کد خبر : 96130
/ 09:32

ابزار روایت گری مدرن و نگاه متمایز زنانه

جایگاه زن در هنر به طور اعم و عکاسی به طور اخص را در 3ساحت، زن به عنوان خالق‌، زن به عنوان ناظر و مخاطب و زن به عنوان موضوع و نماد آثار هنری می‌توان مورد بررسی قرار داد.

ابزار روایت گری مدرن و نگاه متمایز زنانه

شهرآرا آنلاین - محبت محبی، مدرس دانشگاه  - در فلسفه هنر، فرآیند خلق اثر هنری با محور قرار دادن هنرمند و اثر او و در زیبایی‌شناسی، تحلیل چگونگی ادراک حسی و مفهومی‌ اثر هنری از سوی ناظر بررسی می‌شود. عکاسی زنان و عکاسی از زنان را نیز می‌توان از این دو منظر ارزیابی کرد. اگر در جهان درسال‌های 1970-1960میلادی و در پی جریان یافتن اندیشه‌های زن‌مدارانه در عالم هنر، هنر خاص و مورد نظر زنان گسترش یافت، چنین جریانی را می‌توان در دهه‌های اخیر و به ویژه از دهه70 در ایران مشاهده کرد.

 

با افزایش مشارکت اجتماعی و ارتقای سطح تحصیلات، زنان در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، هنری در جایگاه‌های گوناگون، حضور ارزشمندی را به ثبت رسانده‌اند و در این میان عکاسی با وجود برخی محدودیت‌ها، یکی از عرصه‌های مهم در تحقق دغدغه‌های زنان بوده است.

عکاسی را ابزار روایتگری مدرن می‌دانند که با توجه به سکوت تاریخی زنان در سده‌های پیشین در سراسر جهان و تفوق کمی‌ و کیفی آثار هنری مردانه، از سوی زنان بسیار مورد توجه واقع شده است. حضور زنان در عکاسی امروز ایران و جهان، در جایگاه خالق، مخاطب و موضوع به خوبی رصد می‌شده که با جریاناتی همچون توسعه پسامدرنیسم هم‌راستا‌ست.

برخی تئوری‌پردازان مسائل زنان، رسالت زنان هنرمند را که به طور کلی در عالم مذکرسالارانه هنر آموزش می‌بینند، کشف عنصر مذکرسالارانه هنر مرسوم و نشان دادن تجربه‌های متمایز زنانه و مردانه می‌دانند.

در ششمین دوره 10روز با عکاسان ایران که در آذرماه 1396 در تهران برگزار گردید، نمایشگاه گزیده ای از آثار عکاسان خراسان بزرگ با مدیریت کیارنگ علایی برپا شد که در آن تجربه‌های مختلف نگاه و تکنیک و رویکردهای متفاوت از مستند اجتماعی تا فاین آرت از هنرمندان گروه‌های سنی متفاوت به نمایش در‌آمد. در این نمایشگاه، عکاسان مشهدی، شادی آفرین آرش، باران توجهی، شیوا خادمی، سحر سقا، مهلا عربی‌خوان، نسترن فرجاد پزشک، آرزو قاسمی، محدثه قربانی، نوشین وفادار و مژده یونس مهاجر از مشهد حضور داشتند که بالغ بر 12درصد عکاسان حاضر در نمایشگاه را تشکیل می‌دادند. این امر همچنان بر حضور اقلیتی زنان عکاس خراسانی برخلاف تلاش‏‌ها و شایستگی‌ها صحه می‌گذارد که می‌تواند با مشغله‌های گوناگون زنان و محدودیت حضور اجتماعی و به عناون مثال مشکلات حضور عکاسان زن در مناطق و موقعیت‏‌های خاص ارتباط داشته باشد.

نوشین وفادار از بانوان هنرمند نسل اول مشهد، متولد 1349 است که فعالیت عکاسی خود را از سال 1369 و هم‌زمان با تحصیل در رشته سینما آغاز کرده است. نوشین وفادار علاوه بر آنکه در نمایشگاه‌های مختلف گروهی در ایران، ترکیه، ترکمنستان و اتریش حضور داشته است، بخش اعظم فعالیت‌های خود را بر تدریس عکاسی و زیباشناسی در مراکز آموزشی مشهد متمرکز کرده است. او مؤسس و مدیر کانون عکس مشهد در انجمن سینمای جوان ایران بوده است، در حال حاضر مدیر‌عامل کانون گسترش فن و هنر عکاسی به عنوان سازمانی مردم‌نهاد و فعال در حوزه‌های آموزش، پژوهش، تولید و مشاوره است. آموزش عکاسی به کودکان و نوجوانان از حیطه‌های تخصصی نوشین وفادار است و برگزاری رویداد فتوواک 2018 در مشهد و نمایشگاه گروهی خیابان در اسفند ماه جاری از فعالیت‌های متأخر اوست.

133251.jpg

شادی‌آفرین آرش متولد 1359، هنر آموخته جهاددانشگاهی مشهد است که در سال‌های اخیر به تدریس عکاسی ویژه نوجوانان مشغول بوده است. برگزاری نمایشگاه انفرادی روزها پیله‌گی، شرکت در نمایشگاه‌های متعدد گروهی، کسب رتبه نخست جشنواره‌هایی چون اردیبهشت هرمزگان، بخش خلاقه جشنواره رضوی و منتخب دوازدهمین و سیزدهیمن دوسالانه عکس ایران، جشنواره ملی عکس مشهد، جشنواره بین‌المللی فاین آرت چانگ از دیگر موفقیت‌های هنری شادی آفرین آرش است. فاین آرت، مفهومی‌ و فتومونتاژ حوزه‌های تخصصی مورد علاقه این هنرمند مشهدی است. نوشتن درباره عکس‌ها و برای عکس‌ها در سایت‌های تخصصی نیز از دیگر فعالیت‌های شادی آفرین آرش به شمار می‌آیند. زن و نمادهای زنانه، در آثار این هنرمند جایگاه ویژه‌ای دارند. 2عکس فوق از مجموعه‌های متأخر و منتشر نشده شادی آفرین آرش برگزیده شده‌اند که همچنان معرف نگاه شخصی این هنرمند است.

سحرسقاء متولد 1363 مشهد، دارای مدرک کارشناسی ارشد عکاسی از دانشگاه هنر تهران، پژوهشگر و مترجم عکاسی، دیگر بانوی هنرمند عکاس مشهدی است که عمده فعالیت خود را معطوف به نگارش مقالات پژوهشی و تطبیقی در حوزه عکاسی و انتشار در سایت‌ها و نشریات تخصصی کرده است. تدریس، سخنرانی، ارائه مستر کلاس و ورکشاپ در حوزه عکاسی نوین و در رخدادهای ملی از جمله جشنواره ملی خانه دوست از دیگر فعالیت‌های سحر سقاء است. او همچنین در جشنواره‌های مختلف عکاسی منتخب و برگزیده بوده است.

به این ترتیب می‌توان گفت که بانوان عکاس مشهدی علاوه بر خلق آثار هنری، در حوزه مدیریت هنری، پژوهش و تدریس هنر عکاسی نیز بسیار توانمند ظاهر شده‌اند، برخلاف کمیت اندک، حضور مثمرثمری داشته‌اند. این هنرمندان در بسیاری از آثار خود زنان را به عنوان موضوع یا نماد مورد توجه قرار داده‌اند و سویه‌هایی را به تصویر کشیده‌اند که در هنر مردسالارنه کمتر اکتشاف می‌شود.

133252.jpg

زنانگی، مادرانگی، تنهایی و سکوت در ازدحام پرهیاهوی مدرن شهر از مفاهیمی‌ هستند که در آثار عکاسان زن مشهودند و از این موضوع می‌توان به استفاده از عکاسی برای خود و نمایش درون زن امروز نیز تأویل کرد. از سویی باید تأکید کرد که اقلیم، فرهنگ عامه و تأثیر مفهوم زیارت در مشهد به عنوان یک کلان‌شهر مذهبی در آثار این هنرمندان تعمق و تأمل‌برانگیز است.

مطابق نظر روان‌شناسان با استناد به تفاوت کارکردی دو نیم‌کره مغز انسان و شیوه پردازش اطلاعات، زنان در ادراک، شهودی، آزاد، خیال‌پردازانه و هم‌زمان عمل می‌کنند و از این رو می‌توان آنان را در ادراک هنری واجد خصوصیات شگرفی به عنوان خالق و مخاطب هنر در نظر گرفت. این مسئله در بستر فرهنگی، اجتماعی گسترش‌پذیر است و مکانیسم‌های شناختی ویژه‌ای را منجر می‌شود. از این رو هنر بستر بسیار مناسبی برای حضور اجتماعی زن در عین حفظ فردیت و قوام آن است و باید نهادهای مختلف مدنی برای توسعه آن برای زنان، ایجاد برابری و رفع محدودیت‌ها بکوشند. زنان در لنز زنان، اندوهی را جلوه‌گر می‌سازند که جز در چنین ساحتی قابل درک و نمایش و متعاقب آن تأثیرگذاری اجتماعی نخواهد بود.

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی