد و یا بازسازی و مرمتشان آنقدر طول کشید که تبدیل به مخروبه شدند. اما چون این‌چنین خانه‌ها به عنوان هویت مشهد شناخته می‌شوند، اگرچه خیلی از آن‌ها به حال خود رها شده اما تعداد اندکی با تغییر رویکرد مدیران شهری تبدیل به موزه شده‌اند.

اولین خانه موزه مشهد، خانه موزه شهیدان دهنوی بود که در آن اطلاعات 6 شهید دهنوی جمع‌آوری و نگهداری می‌شود. علاوه بر این، موزه مشاغل قدیمی در کوچه قدیمی داروغه مشهد و مکتب‌خانه قدیمی در خانه تاریخی توکلی در خیابان نواب صفوی است که عموم مردم می‌توانند از آن بازدید کنند. 

همچنین آب‌انبار قدیمی حوض معجردار نیز یکی دیگر از این دست مکان‌هایی است که به زودی در قالب موزه به بهره‌برداری خواهدرسید.

خانه‌های تاریخی کرمانی، داروغه، امیری و توکلی نیز از جمله خانه موزه‌های منطقه ثامن به شمار می‌روند که هر ساله جمعیت زیادی را برای بازدید به سوی خود جلب می‌کنند.

131047.jpg

افزایش سرانه ورزش

اگرچه احداث سالن ورزشی برای اهالی منطقه ثامن که دارای بافتی قدیمی است، به رؤیایی دست‌نیافتنی تبدیل شده اما نصب ست‌های ورزشی و همچنین افزایش سرانه فضای سبز در منطقه ثامن، کمبود سالن ورزشی را جبران می‌کند. 15 ست ورزشی در 8 بوستان‌ سطح منطقه و معاونت خدمات شهری همراه با راهنمای استفاده نصب شده که تاکنون در منطقه ما بی‌نظیر بوده‌است. همچنین 9 دوره المپیاد ورزشی محلات در منطقه ثامن همراه با استقبال پرشور اهالی برگزار شده‌است که در این مسابقات هزار نفر در مسابقات ورزشی محلات در رشته‌های فوتسال، فوتبال، والیبال، بسکتبال، دارت، پینگ پنگ، طناب‌کشی، داژبال، هفت‌سنگ و آمادگی جسمانی شرکت کرده‌اند که این آمار نسبت به سال پیش افزایش 2 برابری داشته‌است. همچنین در حوزه توسعه ورزش مدارس و مساجد نیز 5 مدرسه و 5 مسجد به وسایل ورزشی مجهز شده‌اند. در این میان باید از شهیدان ورزشکاری یاد کنیم که در روزهای انقلاب و یا جنگ تحمیلی برای دفاع از اعتقاداتشان در راه خدا شهید شدند. شمار شهیدان ورزشکار منطقه ثامن به 14 شهید می‌رسد که این شهیدان، کشتی‌گیران گود باستانی عیدگاه بوده‌اند. 

131049.jpg

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی