کد خبر : 97535
/ 08:39
مصداق‌هایی از رفتارهای خشونت‌آمیز که در جامعه با آن روبه‌رو می‌شویم

شاخ خشونت را بشکنیم

شاخ خشونت را بشکنیم

شهرآرا آنلاین - محبوبه عظیم‌زاده| صفحه حوادث روزنامه را که باز می‌کنیم، پر است از داستان‌های تلخ زندگی معمولی آدم‌معمولی‌هایی که فقط با یک لحظه از کوره‌دررفتن و عصبانیت پایشان به شرایطی باز شده است که برچسب «قاتل» به پیشانی آن‌ها خورده است و خودشان، خانواده و اطرافیانشان را درگیر دادگاه و دیه و رضایت‌گرفتن و این صحبت‌ها کرده‌اند. درصورتی که فقط با زدن یک تلنگر به خود در لحظه و کنترل‌داشتن روی عواطف و اعصاب‌خردی‌هایی که دچارش شده‌اند، انتهای قصه زندگی آن‌ها شیرین‌تر رقم می‌خورد. بیایید یک‌بار دیگر علت و معلول‌های پرخاشگری در اجتماع را با هم مرور و سعی کنیم از این به بعد در راستای کنترل آن قدم برداریم.

 

وقتی اسباب‌بازی‌ها ترویج‌کننده خشونت هستند

یک تفنگ کوچک دستش گرفته است و به هر کسی که مقابلش سبز می‌شود می‌گوید: «دستا بالا، بنگ!» پشت‌بند آن هم ادای تیرزدن را درمی‌آورد و هم‌بازی‌اش نیز حتما باید نقش روی زمین بشود و واقعا مقابلش جان بدهد! وقتی هم که با گوشی و تبلت مشغول بازی بشوند یک‌بند صدای تیراندازی و بزن‌بزن است که از آن بلند می‌شود. اینترنت هم که دردسترس است و مملو از فیلم‌ها و تصاویر خشونت‌آمیز. به نظر شما چنین وضعیتی مدیریت نمی‌خواهد؟ تأثیرگذاری بازی‌ها و فیلم‌هایی که کودکان می‌بینند، بر ذهن و رفتار آن‌ها در دوره‌های بعدی زندگی بر کسی پوشیده نیست. با این حال، خیلی وقت‌ها نظارتی روی آن‌ نیست، نه از جانب خانواده‌ها به‌منظور کنترل فضا و نه از جانب متولیان فرهنگی برای اِعمال دقت بیشتر در تولید اسباب‌بازی‌ها، توجه به ظاهر و مفهومی که منتقل می‌کنند و صدالبته طبقه‌بندی گروه هدف آن‌ها.

دکتر مجید ابهری، آسیب‌شناس و رفتارشناس اجتماعی: 

یک پژوهش میدانی که به‌وسیله گروه آسیب‌شناسی بنیاد علوم رفتاری انجام شد مشخص کرد که ٧۵درصد اسباب‌بازی‌های موجود در جامعه خشونت‌آفرین و بیشترین اسباب‌بازی‌های موجود در مغازه‌ها شامل تفنگ، شمشیر و تیروکمان است. همچنین ٩۵درصد فیلم‌ها و بازی‌های رایانه‌ای خشن و هیجان‌انگیز است و موجب ایجاد ناهنجاری‌های رفتاری و بروز بیماری‌های جسمی عصبی و روانی در کودکان می‌شود. 

٧۵% اسباب بازی‌ها

خشونت آمیز

٩۵% فیلم‌ها و بازی های رایانه‌ای 

موجب ایجاد ناهنجاری‌های رفتاری

 

احترام به حریم خصوصی فراموش نشود

شاید در ابتدا خنده‌دار به نظر برسد، اما لایه‌‌های پنهان خشونت در وجود افراد، گاهی اوقات می‌تواند به‌سادگی خودش را نشان بدهد. باور کنید شخصا یک‌مرتبه شاهد دعوا و درگیری عجیب در مترو بودم فقط به این دلیل که یک نفر مشغول سرک‌کشیدن در تلفن همراه بغل‌دستی‌اش بوده است! احترام به حریم شخصی دیگران را فراموش نکنید، همان‌طور که انتظار دارید به حریم شما هم احترام بگذارند. 

 

فقط به‌خاطر یک جای پارک

کل خیابان را گذاشته‌اند روی سرشان. اول به همدیگر فحش می‌دهند، بعد داد و فریاد راه می‌اندازند و دست آخر هم کارشان می‌رسد به کتک‌کاری و ضرب‌وشتم. فقط به‌دلیل جای پارکی که این یکی، دو ثانیه زودتر از آن یکی دیده‌ است. تصور کنید اگر مثلا پای تصادفی در میان بود قرار بود چه آشوبی به پا شود. بیایید قبول کنیم که خیلی از ما دقیقا شبیه همین آدم‌ها هستیم، معطل یک بهانه برای جنجال‌آفرینی. بدون اینکه به خودمان بگوییم یک جای پارک واقعا ارزش این‌کارها را ندارد یا تصادفی که شکر خدا به خیر گذشته دیگر نیازی به این همه شاخ و شانه کشیدن ندارد. بیایید از همین لحظه همگی تمرین کنیم تا آستانه تحملمان را بالا ببریم و با کوچک‌ترین اتفاقی سریع از کوره در نرویم.

 

خشونت علیه شهر

آزار و عواقب رفتارهای خشونت‌آمیز ما می‌تواند به محیط‌زیست شهری نیز آسیب برساند. از بد و بیراه‌ها و کنده‌کاری‌هایی که روی در و دیوار و صندلی اتوبوس‌ها ایجاد می‌شود تا آزارهایی که بی‌دلیل و با دلیل یقه حیوانات و دارودرخت‌ها و محیط سبز ما را می‌گیرد. خشونت، به این شکل هم می‌تواند خودش را نشان بدهد. فراموش نکنیم که همه ما به‌عنوان افراد عضو یک جامعه، در قبال اموال عمومی و سرمایه‌های شهری مسئول هستیم و هیچ توجیحی برای اینکه غیظ خود را روی محیط و وسایل اطرافمان خالی کنیم، وجود ندارد. 

 

نکته

آلودگی هوا و آلودگی صوتی نیز از عوامل افزایش خشونت هستند. زیرا باعث فعل و انفعالات شیمیایی در مغز و خون و کاهش نشاط اجتماعی، ضعف مهارت و مدیریت هیجان‌های رفتاری می‌‌شود. 

 

عذرخواهی‌کردن کار سختی نیست

زمان‌های زیادی هست که می‌توان از ایجاد و اوج‌گرفتن یک فضای سراسر خشونت و دعوا و درگیری جلوگیری کرد. اگر می‌پرسید چگونه؟ باید خدمتتان عرض کنیم که با یک معذرت‌خواهی ساده. بله، یک «معذرت می‌خوام» یا «من اشتباه کردم» ساده که سمبل‌هایی از فرهنگ گذشت و بخشش هستند؛ حتی اگر شما مقصر تمام و کمال شرایط پیش آمده نباشید. بی‌خیال این صحبت‌ها شوید که باید روی طرف مقابلتان را کم کنید یا طرف باید بفهمد که دنیا دست چه کسی است! باور کنید همین یکی دو کلمه، می‌تواند از اتفاقات پشیمان‌کننده‌ بعدی مثل آسیب‌های جسمی شدید و حتی قتل، که معمولا نتیجه همین پرخاشگری‌های اولیه و کنترل‌نکردن آن است، جلوگیری ‌کند.

 

رفتارشناس‌ها و آسیب‌شناسان اجتماعی به این نکته اذعان کرده‌اند که کم‌رنگ‌شدن فرهنگ عذرخواهی و فاصله‌گرفتن از ارزش‌های معنوی از دلایل افزایش خشونت اجتماعی است.

 

برای کاهش خشونت جامعه را اصلاح کنید

نتیجه تحقیقاتی که جامعه‌شناسان و روان‌شناسان انجام داده‌اند، می‌گوید که ریشه خیلی از جرم و جنایت‌هایی که در دوره‌های بزرگ‌سالی انجام می‌شود، استرس‌ها و شرایط ملتهب دوران بارداری است. خشونت و پرخاشگری می‌تواند از زمان تشکیل نطفه در رحم مادر آغاز شود و نحوه در آغوش‌گرفتن نوزاد، شیردادن به او و حتی قنداق‌کردن کودک نیز در این قضیه مؤثر است. به‌عنوان مثال مادرانی که هنگام شیردادن به کودکان خود، آن‌ها را در آغوش می‌گیرند، برایشان آواز می‌خوانند و زمان طولانی‌تری را برای شیردادن به آن‌ها می‌گذارند، می‌توانند مطمئن باشند که کودکان آرام‌تر و باعطوفت‌تری را به جامعه تحویل می‌دهند. در مقابل، آن دسته از مادرانی که با عجله، عصبانیت و در مدت زمان کم به کودکان خود شیر می‌دهند، از همین ابتدا بستر مستعدی را برای خشونت کودکان خود در آینده فراهم می‌کنند. در بزرگسالی نیز مردم ما یا دارند تأسف و حسرت گذشته را می‌خورند یا هراس و غصه رسیدن آینده را دارند و از زندگی در زمان حال چیزی نمی‌دانند. بنابراین خشونت ریشه فرهنگی و اجتماعی دارد و برخلاف تصوری که در ذهن خیلی‌ها وجود دارد یک امر فطری یا نژادی یا ذاتی نیست. ریشه خشونت در فرهنگ و در جامعه است. این جامعه است که می‌تواند خشونت را به بار آورد. به عبارت دیگر پرخاشگربودن یا نبودن افراد از همان دوران آغازین زندگی و از محیط خانواده شکل می‌گیرد و وقتی فرد وارد جامعه می‌شود، بستری که در وجود او شکل گرفته است، تقویت می‌شود. تورم، کم بودن قدرت خرید مردم، بیکاری، نخواندن دخل و خرج‌ها، طلاق‌ها، میل به تجردگرایی، نبود نشاط اجتماعی، رسانه‌های مملو از خبر و تصاویر خشن و خیلی از اتفاق‌های دیگر که از بطن جامعه برمی‌خیزد، علت و معلول‌های این قضیه است. برای اینکه خشونت کاهش پیدا کند، جامعه باید اصلاح شود و برای این منظور دولت و تمام نهادهای متولی دیگر باید برای روبه‌راه‌کردن شرایط دست به کار شوند. ما مردم نیز در این قضیه نقش داریم اما این نقش باید همگانی‌تر شود. ما افراد در حکم سلول‌های جامعه هستیم، نه بافت آن. ما درون محیطی قرار داریم که از ویژگی‌های آن تأثیر می‌پذیریم و دریافتی‌ها، دیده‌ها و شنیده‌های ما از محیط و جامعه در مغز ما رسوب می‌کند.

دکتر امان‌ قرایی‌مقدم 

استادتمام جامعه‌شناسی و استاد دانشگاه خوارزمی تهران

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی