کد خبر : 96269
/ 06:35
میزبانی پژوهش‌سرای فرهنگ و ادب پارسی

نوروزانه

جشن بزرگ «نوروزانه» با مشارکت آموزش وپرورش ناحیه3، پژوهش‌سرای فرهنگ و ادب پارسی، شهرداری منطقه8 و با حضور دکتر محمدجعفر یاحقی در پژوهش‌سرای فرهنگ و ادب پارسی برگزار شد.

نوروزانه

شهرآرا آنلاین - فرهنجی

به مسائل فرهنگی هم توجه کنید

دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوسته شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این برنامه با اشاره به ثبت جهانی «نوروز» و شناخته‌شدن آن در تمام دنیا و برگزاری‌اش در برخی کشورها، گفت: برخی مناسبت‌ها برای این است تا همه با یک سنت، نام و مفهوم به هم نزدیک شوند. در قدیم نوروزگاه داشتیم. مردم یکجا جمع می‌شدند و مراسم سنتی نوروز را زنده نگه می‌داشتند، اما امروزه در کشور ما جشن نوروز انفرادی و محدود شده است و هر کس در خانه خودش نوروز را جشن می‌گیرد. ما با نوروز می‌توانیم پیام صلح، دوستی و مهربانی را به یکدیگر بدهیم.

این استاد زبان و ادبیات فارسی ادامه داد: فعالیت‌های شهرداری در استقبال از بهار هم به احترام نوروز است. در این چند سال اخیر شهرداری طوری به فضاآرایی شهر پرداخته است که مشهد به‌عنوان الگویی برای دیگر شهرها محسوب می‌شود.

وی ضمن تشکر از زحمات شهرداری افزود: نمادها و نشانه‌های شهری زیباست، اما نکته‌ای که کمتر به آن توجه شده است مسائل فرهنگی و فکری برای شهروندان است. ما کتابخانه‌ها، سالن‌های فرهنگی و مراکز اوقات فراغت کمی داریم. شاید بد نباشد شهرداری برای افزایش فرهنگ عمومی شهر در این زمینه هم فعالیت‌هایی انجام دهد.

133492.jpg

نمادهای نوروزی

«فرزانه بهار» یکی از بستگان «ملک‌الشعرای بهار» از دیگر میهمانان این مراسم بود تا درباره نمادهای سنتی نوروز صحبت کند. وی دراین باره گفت: نمادهای عید نوروز، نمادهای پیروزی نور بر ظلمت و شادی بر غم است. ما هم باید با شناخت درست، این سنت‌ها را حفظ کنیم تا شاد باشیم و جامعه‌ای پرانرژی داشته باشیم.

حاجی فیروز اولین نمادی بود که وی درباره آن سخن گفت: «حاجی فیروز یا همان خواجه پیروز با صورت سیاه نزدیک نوروز در میان مردم ظاهر می‌شود.»

برخی تصور می‌کنند این صورت سیاه و این رفتارهای حاجی فیروز نماد فردی فقیر یا برده است که نزدیک عید بین مردم می‌آید و گدایی می‌کند. دکتر بهار درباره این نماد سنتی توضیح داد:«صورت سیاه خواجه پیروز نماد کسی است که از دنیای مرگ و دنیای زیرزمینی آمده است. در هزاره‌های خیلی دور ایزدی داشتیم به نام «رپیثون». «رپیثون» سرور گرمای نیمروزی بود، او فصل زمستان زیر زمین می‌رفت تا ریشه درختان را گرم نگه دارد و گیاهان از بین نروند. حاجی فیروز در بین گذشتگان ما نماد این ایزد است که از دنیای مردگان می‌آید با همان صورت سیاه. لباس قرمزش هم نماد خون است. خون باعث رویش زندگی می‌شود. درمجموع حضور این خواجه پیروز نماد پیروزی زندگی بر مرگ است که با آمدن بهار در میان زنده‌ها می‌آید و به همراه خودش شادی می‌آورد. گذشتگان ما تأکید زیادی بر شاد بودن مردم داشتند. شادی اصل مهمی در تفکر نیاکان ما در اعیاد باستان بوده است.»

133493.jpg

10روز ارواح در کنار ما هستند

لحظه تحویل سال از دیگر توضیحاتی بود که در این مراسم مطرح شد. «بهار» در این باره گفت: «ما دقیق‌ترین تقویم و گاه‌شمار را در تمام دنیا داریم. لحظه تحویل سال همان زمانی است که خورشید عمود بر خط استوا می‌تابد و قطب شمال و جنوب برابر است. نیاکان ما معتقدند لحظه تحویل سال مقدس است. در این لحظه درهای آسمان باز می‌شوند و برکات سرازیر می‌گردند.»

وی درباره فلسفه نوروز نیز بیان کرد: «با توجه به روایت‌های افسانه‌ای ایران آغاز پیدایش جشن نوروز را به برتخت نشستن جمشید پادشاه اسطوره‌ای ایران نسبت داده‌اند. همچنین برخی معتقدند خداوند در اولین روز از ماه فروردین کار خلقت انسان و دیگر مخلوقات را به پایان رسانده و مردم برای سپاسگزاری و قدردانی از خداوند و نعمت‌های او در این روزها به نیایش و شادمانی می‌پردازند.»

فرزانه بهار ادامه داد: «نیاکان ما معتقدند در 5روز آخر سال و 5روز اول سال ارواح پاکان اجازه دارند به زمین بیایند و به میان بازماندگانشان بروند و از آن‌ها بازدید کنند. یکی از معانی فروردین فرودهای پاکان و فروهرهای ایرانیان است. بنا به عقیده پیشینیان، گذشتگانی که با روان و وجدان پاک از تن جدا شده‌اند، برای سرکشی‌خان‌ومان دیرین خود فرود می‌آیند و 10شبانه‌روز روی زمین به سر می‌برند. به مناسبت فرود آمدن فروهرهای نیاکان، هنگام نوروز را جشن فروردین می‌نامند. ارواح نیاکان برای مردم ما از قدیم خیلی مهم بوده‌اند. ما معتقدیم وقتی به زمین می‌آیند برایمان دعا می‌کنند و به زندگی ما برکت می‌بخشند.»

یکی از نمادهای مهم آخر سال آیین چهارشنبه سوری است که بهار درباره آن این چنین توضیح داد: «در گذشته با همین تفکر که نیاکان به زمین می‌آیند برای استقبال از آن‌ها آتش می‌افروختند. آتش نماد تکرار و گذر سیاوش از آتش است. ملاقه‌زنی دیگر سنت قدیم ایرانیان است. ملاقه‌زنی هم نماد ارواح نیاکان است که به میان ما می‌آیند. فال گوش ایستادن و کارناوال‌های شادی هم از دیگر سنت‌های این شب بود که امروزه از آن‌ها فقط حاجی فیروز برای ما به یادگار مانده است.»

وی تأکید داشت: «تمام نمادهای باستانی ما ارزشمند و قابل تفکر هستند. حتی پهن‌کردن سفره هفت‌سین. این سفره هم برای این است تا ارواح ببینند بازماندگانشان شاد هستند و خیالشان آسوده باشد.»

133494.jpg

هفت مقدس

هفت از قدیم برای ما عدد مقدسی بوده است. هفت شهر عشق، هفت‌خوان رستم و... معتقدیم عدد خوش یمنی است. البته گذشتگان ما چیزهای دیگری مانند گلاب، عسل، بیدمشک و... را سر سفره قرار می‌دادند. فرزانه بهار با اشاره به این موضوع در ادامه صحبتش به توصیف تعدادی از سین‌های سفره هفت‌سین پرداخت و گفت: «سمنو یک خوراک مقدس و به‌منظور برکت و باروری است. پخت آن کاری مختص زنان بوده است. در کشورهایی که زمانی جزو ایران بوده‌اند سمنوپزان همچنان به‌قوت خودش باقیست. در شهر درق در خراسان شمالی آن را به ثبت ملی رسانده‌اند. «سنجد» نماد باروری، عشق و دلدادگی است.»

برخی می‌گویند تخم‌مرغ و ماهی جزوی از فرهنگ باستان ما نیست. دکتر بهار در این باره توضیح داد: «این دو نماد ایران باستان است. در کتاب‌های گذشته از دید ایرانیان باستان جهان مانند تخم‌مرغ است و زمین مانند زرده تخم‌مرغ در مرکز آن قرار گرفته است. وقتی تخم‌مرغ را رنگ کرده و سر سفره هفت‌سین می‌گذاریم بدین معناست که از آفرینش زمین تقدیر می‌کنیم. ماهی سفره هفت‌سین نیز سنت کامل ایرانی و نماد ماه اسفند است. از نگاه نیاکان ما ماهی ‌ها در قنات‌ها و کاریزها هستند که قداست دارند. آن‌ها باور داشتند ماهی نماد نگهداری است، درست مانند دو کرماهی که دور درخت زندگی می‌چرخند و از آن نگهبانی می‌کنند .از اجزای دیگر سفره هفت‌سین سبزه است. در گذشته رسم بر این بود که در ابتدای سال 7غله را سبز می‌کردند، هر کدام بیشتر سبز می‌شد آن را می کاشتند، به نوعی برای خودشان پیشگویی می‌کردند که چه چیزی را کشت کنند.»

وی در انتهای سخنش تأکید داشت: «گذشتگان ما تأکید زیادی به شاد زندگی‌کردن و بودن در کنار یکدیگر داشتند و از هر فرصتی برای آن استفاده می‌کردند، اما این روزها می‌بینیم مردم ما مانند گذشته نیستند و مردم عید نوروز را به‌طور همگانی جشن می‌گرفتند اما الان جشن‌های ما خصوصی شده است.» 

133495.jpg

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی