کد خبر : 94747
/ 08:03

جزرومد تئاتر استان در ساحل «فجر»

صاحب‌نظران از علل فرازوفرودهای تئاتر خراسان رضوی در جشنواره فجر می‌گویند

جزرومد تئاتر استان در ساحل «فجر»

شهرآرا آنلاین - مریم قاسمی| سی‌وهفتمین دوره جشنواره تئاتر فجر درحالی نهمین روز برگزاری خود را پشت‌سر می‌گذارد که تاکنون سه اثر برگزیده به‌اضافه اثر حضوریافته در بخش دیگرگونه‌های نمایشی جشنواره از خراسان، در آن اجرا شده است و دو گروه دیگر منتظر زمان اجرای خود هستند و هر پنج اثر در انتظار اعلام نظر داوران در چهارم اسفند، هم‌زمان با اختتامیه جشنوار‌ه‌اند؛ جشنواره‌ای که عده‌ای از اهالی تئاتر مشهد نگاهی بدبینانه به شیوه و کیفیت حضور آثار در آن دارند و عده‌ای دیگر معتقدند همین که هر سال تعدادی اثر از مشهد به جشنواره می‌رود، اتفاقی نیک است و آن را مهر کرده و بر سند تئاتر مشهد، به‌عنوان قطب دوم تئاتر کشور، زده‌اند.

در نگاهی به سیر سی‌وهفت‌ساله حضور خراسان رضوی در جشنواره فجر، شاهد فرازوفرود در کیفیت و کمیت حضور آثار هستیم. با کمی دقت درمی‌یابیم که در برخی دوره‌ها خراسان رضوی نمایندگان بیشتری در جشنواره فجر داشته است که از میان آن‌ها، می‌توان به سی‌وششمین جشنواره اشاره کرد. همچنین دوره پیش‌تر از آن، هشت نماینده خراسان رضوی در جشنواره حضور داشتند. در برخی دوره‌ها هم حضور نمایندگان مشهدی کمتر از انگشتان یک دست بوده است، با این حال خراسان رضوی تقریبا در دوره‌های زیادی دست پر از جشنواره بازگشته و همواره افتخاری با خود به‌همراه آورده است. این تفاوت و فاصله بین دوره‌های مختلف، دست‌کم این دیدگاه را برای تئاتر مشهد ایجاد کرده است که مثلا به‌خاطر راه پیدا کردن ١٠اثر در سال گذشته به جشنواره، خیلی ذوق‌زده نشویم یا امسال که این تعداد به نیم رسیده است، به‌خاطر آن غمگین نباشیم؛ چراکه در هر دوره، شرایط و عوامل مختلفی بر این کمیت و کیفیت اثر می‌گذارد که در گفت‌وگو با تعدادی از صاحب‌نظران و پیش‌کسوتان تئاتر استان خراسان، سعی کرده‌ایم این موضوع را بررسی کنیم؛ اگرچه مجال این مطلب،کوتاه است و داستان تئاتر مشهد، مفصل.

 

﷯ درباره جشنواره فجر صحبت نمی‌کنم

علی حاتمی‌نژاد، پیش‌کسوت تئاتر مشهد، اولین گزینه ما برای این اظهارنظر درباره فرازوفرودهای تئاتر خراسان رضوی در جشنواره است اما این نویسنده و کارگردان مشهدی تمایلی به گفت‌وگو در این‌باره ندارد؛ چراکه به اعتقاد او همیشه گروه‌هایی که در جشنواره فجر حضور دارند، جشنواره را مثبت می‌بینند و آن‌ها که حضور ندارند، آن را نقد می‌کنند و هیچ‌کس درباره حقیقت آن سخن نمی‌گوید.

 

﷯ چقدر کاشتیم که منتظر محصولیم؟

جشنواره تئاتر فجر را مهم‌ترین ویترین تئاتر کشور می‌دانند؛ ویترینی که در آن بهترین محصولات عرضه می‌شود و نمایشگاهی از آثار فاخر کشور را شکل می‌دهد اما فرشید تمری، پیش‌کسوت تئاتر مشهد، معتقد است این اتفاق چند صباحی‌ است در جشنواره تئاتر فجر برای خراسان نمی‌افتد.

این کارگردان و نویسنده تئاتر می‌گوید: با خودم فکر می‌کنم اگر سال گذشته ١٠اثر در جشنواره داشتیم، این چه معنایی داشت؟ آیا متولیان درست عمل کردند؟ آموزش دخیل بود؟ بچه‌های تولیدکننده تئاتر، تحقیق و پژوهش کردند؟ حالا امسال باید نگران باشیم که تنها پنج اثر تئاتر داریم. در بین این پنج اثر هم یکی مربوط به استاد صابری است که مستقیم به جشنواره دعوت شد. دیگری «باغ خونی» است که با حواشی و حمایت‌های مختلف به جشنواره راه یافت و حتی اسمی از خراسان روی پوستر آن نیست و رویش نوشته است: «انجمن نمایش ایران». ما امسال رسما با سه اثر در جشنواه حضور یافته‌ایم که نمایندگان واقعی تئاتر خراسان هستند. می‌خواهم بگویم نه تجربه سال گذشته، نغمه خوشایندی برای تئاتر ما بود و نه تجربه امسال، ناقوس‌های مرگ را به صدا درآورده است. حقیقت ماجرا این است که بضاعت تئاتر خراسان همین اندازه است. مگر ما چقدر روی زمین بسیار باکیفیتمان توانستیم بذر بکاریم که حالا منتظر محصولیم؟

تمری در بخشی دیگر از صحبت‌هایش می‌گوید: اگر مشهد قطب دوم تئاتر کشور است، آیا میزان اعتباراتش هم بعد از تهران است؟ چرا بودجه به استان‌هایی می‌رود که اصلا فعالیت تئاتری انجام نمی‌دهند اما یک گروه تهرانی می‌رود و از همان بودجه در آنجا استفاده می‌کند؟

به اعتقاد پیش‌کسوت تئاتر خراسان، لازم است بین داشته‌ها، دانش و بضاعتمان توازن ایجاد کنیم و لازمه آن در ابتدا توجه جدی به تئاتر است که به نظر او، هم‌اکنون چنین توجهی وجود ندارد.

 

﷯ تئاتر مشهد، همیاری مسئولان را می‌طلبد

حمید سهیلی، پیش‌کسوت و منتقد تئاتر استان، نیز تلاش شخصی هنرمندان را عامل مهم در نتیجه‌ هر سال جشنواره تئاتر فجر می‌داند و می‌گوید: بی‌شک مهم‌ترین عامل، فعالیت زیاد و رشد تعداد نمایش‌های روی‌صحنه‌رفته در طول سال است و همچنین تلاش فردی هنرمندان و فعالیت منسجم گروه‌های نمایشی، بنابراین میزان درصد احتمال حضور در جشنواره نیز بیشتر 

می‌شود. این هنرمند وجود امکانات سخت‌افزاری تئاتر را عامل دیگری می‌داند که بر میزان موفقیت حضور در جشنواره اثرگذار خواهد بود. به گفته او همچنین تعداد بیشتر اجراهای نمایش در هر شهر و استان، شانس حضور بیشتر در جشنواره را برای آن استان به‌دنبال خواهد داشت. سهیلی همچنین به همراهی و مساعدت مسئولان به‌عنوان دیگر عامل اثرگذار بر این جریان اشاره می‌کند.«تئاتر، هنری مردمی است که نیاز به حمایت دارد. هرچند اکنون استقبال مردم از نمایش‌ها روندی رو به رشد دارد، همیاری مسئولان را نیز می‌طلبد تا این همیاری در ارتباطی دوجانبه منجر به حمایت هنرمندان نیز بشود.» سهیلی همچنین به نقش شورای نظارت بر نمایش اشاره می‌کند و به نظر او سهل و سختگیری شورا در اجرای نمایش‌ها، می‌تواند ارتباط مستقیمی با فراز یا فرود تئاتر داشته باشد. 

 

﷯ خراسان رضوی آثار خوبی راهی جشنواره کرده است

اولین حضور خراسان رضوی در جشنواره تئاتر فجر برمی‌گردد به نخستین سال برگزاری آن یعنی سال١٣۶١ که با حضور پیش‌کسوت تئاتر مشهد، رضا صابری، با قوت تمام برگزار شد و نام خراسان در آن سال درخشید. دوره دوم آن یعنی سال۶٢ نیز رضا صابری اسم خراسان رضوی و مشهد را در تئاتر فجر بر سر زبان‌ها انداخت و تا همین امسال که سی‌وهفتمین دوره جشنواره را سپری می‌کنیم، دوره‌ای نبوده است که اثری نمایشی از مشهد و خراسان در آن حضور نداشته باشد؛ همچنان که در دوره پنجم نام انوشیروان ارجمند و در دوره ششم، نام سعید سهیلی دربین کارگردانان برگزیده به چشم می‌خورد. همچنین در بخش نمایشنامه‌نویسی، بسیاری از دوره‌ها با نام رضا صابری گره خورده است. این هنرمند وضعیت امروز استان خراسان در جشنواره فجر را مثبت ارزیابی می‌کند. به گفته او، خراسان جزو استان‌هایی بوده که هر سال در جشنواره حضور داشته است و نسبت‌به دیگر استان‌ها فعال‌تر بوده، کارهای شاخصی ارائه کرده و جوایز خوبی هم دریافت کرده است.

از نظر کارگردان «دریاچه قو»، همه این‌ها باعث شده است تئاتر خراسان همیشه نقش پررنگی در جشنواره فجر داشته باشد. او حضور امسال خراسان در جشنواره فجر را خوب ارزیابی کرده، می‌گوید: خراسان رضوی در این دوره، آثار خوبی را راهی جشنواره فجر کرده است. این کارگردان و نویسنده از حضور پررنگ درام‌نویسان مشهدی در جشنواره نیز یاد می‌کند: «آثار برگزیده این دوره جشنواره تئاتر را نویسندگان مشهدی، خودشان نوشته‌اند و این اتفاق بسیاری خوبی است اما این همیشه جزو اعتراضات من به جشنواره بوده است که بهایی درخورتوجه به درام‌نویسان نمی‌دهند، درحالی‌که به نظر من، جشنواره باید آن‌ها را تشویق و ترغیب به نوشتن کند.» به اعتقاد صابری، جشنواره تئاتر فجر از اولین دوره برگزاری تاکنون، در بخش‌های مختلف همیشه نقص‌هایی داشته است اما به‌هرحال چرخ آن چرخیده است و با وجود همه مسائل جزو جشنواره‌های خوب تئاتر در منطقه است.

 

﷯ جشنواره فجر ویترین تئاتر کشور 

شاید درخشش خراسانی‌ها به‌خصوص در دوره‌های ابتدایی جشنواره می‌بایست پله‌های اول نردبانی می‌بود که این روزها تئاتر خراسان را به اوج می‌برد، آن‌هم در شرایطی که تئاتر مشهد با موجی از فعالیت جوان‌ها، دوران متفاوتی را تجربه می‌کند؛ دوره‌ای که انتظار می‌رود جزرومد این موج، مروارید‌های اصل تئاتر خراسان را به ساحل جشنواره فجر برساند اما هر سال که خراسان رضوی بخش مهمی از جشنواره تئاتر فجر بوده، این رشد در همه دوره‌ها موازی با رشد در تئاتر مشهد نبوده است. تعادل و قرار گرفتن در مسیری هموار و بالا رفتن پله‌به‌پله، شاید بزرگ‌ترین خواسته هنرمندان از تئاتر خراسان باشد که نمود آن در جشنواره فجر، به‌عنوان ویترین تئاتر کشور، به‌چشم می‌آید. 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی