کد خبر : 97980
/ 06:43

وضعیت اورژانسی آژانس‌های مسافرتی

علل تعلیق خودخواسته آژانس های مشهد در میرگزد شهرآرا بررسی شد

وضعیت اورژانسی آژانس‌های مسافرتی

شهرآرا آنلاین - شیما سیدی| می‌توان داستان تعطیلی خودخواسته آژانس‌های مسافرتی را به همین دو ماه اخیر برگرداند و علت آن را افزایش حقوق کارکنان و کاهش درآمد آژانس‌ها دانست، یا می‌توان داستان را به تابستان سال گذشته برد و دلیل آن را گرانی نرخ ارز، حذف ارز مسافرتی و کاهش تقاضا برای سفرهای خارجی بیان کرد؛ اما اگر بخواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم، خواهیم دید این داستان سر درازی دارد و تنها محدود به کشور ما نمی‌شود. اینترنت و کسب‌وکارهای وابسته به آن، این‌روزها بازار آژانس‌های مسافرتی را در تمام دنیا دستخوش تغییر کرده است. چنان‌که درآمد آژانس‌های مسافرتی که در سال٢٠٠٠ به ٨٣میلیارد دلار رسیده بود، در سال‌های بعد از آن رو به کاهش گذاشته و به ۶١میلیارد دلار رسیده است. هرچند در سال‌های بعد اندکی رشد یافت، هیچ‌گاه دیگر به رکورد خود نزدیک نشد.شاید یک واقعیت این باشد که وقتی می‌توان با نواختن چند دکمه روی صفحه گوشی تلفن‌همراه بلیت هواپیما خرید، هتل رزرو کرد و مکان دلخواه سفر را انتخاب کرد، چه نیازی به مراجعه به آژانس‌های مسافرتی است؟ در میزگردی که به همین بهانه با حضور معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و همچنین رئیس، نایب‌رئیس و دبیر اتحادیه دفاتر خدمات مسافرتی و رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری در روزنامه شهرآرا برگزار شد، سعی کردیم پاسخ این سؤال‌ها را بیابیم.

 

شهرآرا: تعلیق آژانس‌های مسافرتی چه تأثیری می‌تواند بر صنعت گردشگری ما داشته باشد؟

بحث را سعید ولی زاده، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی، با ارائه آماری از فعالیت بیش از ۴٨٠ آژانس مسافرتی و ٢٠ هزار نفر خانواده وابسته به این انجمن آغاز می کند و خواستار چاره اندیشی برای جلوگیری از بیکاری این افراد می شود. ولی زاده که خود سابقه ای طولانی در آژانس گردانی دارد و پیش از این نیز شاهد فراز و نشیب های فراوان در این حوزه بوده است، می گوید: بعداز توافق هسته ای، گردشگران خارجی برای آمدن به ایران اشتیاق بیشتری یافتند و روزنه امیدی ایجاد شد. اما متأسفانه این اوضاع دیری نپایید و با کارشکنی های آمریکا شرایط بدتر از قبل شد، به طوری که به جد می توان گفت امروز شاهد افت شدید در صنعت گردشگری هستیم. او تنها روزنه باز پیش پای گردشگری را بازار کشورهای همسایه و مسلمان می داند که باتوجه به شرایط ارزی قدرت سفرشان به ایران افزایش پیدا کرده است. اما ولی زاده پا گرفتن این امر را هم خالی از اشکال نمی داند و بحث مافیاها را به میان می کشد: امروز مافیاها نقش اساسی در اعزام گردشگران خارجی به ایران دارند. آن ها که در کشورهای همسایه فعالیت می کنند، بازار کار را به طور کامل دست گرفته اند. به همین دلیل ما هر روز شاهد درخواست تعلیق دفاتر خدمات مسافرتی هستیم که قصد دارند با این کار هزینه هایشان را کاهش دهند.

 

شهرآرا: بی شک تحولات ارزی در کاهش درآمد آژانس های مسافرتی بی تأثیر نبوده است، اما پیش از این هم با رونق گرفتن کسب و کارهای اینترنتی ما شاهد کم اثر شدن تأثیر آژانس های مسافرتی در سطح شهر بوده ایم. به نظر شما یکی از دلایل این کم کاری، به روز نشدن آژانس های مسافرتی نیست؟

این سؤال را مجید فرقانی، دبیر انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی، پاسخ می گوید. او مخالف پیشرفت و توسعه تجارت الکترونیک نیست و آن را امری اجتناب ناپذیر در دنیا می داند. اما فرقانی مشکل کار را درفعالیت های افراد بی صلاحیت و فاقد مجوز می داند و می گوید: مشکل در ایران این است که افرادی بدون مجوز وارد این حرفه شده اند آن ها هیچ تعهدی ندارند و برای خودشان قیمت گذاری می کنند و کسب و کار آژانس های مسافرتی را به شدت تحت تأثیر قرار می دهند. به ویژه در تورهای داخلی و طبیعت گردی که شاید بیش از ٩٠درصد این تورها توسط دلالان بدون مجوز برگزار می شود.

 

شهرآرا: به نظر شما بخشی از این مشکلات به خاطر کم کاری خود آژانس ها نبوده است؟ وقتی آنان هیچ برنامه ای برای تورهای داخلی، طبیعت گردی و مشهدگردی ندارند و از این سو تقاضا نیز از سوی مردم وجود دارد، ورود دلالان شاید امری طبیعی باشد. امروز گردشگران به دنبال برنامه های جدید هستند و این خواسته شان را می توانند در تورهای متنوع گردشگری کشاورزی، طبیعت گردی و... بیابند، درحالی که آژانس ها هنوز برنامه شان همان مسیرهای کلاسیک است و ما کمتر شاهد معرفی برنامه متنوع و نوآورانه توسط یک آژانس مسافرتی بوده ایم.

فرقانی با «قبول دارم» این سؤال را پاسخ می دهد و در ادامه می گوید: ما آژانس ها هم مثل کشور که تک محصولی و وابسته به نفت است، تا کنون وابسته به تور خارجی بودیم. بلیت هواپیما ارزان، نرخ ارز پایین و تقاضای مسافرت خارجی هم بالا بود. بنابراین آژانس ها درآمد اصلی خود را در فروش بلیت تورهای خارجی می دیدند؛ به همین دلیل شاید به آن اندازه که لازم بود فعالیتی در عرصه تورهای داخلی نداشتند.با تمام این صحبت ها فرقانی ورود افراد بدون مجوز به این حیطه را پذیرفتنی نمی داند و می گوید: اینکه آژانس ها تور داخلی برگزار نمی کردند درست، ولی این دلیل نمی شود که عده ای بدون مجوز اقدام به برگزاری تور داخلی کنند. یک آژانس مسافرتی باید حقوق کارمند، اجاره دفتر، مالیات، هزینه آب، برق و... را بپردازد تا بتواند فعالیت کند و درمقابل یک نفر با یک لپ تاپ و اینترنت دارد همین فعالیت را انجام می دهد، بدون هیچ هزینه ای. آن ها چون مجوز و تعهدی هم ندارند، به راحتی درِ باغ سبز نشان می دهند . این ها همه باعث شده که دفاتر انگیزه هایشان را از دست بدهند و نیروهایشان را تعدیل کنند یا به مرخصی اجباری بروند.

انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی برای جلوگیری از برگزاری تورهای غیرمجاز ازطریق مراجع قانونی مختلفی چون پلیس فتا، پلیس امنیت اخلاقی، اماکن، تعزیرات، دادستانی و... پیگیری هایی نیز تا کنون انجام داده است اما فرقانی خلأ قانونی را دلیل به نتیجه نرسیدن بیان می کند و می گوید: به مدیرکل دارایی می گوییم این واحد از دو دفتر آژانس مسافرتی هم بیشتر فروش دارد؛ اگر واحد صنفی نیست و قبولش ندارید باید جمع شود. اگر هم واحد صنفی است که باید مالیات بپردازد. پاسخی که می دهند این است که از سرقت و دزدی که بهتر است!

 

آفت به آژانس های مسافرتی زده است

دوایی، نایب رئیس دفاتر خدمات مسافرتی، نیز صحبت همکار خود را چنین کامل می کند: فضای مجازی به همان اندازه که مؤثر بوده و جانی دوباره به صنعت گردشگری داده، مخرب هم بوده است. اگر امروز دولت کمک نکند و راهی نیندیشد، بی شک آمار تعلیق های خودخواسته دفاتر مسافرتی بالاتر خواهد رفت و ما با چالش سختی برای دفاتر مواجه خواهیم شد. او با افزایش نگرانی ها ادامه می دهد: احتمالا در آینده مسائل بدتری گریبان گیرمان خواهید شد. من برخی برگزار کنندگان تورهای غیرمجاز را می شناسم. از آنان می پرسم شما که هفته ای ٢٠ میلیون تومان درآمد دارید، چرا نمی روید مجوز بگیرید؟ جواب می دهند: برای اینکه نظارتی بالای سرمان نباشد. متأسفانه امروز تعداد این کانال ها و تورها افزایش یافته و به نوعی از کنترل سازمان ها خارج شده است. از آن سو دفاتر خدمات مسافرتی که تا چندی پیش ویترین خیابان بودند، امروز به طبقات سوم و چهارم می روند تا اجاره کمتری بپردازند. امسال قانون ٣۶ درصد افزایش حقوق نیز به بار مشکلات افزوده است و بی شک کمر همه را خواهد شکست. وقتی آفت به کشاورزی می زند، دولت کمک می کند. الان آفت به آژانس های مسافرتی زده اما دولت هیچ کمکی نمی کند.

 

تنها با حرکات پلیسی نمی توان جلو تورهای غیرمجاز را گرفت

یوسف بیدخوری، معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، برای پاسخ به این مسئله وارد بحث می شود. او برخورد با دفاتر غیرمجاز در فضای مجازی را امری مشکل می خواند اما تأکید می کند غیرممکن نیست. بیدخوری توضیح می دهد: از آنجایی که این افراد شماره ثابت ندارند و تنها با یک شماره همراه کار می کنند، حتی با تعطیلی کانال تبلیغاتی شان نیز دوباره با یک شماره دیگر کار خود را از سر می گیرند.

او چاره کار را بگیر و ببند پلیسی نمی داند و می گوید: ما اکنون با همکاری پلیس راهور، جلو تردد تورهای بدون مجوز دفاتر خدمات مسافرتی و لیدر را می گیریم اما نمی شود فقط با حرکات پلیسی جلو این قبیل تورها را گرفت. لازم است آژانس های مسافرتی نیز خود را با شرایط جدید وفق دهند و تورهای متنوع تری برگزار کنند تا دست ما هم در مقابله با تورهای غیرمجاز باز باشد.

 

باید تورها به روز شوند

دفاتر خدمات مسافرتی سال گذشته، بیش از ١٠میلیون گردشگر خروجی را هدایت می کردند. مردم با کمک این دفاتر به خارج از کشور می رفتند و این چیز عجیبی نیست؛ چنان که بیش از یک میلیارد و ٣٠٠میلیون گردشگر بین المللی سالانه برای دیدن نقاط مختلف دنیا جا به جا می شوند.

بیدخوری این صحبت ها را در ادامه بحث قبلی می آورد و می گوید: تا سال گذشته، آژانس های ما هم در حوزه خروجی کار می کردند اما امروز شرایط کشور ما تغییر کرده است. شاید الان وقت آن باشد که نگاه دوستان آژانس به گردشگری داخلی بیشتر شود. امروز باتوجه به اینکه ظرفیت اقامتی شهرستان ها نسبت به قبل بهبود یافته است، اقامتگاه های خوبی در شهرستان ها ایجاد شده و ظرفیت ریلی خوبی نیز در برخی شهرستان ها داریم، تورهای بسیار خوبی می توان در این زمینه برگزار کرد.

 

شهرآرا: آیا آژانس ها تمایلی به برگزاری این تورهای ارزان دارند یا به قولی با این تورها چرخ آژانس ها می چرخد؟

بیدخوری :شاید اکنون تنها راه نجات آژانس ها همین باشد؛ چنان که چندین آژانس نیز استقبال کردند و با گارانتی کردن اقامتگاه های بوم گردی برای یک سال، هزینه ها را نیز کاهش دادند و تورها را به صرفه کردند. این فرصت، اشتغال زایی خوبی هم برای اقامتگاه ها ایجاد می کند و هم برای آژانس ها. البته هنوز بررسی نشده که چند درصد ظرفیت اقامتی ما چه در داخل استان و چه خارج آن توسط آژانس های مسافرتی اشغال می شود، اما حدس می زنم بیشتر از ٣٠ درصد نمی شود! بنابراین ظرفیت وجود دارد. ٩٨ درصد ظرفیت اقامتی استان در مشهد است و ۴٠ درصد این ها معمولا خالی می ماند؛ بنابراین مشهد هم ظرفیت آن را دارد.

 

شهرآرا: گاهی تورهای استانبول یا کیش و قشم را می بینیم که هزینه قید شده برای آن ها بسیار کمتر از مجموع هزینه بلیت هواپیما و هتل می شود. داستان این تورها چیست؟

دوایی: آژانس های مسافرتی بیشتر از ١٠ تا ١۵ درصد نمی توانند روی خدمات بکشند. ولی در برخی شرایط ما مجبور می شویم تورهایمان را ارزان تر ارائه کنیم؛ چون هتل و پرواز را گارانتی کرده ایم و اگر مسافر نرود ضرر خواهیم کرد؛ بنابراین در تورهایی که به لحظه آخری معروف اند، قیمت ها را می شکنیم و گاهی با درصد منفی و به ضرر تور می فروشیم.امسال که تورهای متوسط ما نیز با افزایش نرخ ارز به ١٣ میلیون رسید و قشر متوسط نیز توان رفتن به آن را نداشت، بسیاری از آژانس ها مجبور شدند گارانتی های خود را از روی پروازهای خارجی بردارند و به تورهای طبیعت گردی و داخلی روی بیاورند. اما این ها کفاف هزینه آژانس ها را نخواهد داد. ما هزینه هایمان افزایش یافته است و درآمدمان کاهش. باید راهکاری برای این اندیشیده شود.

 

شهرآرا: آیا دفاتر خدمات مسافرتی می توانند تنها با یک کارمند هم کار کنند، بدون داشتن دفتر و با این کار هزینه هایشان را کاهش دهند؟

دوایی:آژانس ها باید حتما یک مدیر فنی واجد شرایط بند ب را داشته باشند. حال مدیر فنی می تواند خودش به تنهایی کار کند و مدیرعامل و کارمند هم خودش باشد. اما داشتن یک مکان برای دفتر الزامی است.

 

شهرآرا: یعنی هیچ آژانس اینترنتی نداریم؟ 

بیدخوری: خیر؛ اخیرا سازمان هواپیمایی مجوز فروش بلیت الکترونیک را نیز به برخی افراد داده است اما آژانس ها باید حتما یک دفتر کار داشته باشند. البته تا چندی پیش سازمان میراث فرهنگی نیز برای افراد با طرح های خاص مثلا صرفا گردشگری ورزشی و... مجوز صادر می کرد، که امروز آن مجوز که «تی نماد» نام داشت، لغو شده و تنها با داشتن مجوز بند ب می توان در فضای مجازی نیز فعالیت کرد.

 

شهرآرا: مردم چگونه می توانند در فضای مجازی آژانس های مجاز را از غیرمجاز تمیز دهند؟

بیدخوری: مردم می توانند برای تشخیص آژانس های معتبر و مجاز به سایت میراث فرهنگی یا انجمن آژانس های مسافرتی مراجعه کنند. نام همه آژانس های مجاز در سایت قید شده است. داشتن شماره ثابت نیز به افزایش اعتماد به یک آژانس کمک می کند. مبادله مدارک و پول در داخل آژانس و رؤیت پروانه کسب، بهترین راه برای داشتن خاطر آسوده است.او توضیح می دهد که در صورت خرید بلیت از یک آژانس مسافرتی مجاز و ایجاد مشکل سازمان میراث فرهنگی و انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی تا احقاق کامل حق، پای کار خواهند بود. اما خرید تور و بلیت از آژانس های غیرمجاز و ایجاد مشکل در این صورت را نهادی پاسخ گو نخواهد بود.

 

شهرآرا: شاید یک راهکار سرمایه گذاری روی گردشگران ورودی باشد؛ چقدر آژانس ها به این سمت رفته اند و خارجی ها را وادار به گارانتی تورهای ایران کرده اند یا اینکه خودشان شعبه ای در خارج از کشور ایجاد کرده اند؟

دوایی: این بحث هم دچار مافیای خاص خودش شده است. این تورها را معمولا خود کشورهای عربی برگزار می کنند و اینجا تنها یک نفر را گذاشته اند که نه راهنمای گردشگری است و نه آژانس. حتی مراکز درمانی با این ها همکاری می کنند؛ درصورتی که نباید همکاری کنند. از این همه گردشگر ورودی سهم آژانس ها صفر است. درحالی که در کشور امارات هر گردشگر که وارد شود یک کفیل دارد و همه کارها را کفیل انجام می دهد. شاید این را مسافر ما متوجه نشود و فکر کند که ما انجام دادیم در صورتی که ما با کفیل درارتباط هستیم. در داخل هم باید این طور شود.

 

شهرآرا: شاید به این خاطر است که ما در مشهد، شبکه گردشگری نداریم و نمی توانیم برای یک گردشگر که وارد شهر می شود، برنامه ای ارائه کنیم. یعنی نه در هتل یک فرد را داریم که مستقر شود و برنامه ارائه کند، نه در فرودگاه پکیج توری ارائه می کنیم.

دوایی: برای اینکه هتل مجاب نمی شود یک نفر در هتل مستقر شود. وقتی دلال با هتل تماس می گیرد و فردی را معرفی می کند که یک میلیون نفر مسافر می آورد، طبیعتا هتل هم با او همکاری می کند. شبکه ای که شما می گویید باید از طریق دفاتر خدمات مسافرتی هدایت شود. در گذشته ما یک کد تور داشتیم، که به هماهنگی دفاتر خدمات مسافرتی و هتل ها کمک می کرد ولی متأسفانه منتفی شد. اگر آن طرح را امروز داشتیم به این معضل نمی رسیدیم.

بیدخوری: جلسات متعددی برای داشتن کد تور برگزار شد اما چون سیاست کلی کشور این است که به گردشگر خارجی سخت گرفته نشود، فعلا این طرح عملیاتی نشده است.

 

نوروز امسال و اولین قدم شبکه گردشگری

روحبخش، رئیس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری، که از جمله صنف هایی به شمار می روند که شاید بیشترین ضربه را از نبود شبکه گردشگری در شهر خورده اند، درباره این شبکه توضیح می دهد: نوروز امسال با کمک شهرداری اتفاقات خوبی رخ داد. یک آژانس مسافرتی با ما همراه شد و در عرصه شهدا و چند دفتر دیگر اطلاعات خوبی همراه با تور به زائران و گردشگران ارائه شد، اما کامل نبود. وقتی کاری در ابعاد عظیم انجام می شود باید اطلاع رسانی بیشتری انجام می شد. تعداد زیادی آماده باش بودند ولی متأسفانه بازخورد به اندازه انرژی ای که گذاشتیم، نبود. البته این آغاز راه است و احتمالا در سال های آینده بهتر خواهد شد.

 

شبکه گردشگری با همکاری همه سازمان ها ایجاد می شود

و اما اولین میزگرد شهرآرا با موضوع آژانس های مسافرتی با امید به همکاری بیشتر سازمان ها پایان یافت؛ جایی که بیدخوری گفت: برای ایجاد شبکه گردشگری و چیدن برنامه تور می توان با کمک هم کارهای بهتری انجام داد. باید شهرداری، راهنمایان گردشگری، میراث فرهنگی، آژانس های مسافرتی و هتل ها کنار هم قرار بگیرند تا بتوانیم توزیع سفر را در طول سال و در کل استان داشته باشیم

 

تعداد دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز بند ب

٢٠

نیشابور

٣۴٢

مشهد

۴٠٩

خراسان رضوی

١٩

١٩ شهرستان در استان خراسان رضوی دفتر خدمات مسافرتی دارند

١١

١١ شهرستان هیچ دفتر خدمات مسافرتی ندارند

١٠٨ هزار نفر

١٠٨ هزار نفر ظرفیت اقامتی در خراسان رضوی داریم

 

سه مجوز بند الف و ب و پ داریم

الف

سازمان هواپیمایی

ب

میراث فرهنگی

پ

حج و زیارت

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی