• خانه
  • یادداشت
  • دانشگاه و لزوم بازنگری در چندی و چونی آموزشی
کد خبر : 95880
/ 07:10
سید اسماعیل هاشمی رکاوندی

دانشگاه و لزوم بازنگری در چندی و چونی آموزشی

دانشگاه و لزوم بازنگری در چندی و چونی آموزشی

شهرآرا آنلاین - دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بعد از انقلاب اسلامی ایران با گذشت ۴٠ سال از لحاظ آموزشی و تحصیلی شرایط پر‌فراز‌و‌نشیبی را پشت‌ سر گذاشته‌اند. همه گرایش‌های نظام سیاسی ایران بر آن بوده‌اند تا این جایگاه مهم فرهنگی و سیاسی را با خود همراه کنند و اغلب گروه‌ها و جریان‌های سیاسی و حزبی موافق و مخالف نیز در تلاش بوده‌اند در این مراکز پایگاهی قوی ایجاد کنند. اغلب کسانی که در روند انقلاب از مدیریت تظاهرات گرفته تا مدیریت‌های بعدی کمیته‌ها و نهاد‌های انقلابی و مؤسسات دولتی و غیردولتی را به عهده داشته‌اند، برخاسته از دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور بوده‌اند‌؛ ضمن اینکه عده‌ای ‌از آن‌ها نیز که در هنگام پیروزی انقلاب در خارج از کشور مشغول تحصیل بودند، به کشور بازگشتند و وارد مدار مسئولیت شدند و این، اهمیت موضوع را دوچندان کرده است.

در هر صورت دانشگاه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای ‌در نظام انقلابی ایران داشته‌اند. صرف نظر از اینکه اعمال دانشجویان در جریان اشغال سفارت چگونه بود، این دانشجویان پیرو خط امام بودند ‌که توانستند مهم‌ترین کار سیاسی را مدیریت کنند و باوجود مسائل حقوقی و بین‌المللی، اقدام آن‌ها سرآغاز تحول در سیاست خارجی ضداستکباری ایران شد؛ اما وضعیت دانشگاه‌ها در آغاز انقلاب به ٢شکل منتهی شد. شکل اول بعد از انقلاب فرهنگی بود که رشد بالنده‌ای را نمایان ساخت، به‌حدی که پس از برگزاری اولین آزمون سراسری دانشگاه‌ها، طیف وسیع و فراوانی از دانشجویان طالب علم و فارغ از گرایش‌های سیاسی وارد این حوزه شدند. این دانشجویان طی یک دهه در چند سنگر، از شرکت در جبهه جنگ گرفته تا مقابله با تفکرات پوسیده غربی و شاهنشاهی و نیز فراگیری دانش و به دست‌آوردن جایگاه مهم علمی و نیز مقابله با گروهک‌ها توانستند نقش تعیین‌کننده‌ای ‌در مراکز علمی کشور کسب کنند. این دانشجویان و دانشگاهیان بودند که پس از یک دهه علاوه بر مدیریت، در مقام علمی و سیاسی و اداری کشور توانستند سرمنشأ تحولاتی در عرصه سازندگی و علمی و فناوری قرار گیرند.

اما این یک روی سکه بود و شکل دوم آن، آفت، از زمانی شروع شد که در آغاز دهه ٧٠ به دلیل سرریز شدن تعداد داوطلبان دانشگاه با وجود محدودیت مکانی و جایگاه دانشجویی، شرایط نادرستی در شکل‌گیری دانشگاه‌ها پدید آمد و موضوع کیفیت علمی فدای کمیت دانشجویی شد. از آن به بعد باوجود رویکرد نظام و پیشرفت کشور و رشد تولید علم و روی کار آمدن نخبگان جدید و ورود آن‌ها در عرصه سازندگی کشور، شاهد ورود افرادی ناکارآمد در فراگیری علم بوده‌ایم. رشد و تأسیس بی‌رویه دانشگاه‌های غیرانتفاعی و یا غیردولتی آسیبی جدی به پیکره این مراکز و خود دانشجویان وارد ساخت. دانشگاه کانون رشد کاسب‌کارانه برخی از مؤسسان خود شد و برخی از متولیان نافذ دانشگاه‌های غیردولتی بر آن بودند که اگر می‌خواهیم دیپلم بیکار داشته باشیم، چه بهتر است که لیسانسه یا صاحبان مدرک بالاترِ بیکار داشته باشیم. آن‌ها با این رویکرد در پی این بودند که بتوانند صندلی‌‌های دانشگاه‌های خصوصی خود را پر کنند. این نقطه آغاز آسیب در دانشگاه‌ها و جذب کمیتی دانشجویی بوده است. هر‌چند تحولات سیاسی و روی کارآمدن جریان‌های اصلاح‌طلب و یا اصول‌گرا موجب نوسان نابرابر دانشجو در مراکز علمی غیردولتی شد. رشد قارچ‌گونه دانشگاه‌های آزاد، پیام نور، علمی‌کاربردی و سایر دانشگاه‌های غیر انتفاعی در هر کوی و برزن آسیب جبران‌ناپذیری را فراهم کرد. پذیرش بی‌رویه دانشجو در این مراکز بدون محدودیت جنسیتی که بازار کار را از قبل پیش‌بینی نمی‌کرد، زمینه‌ساز بحران بیکاری وسیع در جامعه و مطالبات اجتماعی شد. به شکلی که تعادل نداشتن تعداد زن و مرد در رشته‌‌های غیرتخصصی و ناآشنایی آن‌ها با دانش و نبود امکانات آموزشی مفید در دانشگاه‌های غیر دولتی و ورود عنصر کثیف پول در معاملات علمی، فضایی بسیار نگران‌کننده پدید آورده است. حالا دیگر پذیرش دانشجو از حد رشته شرکت‌کننده آزمون فراتر رفته و از تعداد -به اصطلاح- صندلی‌های خالی دانشگاه‌ها و داوطلبان پیشی گرفته است. مراکز مدیریت آموزش عالی از توان مدیریت خود در سهمیه‌بندی و معرفی دانشجو کاملا ناتوان و منفعل شده‌اند و عملا شرایط را در موقعیت ناگوار علمی قرار داده‌اند. به نظر می‌رسد افزایش شدید بیکاری تحصیل‌کرده‌‌ها و بحران اجتماعی بیکاری در عصر جدید موضوعی خطرناک است و عملا لطمات خود را به تحصیل‌کرده‌های نخبه کشوری وارد ساخته است و می‌سازد. به این ترتیب لازم است قبل از هرگونه ایجاد بحران ملی در امر تحصیلات، مسئولان امر آموزش عالی در پی آن باشند تا وضعیت پذیرش و شرایط ورود به دانشگاه‌ها را بار دیگر سرو‌سامان دهند و شکل تازه‌ای ‌به آن ببخشند تا بتوانند مقام و رتبه علمی کشور را که اکنون در کارنامه چهل‌سالگی انقلاب به حد بالنده‌ای ‌در منطقه و جهان رسیده است، حفظ کنند و ارتقا بخشند. 

 

عضو هیئت‌ علمی دانشگاه آزاد مشهد

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی