کد خبر : 95549
/ 07:28

پرورش در آیینه آیین

نخستین همایش بین‌المللی «تربیت دینی در ادیان ابراهیمی» به مدت ٢ روز در مشهد برگزار شد

پرورش در آیینه آیین

شهرآرا آنلاین - حمید محمدیان| «تربیت» احتمالا در واژه‌نامه‌های گوناگون و در جغرافیاهای فرهنگی گوناگون، از معنایی واحد برخوردار است که مقصودی ویژه یعنی پرورش افراد را درنظر دارد، همچنین در میان ادیان آسمانی جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد. درواقع تاریخ بشر با کلماتی چون تربیت و تعلیم گره خورده‌است و انسان با به کار بستن همین ٢ واژه به تمدن رسیده است. 

ادیان گوناگون به ویژه دین‌های ابراهیمی با تعالیم آسمانی‌ای که از طریق کتاب‌های مقدس قرآن و تورات و انجیل و جز این‌ها و نیز کلام پیامبران ارائه می‌کنند، در پی پرورش بسزای انسان‌های پیرو خود و بلکه همه بشریت هستند. این آموزه‌ها انسان‌سازی را به گونه‌ای دنبال می‌کنند که سعادت و شاید کمال بشر را محقق سازد و حق این است که تحقق چنین هدفی را شکل گرفتن بسزای بندگی بدانیم. انسان دین‌مدار در فرایند خودسازی و تهذیب چیزی جز بندگی را نمی‌جوید و اصلا مگر بندگی راستین چیزی به‌جز انسانیت است؟ از همین‌روست که پیامبر گرامی اسلام(ص) مکارم اخلاق را سرلوحه و شعار خود دانسته‌اند و مردم را با پرچم زندگی دینی و دور نشدن از خدا، به سوی حق دعوت کرده‌اند. 

این امر مهم در آموزه‌های دینی و به تبع آن در ادبیات فارسی ما که با دین هم‌آواست، به خوبی دیده می‌شود؛ آنجا که سعدی گفت: پرتو نیکان نگیرد هرکه بنیادش بد است/ تربیت نااهل را چون گردکان بر گنبد است.

در این راستا، برگزاری نخستین همایش بین‌المللی «تربیت دینی در ادیان ابراهیمی» در مشهد فرصت شایان تأملی بود که در آن مباحث نظری مقوله پرورش دینی با مقالات علمی، سخنرانی و ارائه تجربیات تربیت دینی و نیز نشست‌های تخصصی تربیت دینی کودکان و نوجوانان ارائه شد. این همایش طی دو روز گذشته، دوشنبه و سه‌شنبه این هفته، با حضور اندیشمندانی از ادیان و کشورهای گوناگون در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برپا شد. گزارش پیش رو، گزیده و چکیده‌ای از صحبت‌هایی است که سخنرانان در این ٢ روز بیان کردند.

 

﷯ مسئولیت‌پذیری در تربیت دینی

انسان در دوره حیات خود درباره سبک زندگی به عنوان موضوع مهم همه دوران‌ها می‌اندیشد و برای رسیدن به سعادت از آن غافل نمی‌شود و در رابطه با آن خویش را در برابر هر امر فردی و اجتماعی مسئول می‌داند. 

حجت‌الاسلام سید ابراهیم رئیسی، تولیت آستان قدس رضوی، در این همایش به همین نکته اشاره کرد و گفت: برخورداری از زندگی سالم، یک جامعه و در نهایت «دارالسلام» را نوید می‌دهد که البته این موضوع برای کسانی است که در اندیشه، اخلاق و عمل بتوانند سالم باشند و سبک زندگی‌شان برخوردار از آموخته‌های دین باشد. در سبک زندگی نیز بهترین سرمشق برای همه ادیان ابراهیمی سخنان و سیره امام رضا(ع) است.

به نظر می‌رسد هرجا سخن از سبک زندگی گفته می‌شود، باید مسئولیت‌پذیری را هم با آن همراه دانست، مسئولیت پدری، مادری، فرزندی، اجتماعی، فرهنگی و... . شاید همین روحیه مسئولیت‌پذیری است که دین نیز به آن تأکید و گوشزد می‌کند که انسان باید قدردان موهبت‌های الهی باشد. از‌این‌رو تربیت دینی می‌تواند مسیر درست مسئولیت‌پذیری را برای انسان روشن کند و او را از خطر اباحه‌گری و بی‌مسئولیتی دور سازد. عضو مجلس خبرگان رهبری نیز همین اعتقاد را این‌گونه بیان کرد که تربیت دینی ضروری است تا انسان را در برابر خود، خدا، مردم و آنچه در هستی و مواهب دنیاست، مسئول بیافریند. امروز به پرورش انسان‌های مسئول توسط دین در جوامع نیاز داریم و البته استکبار می‌خواهد با همکاری همه رسانه‌ها و امپراطوری خبری‌اش در دنیا روحیه بی‌تفاوتی، اباحه‌گری و مسئولیت نپذیرفتن نسبت به خود انسان ، جامعه و آینده را القا کند.

 

﷯ تأکید بر سبک زندگی ایمانی

در میان باورها و ایدئولوژی‌های الهی و مادی که در کره زمین روایی یافته است، بیشترین سهم را اسلام و دیگر دین‌های ابراهیمی به خود اختصاص داده‌اند. آیت‌‌ا... علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، نیز این حقیقت را از نظر دور نداشت. او از گرایش چهار‌و‌نیم‌میلیاردی جمعیت کنونی جهان به ادیان ابراهیمی گفت و این جغرافیای دینی را از تنوع بومی و سلیقه‌های مختلف فکری برخوردار دانست. اعرافی ابراز کرد: تربیت دینی در میان ادیان توحیدی و ابراهیمی بسیار مهم و اثرگذار است، زیرا در همه قاره‌ها وجود دارد و بیشترین تمدن بشری نیز در حوزه این ادیان است.

مدیر حوزه‌های علمیه کشور اعتقاد داشت اولین مرحله تربیت، آموزش در خانواده است و بنابراین، پدر و مادر در وهله نخست، باورهای ایمانی عمیق را برای فرد به وجود می‌آورند و سپس جامعه در عرصه دینی بر فرد تأثیرگذار خواهد بود. نویسنده کتاب‌های «فقه تربیتی» تأکید کرد که باید به اندیشه مشترک دینی میان ادیان ابراهیمی بپردازیم تا بتوانیم نظام تربیت دینی مبتنی بر ادیان را پایه‌ریزی کنیم. او اعتقاد به خدا و معاد و ابعاد معنوی انسان، کلام و الهیات، اخلاق و ارزش‌های مشترک آن، حقوق و فقه و اندیشه‌های تاریخی و تمدنی مشترک را حوزه‌هایی معرفی کرد که ادیان ابراهیمی می‌توانند در آن به جبهه مشترک برسند.

 

﷯ خانواده و ضرورت دین‌مداری

ره‌آورد این سخنان آن است که باید برای خانواده حساب ویژه‌ای در دایره زندگی باز کرد و بدون درنگ به منظور رسیدن به اهداف والای انسانی و معارف الهی برای این کانون ارزشمند برنامه‌ریزی کرد. آنتوان حسکور، فعال مسیحی حوزه تربیت در کشور لبنان، نیز در این همایش چنین اعتقادی داشت. او بر این باور بود که خانواده نخستین نهاد تربیتی است که موجب تعمیق باورهای ایمانی می‌شود و ایمان را برای جامعه به ارمغان می‌آورد: اگر خانواده‌ها دین‌مدار و مؤمن باشند، کافر و ملحد در جامعه وجود نخواهد داشت؛ متأسفانه امروزه یکی از حلقه‌های مفقوده در غرب نبود خانواده‌های دین‌مدار است و بزرگان دین به دنبال یافتن راه‌حلی برای این آسیب هستند.

در بحث تربیت دینی، اهمیت آموزش و پرورش انکارنشدنی است، چراکه دانش‌آموز حدود یک‌سوم زمان خودش را با مربیانش در یک فضای آموزشی به سر می‌برد و اگر تعلیم و تربیت دین‌مدار در این عرصه دنبال نشود،‌ بدون شک اثر تربیت دینی در خانواده نیز کم‌رنگ خواهد شد که این امر جای تذکر و توجه‌خواهی دارد. این پژوهشگر مسیحی نیز بر همین اساس گفت: مدرسه تأثیر زیادی بر رفتارهای دانش‌آموزان دارد و اگر معلم، مؤمن باشد، دانش‌آموزِ با‌ایمان تربیت می‌شود.

 

﷯ فناوری در خدمت تربیت

همین نکات را می‌توان در کنار این گفته سعیده سراج، از فعالان تربیتی کشور مالزی، گذاشت که با اشاره به مطالعات خود درباره آموزش دینی از طریق فناوری در فنلاند، اظهار کرد: امروزه شاهدیم که مردم وابستگی شدیدی به اینترنت پیدا کرده‌اند و به نوعی بخشی از زندگی و هویت شخصیت آن‌ها شده است و ازآنجا که از جمله چالش‌های سیستم آموزش چگونگی انتقال و ارائه مفاهیم به یادگیرنده است، یکی از الگوهای آموزشی، کلاس‌های آنلاین یا غیرحضوری است که در کشورهای هند، آمریکا و مالزی اجرا شده و موجب افزایش خلاقیت در میان دانش‌آموزان و رفع بسیاری از مشکلات تعلیم و تربیت شده است.

حمیدرضا آیت‌اللهی، رئیس مجتمع آموزشی هدایت، نیز بیان کرد که اکنون شاهد تغییر در حوزه تعلیم و تربیت هستیم و اگر ما متوجه این امر نشویم، با مشکلاتی مواجه خواهیم شد. او گفت: امروز تعلیم و تربیت با روش‌های سنتی اثر خود را از دست داده است و برای فهم بسیاری از مسائل، ابزارهای زیادی همچون تلویزیون و شبکه‌های مجازی اینترنت وجود دارد. در این حوزه دیگر اطلاعات مهم نیست، بلکه پردازش اطلاعات و قدرت استفاده از مطالب دینی و علمی اهمیت دارد.

 

﷯ سبک تربیتی قرآن سرمشق ماست

انسان در ٣ مرحله مهم کودکی، نوجوانی و جوانی آماده پذیرش هر نوع تربیتی است که اگر رویکرد هدایت بشری قرآن و آموزه‌های دین را در نظر بگیریم، در خواهیم یافت که بهترین فرصت پیش روی خود در این عرصه مهم را می‌توان با بهره‌بردن از سبک و شیوه تربیتی دین استفاده کرد. این گفته دکتر محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی کشور، نیز جای توجه دارد که معتقد است:‌ سبک‌های متفاوتی برای تربیت در قرآن مشاهده می‌شود که یکی از آن‌ها قصص و دیگری پرداختن به آیاتی است که در آن‌ها به خلقت الهی توجه شده و در واقع بیان مراتب خلقت انسان در قرآن کریم به دقت و با عنایت به عنوان یک بحث و نگاه تربیتی مطرح شده است.

 

﷯ آموزش و پرورش، ظرفیتی برای تربیت دینی

لابد امری پذیرفته شده است که مدرسه به‌عنوان خانه دوم دانش‌آموزان از جایگاه والایی در تربیت برخوردار است و حتی در شرایط امروزی جای والدین را نیز پر کرده است. درواقع آموزش و پرورش می‌تواند به کمک دین بیاید و در تربیت کودکان با نگاه به آموزه‌های دینی بسیار تأثیرگذار باشد. 

این نکته را می‌توان در دیدگاه حجت‌الاسلام محی‌الدین بهرام محمدیان، رئیس اسبق سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش و پرورش یافت که در دومین نشست علمی این همایش گفت: باید پس از گذراندن دوران ابتدایی درک دینی را در کودکان توسعه دهیم. توجه به آیات الهی ابزار معرفت و شناخت خداوند است و نخستین موضوعی که در تعلیم و تربیت دینی و ادیان ابراهیمی مطرح شده، مبحث خودشناسی و خداشناسی است.

 

﷯ فرهنگ نهادینه ایرانی

با همه این تفاصیل و نقطه نظرات، نمی‌توان از این نکته مهم غفلت کرد که زندگی ایرانیان همواره بر پایه دین الهی استوار بوده است و در ادامه نیز انتخاب همین سبک درست و شیوه آسمانی برای بندگی بهتر خود و فرزندانمان می‌تواند بسیار کارگشا باشد؛ اگر با راهنمایی‌گرفتن از صاحب‌‌نظران و با وجود همه مشکلات امروز در جامعه، از مقوله تربیت غافل نشویم.

گفتنی است ١٠٠ نهاد فعال از داخل و خارج از کشور در نخستین همایش بین‌المللی دو‌روزه «تربیت دینی در ادیان ابراهیمی» مشارکت داشتند و ١۵ عضو هیئت علمی دانشگاهی در جلسات مختلف به بررسی ٢٣٠ مقاله ارسال‌شده به دبیرخانه این همایش پرداختند که ١۵٠ مقاله به صورت منتخب و چکیده در قالب مجله به چاپ رسیده است. در این همایش از ٢ تن از فعالان عرصه تربیت دینی و مادر شهید مدافع حرم، حسن قاسمی دانا، تقدیر شد. 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی