کد خبر : 97467
/ 08:14

«سنو» و آغاز راهی نو

ثبت جهانی زراعت زعفران مبتنی بر قنات در سرسبزترین روستای گناباد، امیدها بر رونق گردشگری این روستا افزایش یافت

«سنو» و آغاز راهی نو

شهرآرا آنلاین - سعادتمند، سیدی| هوا تاریک است و تیغ آفتاب هنوز پهنه آسمان را شیار نکشیده است که با جمعی از خبرنگاران، عکاسان و کارکنان اداره میراث فرهنگیِ مشهد، همراه می شویم، چرخِ ماشینمان را توی جاده گناباد می اندازیم و میانه خواب و خاطره راهی می شویم تا خودمان را به مراسم «ثبت جهانی زراعت زعفران مبتنی بر قنات» در روستای «سنو» برسانیم. این مراسم قرار است با حضور استاندار، معاون وزیر جهادکشاورزی، مدیرکل میراث فرهنگی خراسان رضوی و جمعی دیگر از مسئولان استانی و محلی در روستای سنو برگزار شود تا کورسوی امیدی باشد برای کارآفرینی ، رونق اقتصادی و گردشگری روستایی در اقلیم کویری خراسان.

 

در مسیر گناباد

نقشه، روستایِ سنو را در ده کیلومتری شهر گناباد نشان می دهد. سرسبزی جاده های باران خورده در مسیر، با طلوع آفتاب، پرده از زیبایی خود بر می دارند و رخ عیان می کنند. باران های اخیر حتی بیابانی ترین خاک ها را هم سر ذوق آورده است تا با بهار همراه شوند و بر خلاف سال های پیش که در ۴ فصل سال یک رنگ بودند، حالا پیراهنی تازه تن کنند که رنگش را از سبزی چمن و گل های بهاری گرفته است.

 

دشت ریواس زیبد

مسیر را با زیبایی هایی که اردیبهشت روی راه پاشیده است، طی می کنیم. از شهر تربت و گناباد می گذریم تا اینکه در دوازده کیلومتری گناباد به سمت سنو، ماشین به اندازه درنگ کوتاهی ترمز می زند تا دقایقی را به تماشای «دشت ریواس زیبد» بگذرانیم. پا که بیرون می گذاریم، نسیم، عطرِ چند گیاه دارویی را که با هم درآمیخته است زیر دِماغ می نشاند. ٢ سمت جاده تا کیلومترها قرمز می زند. این نقطه که محلی ها به آن «ریواچ» هم می گویند، یکی از زیباترین و در عین حال معروف ترین جاذبه های گردشگری گناباد است که۵٠٠ هکتار مساحت دارد. ریواس این منطقه محافظت شده و متعلق به منابع طبیعی است؛ تنها گونه ریواس از نوع ساقه بلند و سرخ رنگ در ایران و جهان است که در طول ٢ ماه عمر خود به رنگ های مختلفی در می آید تا اینکه سرانجام تمامی برگ ها و ساقه و گلش رنگ سرخ به خود می گیرند و خشک می شوند. جالب است بدانید که از خشک شده این گیاه در داروسازی استفاده می شود. اگرچه دشت زیبد به نام ریواس معروف شده است اما در بخش جنوبی آن در محدوده وسیعی «خار انگبین » یا «ترنجبین» نیز رشد می کند.

 

جشنواره زعفران در روستای سنو

فاصله ٢٩۴ کیلومتری مشهد-گناباد که تمام می شود از میدان شهدای این شهر به سمت میدان بجستان می چرخیم تا پا در مسیر روستای سنو بگذاریم. این روستا که بعد از روستاهای رهن و ریاب قرار گرفته، جزو آخرین روستاهاست که در سمت راست انتهای جاده واقع شده است. به دلیل وجود کوه های بلند، هوایش با اختلاف ملموسی سردتر از گناباد است و همین مسئله افزون بر قرارگیری چشمه های فراوان آب، آن را به سرسبزترین روستای این اطراف بدل کرده است. پرآب ترین چشمه خراسان که از دلِ کوه های این روستا می جوشد، سبزی و زیبایی آن را به کمال رسانده است. زیبایی آن با مراتع پر علف و دشت هایِ پر گلش آن قدر چشم نواز است که گمان می کنید خدا برای سِنو سنگِ تمام گذاشته است. عقربه ساعت، عدد ٩ را نشان می دهد که به روستای سنو می رسیم. تابلوی «به زعفرانی ترین روستای ایران خوش آمدید» در کنار میدانی که گل های بزرگ زعفران به شکل مجسمه در میانه اش قرار گرفته است، تأیید کننده دلیل انتخاب فائو برای ثبت جهانی زراعت زعفران در این روستاست.

جمعیت زیادی از اهالی که معلوم است از صبح زود در میدان اصلی آبادی جمع شده اند، در اولین تماشا در نگاهمان می نشینند. غبارِ اسپند و عطرش آسمان آبادی را پر کرده است و چند پرده خوش آمدگویی و بنرهای بنفشی که گل زعفران را قاب گرفته اند و روی آن شرح ماجرای این ثبتِ جهانی نقش خورده است، در اطراف به چشم می‎ خورد. صدایِ پسربچه ای که دست در دست پدربزرگش دارد و با ذوق می گوید: «امروز همه از سراسر ایران به روستای ما آمده اند»، لبخند را روی لبمان پر رنگ تر می کند. میهمان ها که می رسند، گروه رقصِ با چوب روستای سنو که ساز و دهل می نوازند و مردانش با لباس محلی در میانه می چرخند، از دور پیداست. گروه باشگاه پروش اسب آریای بیدخت هم آمده اند تا در مراسم خوش آمدگویی، رژه بروند. آن طور که دهیار روستای سنو می گوید، مراسم ثبت جهانیِ زراعت زعفران با استفاده از آبِ قنات، چند ماهِ پیش به تأیید «سازمان بین المللی فائو» رسیده و این میهمانی در واقع جشنی است برای معرفی آن به مردم خطه خراسان و هم وطنانمان.

قطعا اینکه مردمِ روستایی سبز در دل کویر، با جمعیتی که به ٢٠٠٠ نفر هم نمی رسد، می توانند شیوه کشاورزی شان را -که میراث پدرانشان است- به تأیید جهانی برسانند، نه تنها مایه مباهات است، بلکه الگو گرفتن از این حرکت، می تواند سرمشق خوبی برای دیگر روستاها و آبادی های استان و کشورمان باشد تا خودشان را دست کم نگیرند و درهای رونق و پیشرفت را به روی اهالی خود باز کنند، اگر باور کنیمهیچ روستایی در این خاک وجود ندارد که دستش از ظرفیت های مختلف خالی باشد. مراسم ثبت این رویداد با مُهرخوردنِ تمبرِ کشتِ زعفرانِ سنو به پایان می رسد.

بازدید از بازارچه محلی روستا، مقصد بعدی است. اهالی غرفه هایی را دایر، و در آن محصولات دامی، گیاهان دارویی و صنایع دستی خود را عرضه کرده اند. پاسبان، یکی از اهالی روستا ،می گوید: «ما صنایع دستی مختلفی مانند جاجیم، گلیم و قالی داریم که کم کم دارند از بین می روند و قصد داریم آن ها را با عرضه در بازارچه های محلی احیا کنیم.» سفال و گلدوزی سنتی بر روی پارچه در کنارِ تون بافی از دیگر هنرهای زنان این روستاست که محل خوبی برای کارآفرینی است.» جالب است بدانید که آب فراوان در روستای سنو علاوه بر رونق کشاورزی و زراعت زعفران، این فرصت را فراهم آورده است تا اهالی به کشتِ گل محمدی نیز تمایل پیدا کنند. کشتِ این گل از آنجا که نوپاست هنوز زمین های زیادی را به خود اختصاص نداده است اما قطعا تمرکز و سرمایه گذاری بر رویِ این محصول هم می تواند اتفاق خوب و تلاش نتیجه داری در حوزه رونق اقتصادی روستاها باشد.

 

افتتاح اولین اقامتگاه بوم گردی «سنو»

اهالی این روستا، امروز ۵ اردیبهشت، علاوه بر ثبت جهانیِ زراعتِ زعفرانش، شاهدِ افتتاحِ نخستین اقامتگاه بوم گردیِ سنو و نهمین اقامتگاه بوم گردی گنابادند. حوالی ظهر روبان بنفش این اقامتگاه که به نامِ «باباحسن» تابلو خورده است، به دست ترابی، معاون گردشگری و زیارت استانداری خراسان رضوی، بریده شد تا گام های تازه ای در راستای رونق گردشگریِ روستایی نیز برداشته شود.

 

اقامتگاه بوم گردی، هتل نیست

ابوالفضل مکرمی فر، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، در پاسخ به سؤال خبرنگار شهرآرا مبنی بر انتقاداتی که برخی از گردشگران به کیفیت پایین خدمات ارائه شده توسط برخی از اقامتگاه های بوم گردی دارند و آسیبی که این امر ممکن است به گردشگری ایران وارد کند، می گوید: «اقامتگاه های بوم گردی بر اساس تاریخ و هویت یک شهر یا آبادی معمولا در خانه ها یا بافت های تاریخی ایجاد می شوند و با هتل ها تفاوت دارند. البته استانداردهایی در سازمان میراث فرهنگی تعریف شده که مجوز ساخت اقامتگاه های بوم گردی منوط به رعایت آن هاست. یعنی قطعا اگر این شاخص ها رعایت نشوند، مجوزی صادر نخواهد شد.» او ادامه می دهد: «ما پس از صدور مجوز هم کارگاه های آموزشی رایگانی در بحث مهمان نوازی و... برگزار می کنیم و شیوه تعامل با میهمانان و گردشگران، آداب میزبانی و دیگر اصولی را که باید یک اقامتگاه بوم گردی از آن برخوردار باشد، به آنان آموزش می دهیم و گواهی آموزشی برایشان صادر می کنیم.» به گفته این مقام مسئول شرکت در این کلاس ها تاکنون اجباری نبوده و بیشتر جنبه افتخاری داشته اما قرار است برای بالا بردن کیفیت در اقامتگاه های بوم گردی از این به بعد اجباری شود.

 

بومگردی ابزار رونق گردشگری است

مکرمی فر در ادامه بوم گردی را یکی از ابزارهای رونق گردشگری توصیف می کند که گرچه در ایران جوان است، با استقبالی که در این سال ها از آن شده، روز به روز در حال گسترش است. او تعداد مجوزهای ساخت و بهره برداری صادر شده برای اقامتگاه های بوم گردی در استان خراسان رضوی را ١۴٣ و تعداد بوم گردی های در حال فعالیت استان را ٣۶ عدد اعلام می کند.

مکرمی فر در پاسخ به سؤالی درباره لزوم نیازسنجی برای تعداد اقامتگاه های مورد نیاز برای هر روستا می گوید: «کشور ما یک میلیون و ٢٠٠ هزار اثر تاریخی دارد که ١۵٠٠ اثر آن تاکنون در خراسان رضوی ثبت شده و افزون بر این ٢٠٠٠ اثر نیز شناسایی شده است؛ بنابراین در نقطه نقطه خراسان جاذبه تاریخی، فرهنگی، طبیعی و میراث ناملموس داریم. با توجه به این ها اگر ما صدها بوم گردی هم در استان داشته باشیم، باز کم است.» او ضعف استان را ناتوانی در اطلاع رسانی صحیح این ظرفیت ها به گردشگران می داند، نه تعداد اقامتگاه ها.

وجود این ضعف موجب می شود سؤال کنیم: بهتر نیست تا زمان رسیدن به نقطه مطلوب گردشگری به جای تشویق به افزایش تعداد اقامتگاه ها، تلاش کنیم شبکه نیازهای گردشگری روستا مانند دامداری، بازارچه صنایع دستی و... را ایجاد کنیم که مکرمی فر پاسخ می دهد: با ایجاد اقامتگاه های بوم گردی خود به خود این شبکه نیز در حال شکل گیری است. چنانکه امروز در بسیاری از اقامتگاه های بوم گردی بازارچه صنایع دستی، سفره خانه غذای سنتی، تورهای گردشگری و... به وجود آمده که هر کدام از این ها بر اساس آیین های هر منطقه شکل گرفته و افزون بر اشتغال زایی، به معرفی فرهنگ منطقه نیز کمک کرده است؛ بنابراین اقامتگاه ها فرصتی در حال رشدند.

 

موزه زعفران

تنها موزه زعفران و اولین موزه روستایی ایران مقصد بعدی ما بود که در قلب روستای سنو جا داشت. در این موزه مراحل کاشت، برداشت، پرکنی و فروش زعفران به نمایش گذاشته شده است. موزه ساعت بازدید ندارد، اگر به روستای سنو رفتید و تمایل به بازدید از موزه داشتید می توانید سراغ دهیاری را بگیرید تا یک نفر با آغوش باز همراهی تان کند.

 

چشمه سنو

برای رسیدن به چشمه های پر آب سنو از انتهای روستا به سمت منطقه سرآسیاب راهی می شویم. ماشین حدود ٢ کیلومتر راه خاکی را از میان دشت سبز و سرخ و زرد و بنفش گل های شقایق، خیار و کلزا می گذرد و ترمز می کند. یک کیلومتر آخر را باید از کنار جوی خروشان آب و ٧ آسیاب آبی که یکی از آن ها توسط میراث فرهنگی مرمت شده است، پیاده برویم تا به سرچشمه برسیم. چشم از تماشای باغ های بهشتی و مسیر سبز سیراب نمی شود. کنار سدی که بر سرچشمه بسته شده است، توقف می کنیم. از غار زیبای روستای سنو زیاد شنیده و خوانده بودیم، هم در اینترنت و هم از زبان دهیار که آن را بزرگ تر و زیباتر از غار علی صدر توصیف می کرد. هدف ما نیز از این پیاده روی نیم ساعته رسیدن به غار بود، اما به دلیل بسته بودن در دهانه غار از ادامه دادن راه منصرف شدیم. شناسایی، رئیس میراث فرهنگی گناباد، می گوید: غاز هنوز به طور کامل حفاری و شناسایی نشده است و تنها ۴٠ متر آن در دسترس است که همین حد هم خبر از وجود سفره های آب زیرزمینی فراوان در این غار دارد. دهانه غار اکنون بسته شده است تا جلوی خطر احتمالی سرازیر شدن سیلاب به روستا گرفته شود. اما در صورت تأمین اعتبار این غار ظرفیت تبدیل شدن به یک غار گردشگری -هم پای غار علیصدر- را دارد

 

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی