کد خبر : 97413
/ 09:55
داستان مسجدی‌که تبدیل به احسن شد

مروی‌ها در انتظار آغاز فعالیتِ مکان جدید

گاهی تغییر یک مسئول شرایطی را به وجود می‌آورد که برخی تلاش می‌کنند با رسانه‌ای کردن پرونده‌ها و پروژه‌های تعیین تکلیف شده در دوران پیش از انتصاب وی، فضا را به نفع خود تغییر دهند.

مروی‌ها در انتظار آغاز فعالیتِ مکان جدید

شهرآرا آنلاین - رضا توسی |  انتصاب تولیت جدید آستان قدس رضوی هم از این حاشیه به دور نبود. تنها چند روز بعد از ابلاغ حکم حجت‌الاسلام‌والمسلمین مروی از سوی مقام معظم رهبری، برخی افراد به مطرح کردن مجدد پرونده تخریب مسجد مروی‌های مشهد در فضای مجازی پرداختند تا شاید این تشابه نام باعث تغییراتی در سرنوشت مکانی این مسجد و البته طرح‌های اجرایی در اطراف حرم شود؛ غافل از آنکه داستان مسجد مروی‌های کنونی مدتی است با رضایت و توافق تمامی افراد مرتبط با آن به پایان رسیده است و همگان در انتظار فعالیت مسجد مروی‌های جدید هستند.

 

از بسته‌شدن قرارداد آخال تا مسجدی به نام مروی‌ها

بد نیست بدانید که ماجرای مسجد مروی‌ها در اصل ماجرایی حدود 130ساله است. ماجرایی که نقطه آغاز آن بسته شدن قرارداد آخال بود. معاهده‌ای میان امپراتوری روسیه و ایران ناصرالدین‌شاهی که ۳۰ شهریور ۱۲۶۰ بسته شد و در جریان آن بخش‌های درخور توجهی از ایران از جمله بخارا، سمرقند، خیوه، مناطق ترکمن‌نشین شرق دریای خزر و البته مرو به حکومت تزاری واگذار شد. این قرارداد حاشیه بزرگ دیگری هم داشت و آن مهاجرت تعداد بسیار زیادی از ساکنان شیعه مرو به مشهد و سکونت آن‌ها در این شهر بود. خاندان‌هایی که بیشتر آن‌ها در بخشی از کوچه اصلی ارتباط‌دهنده بالاخیابان مشهد به محدوده نوغان که در قدیم کوچه آب‌میرزا خوانده می‌شد و الان به نام نوغان4 شناخته می شود، ساکن شدند. درست در مرکز محدوده سکونت خاندان‌های مروی در کوچه نوغان4 میدانگاهی قرار داشت که از همان زمان تاکنون تپل‌محله نامیده می‌شود. میدانگاهی که در همان نخستین سال‌های حضور مروی‌ها در مشهد، در یک سمت آن مسجدی ساخته شد که مطابق رسم آن زمان مشهد به نام سازندگان آن، مروی‌ها نام گرفت. این مسجد از زمان تأسیس تاکنون وقایع بسیاری را به خود دیده است که آخرینش بازسازی آن پس از یک آتش‌سوزی درونی در اواخر دهه60 و آغاز دهه70 بود. گستردگی این بازسازی به حدی بود که تمام آثار سازه اولیه بنا و البته تغییرات مختلف ساختمانی رخ‌داده در آن طی حدود 130سال گذشته را نابود کرد تا بدین‌گونه از منظر ساختمانی، هویت مسجد کاملا نو شده باشد. با این وجود مسجد به کار خود ادامه می‌داد و نمازهای روزانه و آیین‌های مذهبی در آن برگزار می‌شد تا اینکه در جریان اجرای طرح نوسازی و بهسازی بافت اطراف حرم مطهر رضوی نوبت به تپل‌محله و سازه‌های مختلف ساختمانی موجود در آن رسید. در این هنگام بود که برخی فعالان هویتی و البته مسئولان فرهنگی شهر به تکاپو افتادند تا از نابودی کامل این قطعه از هویت شهر مشهد جلوگیری کنند. در همین راستا در میانه تیرماه سال 97 جلسه‌ای با حضور رئیس کمیسیون فرهنگی شورای‌ اسلامی شهر مشهد، شهردار منطقه ثامن، تعدادی از فعالان سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه هویت مشهد، مدیر قطاع 2 شهرداری ثامن و متولیان آن برگزار شد. جلسه‌ای که حاضران در آن با توجه به اینکه هیچ اقدامی ازسوی میراث فرهنگی برای ثبت این بنا تا آن زمان صورت نگرفته و همچنین هیچ اثری از مسجد اولیه به جز نام آن باقی نمانده بود، سرانجام متولیان بنا بر حفظ میراث ناملموس مسجد مروی‌ها یعنی تاریخچه، نام و فعالیت‌های آن و صد البته انقال بنا به نزدیک‌ترین محدوده ممکن با رضایت کامل توافق کردند. توافقی که البته مقرر شد پس از همراه شدن اداره‌ اوقاف‌و‌امور خیریه و سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان با آن اجرایی شود. پس از این جلسه مدتی موضوع مسجد مروی‌ها از صفحه رادار رسانه‌ها محو شد تا اینکه به‌ناگاه در اواخر آبان‌ماه همان سال حجت‌الاسلام پژمانفر، نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی که عضو کمیسیون فرهنگی مجلس هم هست، با صدور بیانیه‌ای نسبت به تخریب این مسجد هشدار داد. او در بیانیه خود تلاش برای تخریب مسجد مروی‌ها را پروژه‌ای مشابه تخریب مسجد معجردار دانست و خواستار دخالت مسئولان مختلف مشهدی برای جلوگیری از این تخریب شد.

نخستین فردی که به این سخنان واکنش نشان داد، رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر مشهد بود. احسان اصولی که به همت وی نخستین جلسه برای تعیین وضعیت مسجد در تیرماه برگزار شده بود، در پاسخ به عضو مشهدی کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: ساختمان مسجد مروی‌ها، بنای تاریخی و میراثی نیست اما از سوی دیگر، این مسجد میزبان برنامه‌های فرهنگی بسیاری بوده و هیئت ابوالفضلی‌های آن هم از هیئت‌های قدیمی مشهد بوده و سال‌ها قدمت دارد و بر این اساس، از جمله میراث معنوی شهر به حساب می‌آید و بر این اساس لازم است هویت فرهنگی و نه کالبدی این مسجد حفظ شود.

وی افزود: با توجه به این امر و بر اساس اقداماتی که شهرداری منطقه ثامن انجام داده، قرار است در نزدیکی همان محل که در مسیر هم نباشد، زمینی را در اختیار تولیت مسجد قرار دهد و بنای جدید مسجد در آنجا احداث شود و هماهنگی لازم بین تولیت مسجد و اداره اوقاف نیز شکل گرفته است.مرجان اکبری، معاون میراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان‌رضوی هم در تکمیل سخنان اصولی گفت: مسجد مروی‌ها بر خلاف مسجد حوض معجردار، ثبت ملی نشده است؛ بنابراین در حوزه میراث‌فرهنگی قرار نمی‌گیرد. باید گفت تمامی ابنیه اطراف حرم از اهمیت برخوردار هستند؛ برخی ارزش کالبدی دارند، برخی معنوی و حکم روح شهر را دارند؛ بنابراین نابودی کامل آن‌ها مورد قبول میراث‌فرهنگی نیست.

چند روز بعد از این سخنان هم با برگزاری جلسه‌ای مشترک بین مدیرکل، معاون حقوقی اوقاف خراسان‌رضوی و مسئول امور رسیدگی به مساجد مشهد و شهردار منطقه ثامن، حجت‌الاسلام احمدزاده هم که خود از فعالان مسجد مروی‌ها بود، بر تبدیل به احسن این مسجد مهر تأیید گذاشت تا روند انتقال آن به مکان در نظر گرفته شده جدید آغاز شود.

 

مسجدهایی که بدون حاشیه ادغام شدند

این روند انتقال که هنوز هم البته با کندی ناشی از شرایط محدوده مکانی مسجد در روزهای نخست سال جاری که هر نوع اقدام عمرانی را به پایان فصل حضور زائران در مشهد، موکول می‌کند، ادامه دارد.

در همین راستا علی صابری، معاون برنامه‌ریزی شهرداری منطقه ثامن درباره آخرین وضعیت مسجد مروی‌ها به ما گفت: با اجرایی شدن طرح بهسازی و نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی، رقبات وقفی مساجد متعددی به دلیل قرار گرفتن در طرح بر اساس قانون وقف درباره موقوفات و با توافق‌های انجام‌شده تبدیل به احسن شده است که مسجد مروی‌ها یکی از این موارد است. پیش از این با تبدیل به احسن 11مسجد کوچک، مسجد امام خمینی در ابتدای ره‌باغ نعیم، حاشیه میدان امیرالمؤمنین احداث شده و همچنین مسجد امام صادق(ع) که همچون مسجد مروی‌ها در مسیر شعاعی رضوان قرار داشت، با تکیه علی‌اکبری‌ها بدون هیچ حاشیه‌ای ادغام شد.

صابری افزود: مسجد مروی‌ها هم با توجه به قرار گرفتن در محدوده تقاطع خیابان شارستان رضوی و خیابان رضوان و با توافق‌های انجام‌شده با اداره اوقاف و نیز متولیان مسجد تبدیل به احسن شده و بنای جدید مسجد با حفظ نام و هویت میراث ناملموس آن در ابتدای کاشانی 12 با رضایت کامل متولی موقوفه و نیز هیئت امنای مسجد ایجاد خواهد شد.

 

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی