کد خبر : 95008
/ 07:47

اقتصاد پسا تحریمی

رئیس کمیسیون حمل‌و‌نقل اتاق بازرگانی ایران از الزامات مقابله با تحریم‌ها می‌گوید

اقتصاد پسا تحریمی

شهرآرا آنلاین - «اقتصاد تا کجا می‌تواند فشار تحریم‌ها را تحمل کند؟»، «چه میزان از فشار اقتصادی امروز مانند گرانی ارز و کالاهای اساسی ناشی از تحریم‌هاست؟» و «ماه‌های آینده وضعیت اقتصای ایران به چه سویی خواهد رفت؟» این‌ها بخشی از پرسش‌هایی است که این روزها ذهن بخش شایان توجهی از شهروندان را به خود مشغول ساخته است. شاید همین مسئله باعث شده‌است تا یک روز مردم برای پیش‌فروش خودرو به سایت‌های خودروسازان هجوم ببرند یا روز دیگری با افزایش خرید کالاهای اساسی و حتی غیرضروری درصدد باشند تا تکانه‌های احتمالی آینده بر معیشت خود را کنترل کنند. مجتبی بهاروند، نماینده اتاق بازرگانی ایران در کمیته حمل‌ونقل رصد تحریم در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری، معتقد است در صورت اتخاذ تدابیر لازم مانند مدیریت منابع ارزی، از دی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ماه سال گذشته که خروج آمریکا از برجام مطرح شده بود، بهتر می‌توانستیم تکانه‌های اقتصادی را پشت بگذاریم. او که ریاست کمیسیون حمل‌و‌نقل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران را نیز بر عهده دارد، تأکید می‌کند که آزمون و خطا در زمان تحریم‌ها معنا ندارد. اگر این مسئله را در زمان تصویب دلار ۴٢٠٠ تومانی مورد توجه قرار می‌دادیم، به طور حتم دچار مشکلات بعدی نمی‌شدیم. در ادامه گفت‌وگوی شهرآرا با این فعال اقتصادی درخصوص وضعیت تحریم‌ها و راهکارهای مقابله با آن را می‌خوانید.

 

﷯ با توجه به اینکه از سال گذشته مسئولان و فعالان اقتصادی از سمت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌وسوی سیاست‌های آمریکا و فشار تحریم‌ها بر کشور آگاهی داشتند چرا هنوز سیاست‌گذاری یکپارچه‌ای برای مقابله با این تحریم‌ها در کشور نداریم؟

بخشی از مشکلات اقتصادی کشور مرتبط با تحریم‌هاست و آمریکا با روی کارآمدن ترامپ چندین مرتبه اعلام کرده بود که برجام را قبول ندارد و تحریم‌هایی را طی چند مرحله علیه ایران اجرایی خواهد کرد اما هنوز این تحریم‌ها آغاز نشده بود که موجی از گرانی در کشور به راه افتاد. این مسئله نشان می‌دهد که فقط بخشی از گرانی‌های اخیر به تحریم‌ها بر می‌گردد. یکی از سیاست‌های غلط دولت‌‌های ایران واقعی نکردن نرخ ارز است. هرساله با وجود افزایش نرخ تورم، معمولا نرخ ارز تا زمانی که امکان تزریق دلار به کشور وجود داشته باشد، تغییری نمی‌کند اما همین مسئله بعد از چند سال انباشته شده و به صورت جهش ارزی خود را نشان می‌دهد. این مسئله همواره پیامدهای ناگواری را برای اقتصاد کشور به دنبال داشته است.از جمله تاثیرات این مسئله گرانی ناگهانی ارز و ایجاد بی‌نظمی در فضای کسب‌و‌کار کشور است. همین مسئله باعث می‌شود تا معیشت مردم تحت تأثیر قرار بگیرد. معمولا چند روش برای کنترل ارز وجود دارد: تثبیت، دستوری، نرخ شناور و شناور مدیریت شده. طبیعی است در شرایطی که کشور در حال ورود به مشکلات کاهش درآمدهای ارزی است، سیاست اعلام یک نرخ (۴٢٠٠ تومان) و اصرار به اجرای آن جواب‌گو نیست. یک علت این است که هم دسترسی به منابع ارزی محدود می‌شود و هم اینکه تأثیرات اولیه اعمال تحریم‌ها تا حدودی خود را به صورت افزایش تقاضا برای ارز نشان می‌دهد. متأسفانه سیاست ارز دستوری که در بهار اجرا شد نتیجه بدی بر اقتصاد داشت. این سیاست باعث شد تا در عمل بازار ارز متلاطم شود و قیمت‌ها به صورت کاذب تا ٢٠ هزارتومان نیز افزایش‌یابد. در ماه‌های اخیر ظاهرا ارز به صورت مدیریت‌شده کنترل شد و همین مسئله چندماه بازار را آرام کرد. با‌این‌حال باز هم در بهمن‌ماه شاهد افزایش نرخ‌ها بودیم که این مسئله نشان می‌دهد، باید سیاست‌های ارزی کشور اصلاح شود. برای مقابله با تحریم‌ها باید نظام ارزی‌ای متناسب با شرایط اقتصادی کشور انتخاب شود. درکنار این مسئله شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری نظام ارزی می‌تواند به بهبود مشکلات ناشی از کمبود منابع ارز در اقتصاد کمک شایانی کند.

 

﷯ به نظر شما باید چه سیاست‌هایی را برای مقابله با این تحریم‌ها در پیش بگیریم؟

همان زمان که رئیس جمهور آمریکا از ابتدای شروع فعالیت خود گفته بود از برجام خارج می‌شود، باید فکری برای چالش‌های پیش‌ روی اقتصاد کشور می‌کردیم اما متأسفانه این کار را نکردیم. اکنون نیز زمزمه‌هایی وجود دارد که آیا آمریکا بحث معافیت واردات نفتی برخی از کشورها از ایران را در اردیبهشت ٩٨ تمدید می‌کند. برخی با استناد به آمارهای تولید نفت و نیاز بازار جهانی به نفت ایران تمدید صادرات را قطعی می‌دانند، اما ما نباید فقط یک سناریو داشته باشیم باید سناریوهایی مختلفی تعریف کنیم تا دچار غافلگیری نشویم؛ به عنوان مثال اگر ناگهان ترامپ اعلام کرد این صادرات نفت را تمدید نمی‌کند، تأثیر واقعی و روانی بر اقتصاد ایران می‌گذارد. چه راهکارهایی برای جلوگیری از شوک به اقتصاد باید اتخاذ کنیم. اعتقاد دارم باید از‌ اکنون برای بخش دیگری از تحریم‌ها چاره‌ای بیندیشیم.

 

﷯ شما این مسئله را در کمیته رصد تحریم‌ها مطرح کرده‌اید؟

من در جلسات رصد کمیته تحریم و همچنین در جلسات معاونت حقوقی اعلام کردم که بخشی از مشکلات ما به خودتحریمی و قوانینی برمی‌گردد که قوانین زمان جنگ اقتصادی نیست؛ در وضعیت کنونی اقتصاد کشور لازم است تا وزارتخانه‌ها آرایش جنگ اقتصادی به خود بگیرند و با ساده‌سازی قوانین باعث دور زدن تحریم‌‌ها شوند، چون بخش زیادی از مشکلات ما به مسائل داخل کشور برمی‌گردد؛ به عنوان مثال گوشت که این روزها دچار مشکل شده به این دلیل است که موانع سر راه واردات گوشت برداشته نمی‌شود. اگر این موانع برداشته می‌شد با واردات گوشت از کشور‌های همسایه اکنون قیمت آن در بازار زیر ۴٠ هزار تومان بود اما اینکه چرا این کار را انجام نمی‌دهیم شاید دلیلی جز این ندارد که منافع عده‌ای در این موضوع است، در صورتی که در زمان دفاع مقدس افراد منافع ملی را به شخصی ترجیح می‌دادند و از جان خود می‌گذشتند. اکنون نیز باید به همین سمت برویم و منافع ملی و مردم را در صدر خواسته‌ها قرار دهیم. رصد وضعیت اقتصاد نشان می‌دهد که همچنان ضرورت تغییر روش‌ها در زمان تحریم‌ها را درک نکرده‌ایم و می‌خواهیم با قانون‌های عادی تحریم‌ها را کنترل کنیم. به عنوان مثال کشتی تجاری به هر طریقی شده با تمام موانع تحریم به بندرعباس می‌رسد اما داخل کشور جلو آن با قوانین فرسوده و بوروکراسی گرفته می‌شود. این همه قوانین دست‌و‌پا‌گیر خودتحریمی را ایجاد کرده است که ضرر آن متوجه مردم می‌‌شود.

 

﷯ به نظر شما علت کج‌‌سلیقگی در استفاده از منابع چیست؟ چرا برخی از اقلامی که ارز دولتی می‌گیرند با قیمت‌های ارز آزاد در بازار توزیع می‌شوند؟

فعالان اقتصادی بخش خصوصی که بتوانند ارز دولتی برای واردات بگیرند، بسیار کم هستند و بیشتر افراد وابسته به دولت یا شرکت‌های شبه‌دولتی که صادرات انجام می‌دهند از این نوع ارز استفاده می‌کنند. همچنین این‌ها ارز صادراتی خود را وارد کشور نمی‌کنند؛ درنتیجه چالش قیمت‌ها در کشور ایجاد می‌شود. مکانیزم دولتی باید آن‌قدر قوی باشد که اگر امروز یک میلیون دلار ارز با قیمت دولتی به شرکتی داده شد آن شرکت جرئت نکند اجناس خود را با قیمت سه‌برابر در بازار بفروشد.

 

﷯ چه راهکارهایی برای تحولات اقتصادی سال آینده و پیش‌بینی افزایش قیمت ارز ارائه می‌دهید؟

دولت تجربه تحریم‌های امسال را پشت سر گذاشته است، پس باید شفاف و روشن برنامه‌ای را تدوین کند که با توجه به منابع کنونی خود در برابر تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی بایستد. صادرات نفت ما با تحریم مواجه خواهد شد اما این بدین معنی نیست که آمریکا می‌تواند این منبع صادراتی ما را به صفر برساند، بنابراین ما برای مقابله باید به دنبال بهبود و توجه به صادرات غیرنفتی باشیم. همچنین در این جنگ اقتصادی باید بی‌انضباطی‌ها کاهش یابد و از کشورها و کانال‌های ارتباطی خود برای صادرات و واردات استفاده کنیم اما مهم‌ترین کار دولت این است که انضباط مالی را در مجموعه خود برقرار کند و تاکتیک جنگ اقتصادی به خود بگیرد.

 

﷯ بخش خصوصی چه اقداماتی برای مقابله با تحریم‌ها می‌تواند انجام دهد؟

یکی از دلایلی که باعث شده‌است کشور در برابر تکانه‌های اقتصادی و تحریم‌ها آسیب‌پذیر باشد، نقش پررنگ دولت در اقتصاد است. اگر سهم بخش خصوصی در اقتصاد طبق قوانین و اسناد بالادستی افزایش یابد، اقتصاد ایران در مقابل تهدیدها واکسینه می‌شود. بخش خصوصی بیش از دیگر حوزه‌ها در برابر تحریم‌ها توانمند و مقاوم است. فعالان بخش خصوصی به‌واسطه سال‌ها فعالیت در امور تجاری و اقتصادی دارای تجارب ارزنده‌ای در ارتباط با تولید، صادرات و مراوده با کشورهای مختلف هستند و به خوبی می‌توانند راه خود را برای گذر از شرایط تحریم پیدا کنند. 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی