کد خبر : 96506
/ 07:50

تاریخ در گذر سیل

بارش‌های سیل آسای اخیر چه بر سر جاذبه های تاریخی و گردشگری استان آورد؟

تاریخ در گذر سیل

شهرآرا آنلاین - اردلان | نوروز امسال، بهار نه‌تنها دشت و دمن و خاک، که چشم و دل مردم ایران را هم بارانی کرد؛ آن‌قدرکه جمله «سیل آمده» بیشتر از «عیدتان مبارک» سر زبان‌ها چرخید و تکرار شد. حالا هم که سال تازه می‌رود تا به پایان هفته سوم برسد، همچنان سیل و ویرانی‌های آن در صدر خبرها قرار دارد و گفتن از خسارت‌های چند‌هزار‌میلیاردی‌اش در چهارگوشه ایران یا هشدارها درباره خطرهای احتمالی بی‌کم و کاست، تکرار می‌شود. اما در‌کنار خسارت به راه‌ها، جاده‌ها، خانه‌ها، تأسیسات شهری و جان آدم‌ها، بسیاری از آثار تاریخی کشور هم آسیب دیدند؛ آثاری که حتی اگر بتوان آن‌ها را دوباره ساخت، قطعا دیگر قدمت و ارزش پیشین خود را نخواهند داشت. همین مسئله سبب شد در گزارش پیش رو در‌کنار بیان آمار خسارت به بناهای تاریخی استان خراسان و دیگر استان‌های درگیر سیل، نقبی بزنیم به چگونگی حفظ این آثار در‌برابر بلایای طبیعی و از تمهیداتی بگوییم که برای پیشگیری از خطر اندیشیده شده است یا می‌توان به آن‌ها فکر کرد.

 

آثار تاریخی خسارت‌دیده در استان خراسان‌رضوی

استان خراسان:

١۶٠٠ 

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت شده ملی

 

کاشمر

۵٣

اثر تاریخی شناسایی شده است

١١

‌اثر از این تعداد به ثبت رسیده است

۵

حداقل ۵‌اثر نیازمند بازسازی اضطراری هستند.

آثار خسارت‌دیده

﷯ قلعه تاریخی بزنجرد: دیوار این قلعه تاریخی هزار ساله، در گذشته، شکاف کوچکی داشته که در بارندگی‌های اخیر عمیق‌تر شده است؛ آن‌چنان‌که میراث فرهنگی کاشمر ناچار شده دو خانه مجاور این اثر را تخلیه کند.

﷯ یخدان گلی کاشمر: دیوار پیرامونی این یخدان قدیمی که عمر آن به دوره قاجار می‌رسد، خراب شده است.

﷯ آرامگاه امامزاده قاسم ارغا: سقف این مکان متبرکه ترک برداشته و خطر ریزش آن جدی است.

برآورد خسارت: 

هزینه خسارت به قلعه تاریخی بزنجرد باید دقیق‌تر بررسی شود اما بازسازی و مرمت یخدان گلی و آرامگاه امامزاده قاسم ارغا نیازمند ۲۰۰میلیون ریال اعتبار است.

۲۰۰میلیون ریال

 

خلیل‌آباد

٨٠

اثر تاریخی شناسایی 

شده است

٢۶

‌اثر از این تعداد به ثبت رسیده است

در این خطه بسیاری از آثار تاریخی نیازمند مرمت هستند که مدرسه تاریخی سلطان‌العلما، مسجد جامع و سرای امین‌التجار از آن جمله است.

آثار خسارت‌دیده

﷯ مقبره سید‌اسماعیل نبوی: 

دچار نم‌زدگی شده اما خوشبختانه به نمای آن خدشه‌ای وارد نشده است. 

برآورد خسارت: 

نیاز به کارشناسی بیشتر دارد.

 

توس

١٠

مجموعه توس شامل شهر تاریخی تابران، روستای پاژ و محدوده منفصل شهری بیش‌از ١٠‌اثر ثبت‌شده ملی دارد.

آثار خسارت‌دیده

﷯ باره (دیوار): دیوارهای خشتی گرد شهر تابران توس هزار سال است که در‌معرض باد و باران و توفان‌های متعدد روزگار قرار دارند و گرچه از ارتفاع دیوارها در این مدت کاسته شده، همچنان پابرجاست. در باران‌های اخیر نیز این دیوارها سرگذشتی مانند قبل داشتند. به‌طور‌کلی آثار خشتی نیاز به مرمت و نگهداری مداوم دارند و باره شهر تابران نیز از این امر مستثنا نیست.

﷯ ارگ: خوشبختانه ارگ تاریخی تابران توس با قرار‌داشتن روی بلندی (که اندیشه پیشینیان نیز برای حفظ ارگ حکومتی همین بوده است) در بارش‌های سیل‌آسای اخیر آسیبی ندید. هرچند محافظت از این ارگ هزار‌ساله تنها با یک ورقه آلومینیومی روی آن، در حوادث غیرمترقبه آینده، چندان امیدبخش نیست.   

﷯ دروازه رودبار: بیشترین نگرانی در بارش‌های اخیر متوجه دروازه رودبار بود که در‌کنار کشف‌رود قرار دارد و با اندکی طغیان رودخانه درمعرض خطر قرار می‌گیرد. خوشبختانه پس از هشدارهای هواشناسی، کانال‌هایی توسط پایگاه میراث فرهنگی توس برای هدایت آب از دروازه رودبار به داخل رودخانه تعبیه و این اثر تاریخی نیز از معرض خطر دور نگاه داشته شد.

 

بردسکن‌

١٢٠

اثر تاریخی شناسایی شده است

٣٠

‌اثر از این تعداد به ثبت رسیده است

٨٠%

به گفته رئیس میراث فرهنگی بردسکن ۸۰‌درصد بناهای تاریخی شهرستان بردسکن نیاز به مرمت دارند.

آثار خسارت‌دیده 

﷯ برج علی‌آباد: این برج که بومیان منطقه به آن مقبره کشمر هم می‌گویند، یادگار دوره کیانیان است. دیواره‌های برج علی‌آباد بر‌اثر بارندگی‌های شدید این روزها خسارت دیده و نیازمند مرمت اضطراری است.

﷯ رباط کبودان: این رباط قاجاری هم با اینکه شالوده بنای آن با سنگ سقف و ستون خورده، تاب بارش تند باران را نداشته و این روزها احوال خوشی ندارد.

برآورد خسارت: 

٢میلیارد ریال

 

اتفاق‌های خوش و باران‌های رحمت

وطن آسیب فراوان دیده و آستینمان از داغی که دیده‌ایم تر است اما بی‌انصافی است که تنها زشتی سیل را ببینیم و از برکت باران نگوییم. باران بارید و بارید تا دشت‌ها و دمن‌ها سبز شوند و رگ خشکیده رودخانه‌ها خون بگیرند. همین ابتدای سال آب دریاچه ارومیه، بیش‌از ۴۰درصد افزایش پیدا کرد و سطح آب در همان روزهای اول بارش بیش‌از ۳۰سانتی‌متر بالا آمد. دریاچه زیبای مهارلو در استان فارس نیز احیا شد و جلوه همیشگی‌اش را یافت. با آبگیری تالاب بین‌المللی هامون، کوه باستانی اوشیدا در قلب آن چشم‌اندازی تماشایی یافت. زاینده‌رود پررمق‌تر از همیشه راه خویش در پیش گرفت و تالاب گاوخونی پس‌از ۱۵سال آبگیری شد. دوران تشنگی تالاب هورالعظیم هم به سر آمد و لب‌های برآماسیده‌اش آب و رنگ یافت. همچنین سیل در ایلام، منجر به کشف دو خمره آذوقه از دوره اسلامی شد. به‌دنبال سیلابی‌شدن رودخانه زرانگوش و شکست جداره‌ها براثر سیل، بخشی از دو خمره ذخیره آذوقه پدیدار شد و از دل خاک بیرون آمد.

 

آثار تاریخی خسارت‌دیده در ایران

 

استان گلستان

٨٢۴

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

بناهای خسارت‌دیده

برج قابوس دچار نم و رطوبت‌زدگی و بخش‌هایی از پل تاریخی آق‌قلا هم دچار نشتی آب شده است. سیل علاوه‌بر این راه دسترسی به مجموعه خالد نبی و گورستان تاریخی آن را بست. سقف بسیاری از موزه‌ها چکه می‌کند و حدود ۲۰‌درصد از بافت تاریخی و دیوار گرگان  که در بستر دریاچه بود و بافت گمیشان آسیب دید.

برآورد خسارت: 

بیش از ٣٨٠میلیارد ریال

 

استان مازندران

٧۶٠

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

بناهای خسارت‌دیده

باران شدید و سیلاب به پل تاریخی شاپور در شیرگاه، پل تاریخی فرح‌آباد، سایت موزه گوهرتپه، ساختمان گمرک بابلسر و حمام‌های تاریخی شهر گلوگاه، بخش‌هایی از زیرساخت‌های گردشگری منطقه توسکا، چشمه گلوگاه و منطقه نمونه گردشگری جوارم سوادکوه آسیب جدی وارد کرده است.

برآورد خسارت: 

٨۶میلیارد ریال

 

استان همدان

١٠٠۴

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

برآورد خسارت: 

۳۸‌میلیارد و ۸۰۰ میلیون ریال 

بناهای خسارت‌دیده

دیواره‌های پل زرامین فرو ریخته و نیاز به مرمت اضطراری دارد. یخچال میر‌فتاح هم که تنها بنای خشتی استان همدان و تنها یخچال غرب کشور بود، به‌طور‌کامل تخریب شد.خانه قاجاری اقتداری نم از سقف آن گذشته و رطوبت در جان دیواره‌هایش تار تنیده است. پل ۴٠٠ ساله فرسفج تویسرکان، در بارش‌ها کمر خم کرده و پایه‌های آن در‌حال فرو‌ریختن  است. مسجد خشتی بازران شهرستان فامنین نیز آسیب دیده و به ۱۰۰‌میلیون تومان اعتبار برای مرمت نیاز دارد.

 

استان کرمانشاه

٢٢۵٠

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

برآورد خسارت: 

١۴٠میلیارد ریال

بناهای خسارت‌دیده

عمارت خسرو، کانال آب‌رسانی ساسانی، پل کوچه، پل چهر، طاق گرا، خانه ساری‌اصلانی و مقابر ابودجانه، از‌ مهم‌ترین بناهای تاریخی آسیب‌دیده در بارش‌های اخیر استان هستند. همچنین برخی زیرساخت‌های گردشگری استان در مناطق تفریحی همچون سراب روانسر، سراب قنبر و غار قوری قلعه حدود ١٢‌میلیارد‌تومان خسارت دیده‌اند.

 

استان فارس

٢٨٨٢

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

برآورد خسارت: 

خسارتی بر جای نگذاشت.

بناهای خسارت‌دیده

نقش رستم که ترک‌هایی بر پیکره داشته این روزها نفوذ آب دهان باز کرده و خطر تخریب رادر پی دارد. بازار و حمام وکیل دچار آب‌گرفتگی شده بودند که آب را با پمپ تخلیه کردند. تخت جمشید خوشبختانه با کانال‌ها و آبراهه‌های باستانی از بیم خطر دور شد. همچنین صفه‌سازی آرامگاه کوروش و گابیون‌بندی جداره‌های رود پشت آن در دهه‌۸۰ پاسارگاد را حفظ کرد.

 

استان لرستان

٢٣٨٠

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

برآورد خسارت: 

۵٠٠میلیون ریال

بناهای خسارت‌دیده

پل تاریخی افرینه برای همیشه با آب رفت و پایه‌های قاجاری پل کشکان هم فرو ریخت. همچنین رانش زمین، بخشی از ضلع غربی تپه‌ای را که  قلعه فلک‌الافلاک روی آن بنا شده است، تخریب کرد.

 

استان خوزستان

٧۶٧

اثر تاریخی و فرهنگی ثبت‌شده ملی

برآورد خسارت: 

چند‌صد میلیارد ریال

بناهای خسارت‌دیده

پس‌از وقوع سیل، آب تا یک کیلومتری محوطه‌های باستانی هفت‌تپه و چغازنبیل رسید و ١٢کیلومتر از جاده دسترسی به این محوطه را تخریب کرد. همچنین زباله‌ و لاشه‌های حیوانات بند گرگر و سازه‌های آبی شوشتر را بند آورده است؛ براساس برآوردهای اولیه ٣٠میلیون‌تومان تنها برای لای‌روبی بند میزان رودخانه گرگر نیاز است تا حجم زباله‌هایی که تا عمق ١٠متری این بند تاریخی را پوشانده، تخلیه شود. همچنین بخشی از سازه‌های آبی شوشتر تخریب شد و به زیر آب رفت. سقف بقعه متبرکه سیداحمد تفاخ هم در‌اثر بارندگی‌های ممتد فرو ریخت و بخشی از خانه «بیت‌الشیوخ» منطقه عامری اهواز نیز تخریب شد. در‌کنار همه این‌ها بنای معین‌التجار در مرکز اهواز و شهر تاریخی مگرنات را نیز به این فهرست بلندبالا اضافه کنید که این دو نیز  نیز در‌معرض خطر تخریب احتمالی قرار گرفته‌اند.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی