• خانه
  • فرهنگی
  • اگر خواننده با اثر خارجی ارتباط برقرار نمی‌کند، تقصیر مترجم است
کد خبر : 94947
/ 06:24
گزارشی از صحبت‌های مهسا ملک‌مرزبان در نشست رونمایی از رمان «شیفتگی‌ها»

اگر خواننده با اثر خارجی ارتباط برقرار نمی‌کند، تقصیر مترجم است

اگر خواننده با اثر خارجی ارتباط برقرار نمی‌کند، تقصیر مترجم است

شهرآرا آنلاین - بزرگمهر ایرانی|مهسا ملک‌مرزبان، مترجم ادبی، تا امروز حدود ٣٠کتاب به چاپ رسانده است که خودش از آن میان تازه‌ترینِ آن‌ها «شیفتگی‌ها» را در رتبه نخست می‌نشاند. او که حالا تجربه برگرداندن دو اثر از خابیر ماریاس، نویسنده مطرح اسپانیایی، را دارد، در نشست دیدار و گفت‌وگویش با مخاطبان مشهدی از ارتباط خاصی می‌گوید که با «شیفتگی‌ها» برقرار کرده است؛ اگرچه به‌سبب اعتبار جهانی «قلبی به این سپیدی» و اینکه شاهکار ماریاس شمرده می‌شود، ابتدا آن را ترجمه کرده است. او در معرفی رمان «شیفتگی‌ها» توضیح داد که جهان‌بینی نویسنده ازطریق شخصیت‌های مختلف منفی و مثبت و راوی داستان منتقل می‌شود. به‌گفته بانوی مترجم، در جای‌جای رمان خواننده با خود روبه‌رو می‌شود؛ گویی آینه‌ای به دست او می‌دهند. ملک‌مرزبان همچنین در وصف کتاب از مفهوم «هزارتو» سود برد و کلاف‌گونگی اثر و نیز جهان‌بینی‌ها و زیبایی‌های تازه‌تری که خواننده، مدام در جریان رمان با آن آشنا می‌شود؛ عرفان و فلسفه و نمونه‌های ادبی وام‌گرفته که در این اثر نوشته‌ای از اونوره دو بالزاک است.

در نشست یادشده که نشر چشمه دلشدگان پنجشنبه هفته گذشته برگزار کرد، از کتاب «شیفتگی‌ها» رونمایی شد.

 

﷯ شاید به زودی با ماریاس گفت‌وگو کردم

ملک‌مرزبان درباره انتخاب این اثر برای برگرداندن به زبان فارسی گفت که هم‌زمان با آن کتاب‌های دیگری را نیز می‌خوانده است و کتاب‌های دیگر خابیر ماریاس را هم تهیه کرده بوده است و اینکه با وجود حس‌ها و انرژی‌هایی که از این رمان دریافت کرده است، نخست «قلبی به این سپیدی» را برای ترجمه انتخاب می‌کند. این مترجم ادبی وقتی استقبال مخاطبان ایرانی را از «قلبی...» می‌بیند، تصمیم می‌گیرد «شیفتگی‌ها» را هم برای این مخاطبان ترجمه کند؛ اثری که به قول او، خیلی راحت‌تر و نرم‌تر و دوستانه‌تر با خواننده ارتباط برقرار می‌کند. او می‌کوشد که حق نشر(Copyright) کتاب را دریافت کند و می‌خواهد با نویسنده‌اش ارتباط برقرار کند: «رفتم به مادرید و سعی کردم تمام جاهایی را که در کتاب بود، ببینم؛ البته نویسنده را ندیدم؛ چون همیشه چیزی در ذهنم به من می‌گفت اگر هنرمندی را خیلی دوست داری، اجازه نده شمایل ذهنی‌ات از او خدشه‌دار شود. حالا شاید اگر ماریاس را می‌دیدم، خیلی بهتر از تصویر ذهنی‌ام بود. به‌هرحال احتمال می‌دهم در آینده نزدیک او را ببینم و گفت‌وگویی با او انجام دهم؛ جامعه امروز چنین ارتباطی را می‌طلبد.»

 

﷯ ویرایشی که از نان شب واجب‌تر است

مترجم آثار پل استر(سفر در اتاق تحریر، بخورونمیر، سانست پارک و ...) در بخشی از این نشست به اهمیت «ویرایش» و آگاهی از آن اشاره کرد و گفت: پس از اینکه درسم در رشته مترجمی تمام شد، یک دوره خیلی خوب را در مرکز نشر دانشگاهی گذراندم. این دوره، فوق‌العاده به دردم خورد؛ ویرایش نثر را صیقل می‌دهد و متن بهتری در اختیار خواننده می‌گذارد. متن ترجمه‌هایم را با فاصله زمانی یکی‌دو بار می‌خوانم و بعد به خواهرم که ویراستاری حرفه‌ای است، می‌دهم تا او نیز به بهتر شدن متن کمک کند. به ناشرم هم می‌گویم کارم را به ویراستاری بدهد که برایم پیشنهاد داشته باشد. همیشه دلم می‌خواهد پیشنهادها و حاشیه‌نویسی‌های ویراستارها را بخوانم و معتقدم اگر چند ویراستار کار را بخوانند، بیشتر صیقل خواهد خورد.

لزوم شناخت لازم از نویسنده و آثارش، نکته دیگری بود که ملک‌مرزبان بر آن تأکید کرد: ترجمه فقط معنی کردن جمله نیست؛ چون معنی کردن را با دیکشنری‌های آنلاین هم می‌توان انجام داد. ما باید کاملا متوجه باشیم که این جمله‌ای که می‌خوانیم، آیا از لابیرنت ذهنی نویسنده برآمده است؟ از تحلیل‌های اوست؟ از جهان‌بینی او نشئت گرفته است؟ این جمله به کجاها برمی‌گردد و چه بار معنایی دارد؟ تسلط بر جهان ذهنی نویسنده باعث می‌شود که ما متن بهتر و فارسی‌تر و صیقل‌خورده‌تر و آشناتر و با دست‌اندازهای کمتر را در اختیار خواننده‌مان قرار دهیم که او از خواندنش لذت ببرد. همیشه درباره کتاب و نویسنده‌اش و کارهای قبلی او می‌خوانم و خود آن کار را نیز چندبار مطالعه می‌کنم تا سوار متن شوم، نه اینکه همواره درگیر باشم و هر جای متن را نفهمیدم، از آن بگذرم.»

به باور مترجم «خاطرات سیلویا پلات»، اگر خواننده نمی‌تواند با یک متن ترجمه ارتباط برقرار کند، مقصر مترجم است؛ او پل استر را مثال زد و دلیل اقبال خواننده‌های ایرانی به آثار این نویسنده را این دانست که مترجمان و ناشران خوبی به‌سراغش رفته‌اند.

اما ملک‌مرزبان دو کتاب ماریاس را به‌جای اسپانیایی از زبان واسطه انگلیسی برگردانده است. در این‌باره به مخاطبانش اطمینان داد ازآنجاکه خود ماریاس، مترجم برجسته ادبیات است و چند زبان می‌داند، بر ترجمه انگلیسی اثرش نظارت داشته، از این‌رو مترجم ایرانی در متن انگلیسی به مشکل برنخورده است. او همچنین از راهنمایی گرفتن از اشخاص مسلط به زبان اسپانیایی یاد کرد.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی