کد خبر : 98282
/ 06:11

بانک‌های پرشمار بدهکار

خراسان رضوی رتبه سوم تعداد کشور را دارد

بانک‌های پرشمار بدهکار

شهرآرا آنلاین - فرزانه شهامت - از شلوغی خیابان و گرمای زودهنگام هوا تا فضای خنک داخل بانک، به قدر عبور از یک در شیشه‌ای فاصله است. کسی در صف انتظار نیست. انگار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نه‌انگار که ١٠٠ دقیقه از آغاز روز کاری کارمندان می‌گذرد. از ۴ باجه این بانک دولتی، ٢ باجه خالی است. در مقابل هر یک از ٢ باجه فعال نیز یک مشتری نشسته است. سکوت حاکم بر فضا، خاطرات چند‌سال پیش را به ذهن می‌آورد که اگر ابتدای صبح خود را به بانک نمی‌رساندیم، باید ماندن در صف‌های بلند را به جان می‌خریدیم. هنوز برای نتیجه‌گیری زود است. شاید اوضاع بقیه شعبه‌ها این‌طور نباشد.

 

﷯ ١٠ دقیقه

دور‌تا‌دور میدان، در قرق شعب بانک‌های مختلف است. با پای پیاده می‌توان در ۵ دقیقه به همه‌شان سر زد. به نظر می‌رسد برای تعیین فاصله شعبه‌ها از یکدیگر مراعات افراد کم‌توان جسمی را کرده‌اند، البته اگر خوش‌بین باشیم و بپذیریم که پشت جانمایی قدم‌به‌قدم بانک‌ها، فکری وجود داشته است. شاید بگویید برنامه بانک‌ها از هم سواست و فاصله شعب بانک‌های مختلف را نباید با هم سنجید؛ بیراه هم نیست. این بار فاصله یک شعبه از بانک «الف» را تا شعبه بعدی همین بانک می‌سنجیم. این فاصله برای ٣ بانکی که به عنوان نمونه انتخاب کردیم، بین ۵ تا ١٠ دقیقه است. می‌شد اندک بودن جمعیت داخل شعبه‌ها را پیش‌بینی و توجیه کرد اما آنچه می‌بینیم نشان می‌دهد واقعیت کمبود مُراجع در شعبه‌های بانکی، عمیق‌تر از پیش‌بینی‌هایمان است.

 

﷯ ١٠٠ هزار میلیارد بدهی

ساعت ١٠ صبح است. به یکی از خیابان‌های پرترافیک شهر رسیده‌ایم. فضای بزرگی از نبش این خیابان در انحصار شعبه یک بانک‌ خصوصی است که تا چند‌سال پیش دولتی به شمار می‌رفت. از پشت میله‌های محافظ شعبه می‌شود فضای وسیع داخل را دید. برای لحظاتی به چشم‌هایمان و آنچه می‌بینند شک می‌کنیم. واقعا هیچ مراجعه‌کننده‌ای در شعبه نیست؟ همین‌طور است. تمام ۵ باجه، فعال و کارکنان بانک، منتظر حضور مشتری هستند. این کسادی، به بانک خصوصی آن سوی خیابان نیز سرایت کرده است. بانک بعدی و بعدتر هم از این موضوع -که حالا می‌شود نام قاعده را بر آن گذاشت- مستثنا نیستند. از روی نوبت‌هایی که داده‌اند، می‌شود فهمید از ابتدای صبح تا حالا، مراجعانشان به ٢٠ نفر هم نرسیده است.

هزینه‌های سربار شعبه‌های خلوت، وقتی برجسته‌تر می‌شود که به یاد بیاوریم سرمایه بانک‌ها از محل سپرده‌های مردم است. مقروض بودن بانک‌ها به بانک مرکزی نیز بر اساس اعلام رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی، عددی پانزده‌رقمی است: ١٠٠ هزار میلیارد تومان.

 

﷯ انتقاد بزرگ

اگر مشغله‌های روزانه، برای حافظه‌تان رمقی گذاشته‌ است، لابد انتقاد رئیس جمهور از وفور شعبه‌های بانکی را یادتان می‌آید. اسفند ٩۶ در پنجاه‌و‌هفتمین مجمع سالانه بانک مرکزی گله‌مندانه پرسید: چه نیازی به وجود این تعداد شعبه بانک است؟ خارج از ایران برای رفتن از یک شعبه به شعبه دیگر باید با اتوبوس یا مترو رفت اما اینجا می‌توان به راحتی و با پیاده‌روی فاصله شعب بانک را طی کرد. حبس شدن پول‌ مردم، نتیجه‌‌ای بود که رئیس جمهور برای سیاست نادرست نظام بانکی اعلام کرد و گفت که باید ساختمان‌ شعب مازاد، واگذار و منابع حبس شده برای رونق تولید صرف شود.

از خرداد پارسال، آمار بانک مرکزی در مورد تعداد شعبه‌های بانکی کشور به دلیلی نامعلوم به‌روز نشده است. با وجود این، آمار یادشده نیز نکات شایان توجهی دارد، مثلا اینکه از مجموع ٢٠ هزار و ۵٩٨ شعبه بانکی کشور، خراسان رضوی با ١٣١٨ مورد، پس از تهران و اصفهان در جایگاه سوم کشور ایستاده است. با رئیس کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان تماس می‌گیریم، شاید آمار جدیدتری از وضعیت شعبه‌های استان داشته باشد. حسن مونسان آمار تمام بانک‌های استان را ندارد، به همان علتی که دی‌ماه پارسال، در جلسه شورای گفت‌و‌گو بیان کرد. در آن جلسه استاندار تأکید کرد که مسئله، حل می‌شود اما هنوز تتمه آن باقی است. به گفته مونسان با وجود رسیدن تعداد بانک‌های همکار به ٢٣ مورد، ١۵ بانک و مؤسسه اعتباری همچنان به کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان آمار نمی‌دهند.اگر همین آمار به‌روز‌نشده را شاخص قرار دهیم، آیا این تعداد شعبه با سرانه‌ جمعیت و شاخص‌های اقتصادی استان هم‌خوانی دارد؟

 

﷯ منطقی باشیم

استان ما ٨ درصد جمعیت کشور و ۶.۴ درصد از شعب بانکی را دارد؛ بنابراین دست‌کم در مقایسه باکشور، وضعیتی عادی داریم. بیایید برای مقایسه با کشورهای دنیا هم منطقی باشیم. این توصیه یک اقتصاددان است. دکتر علی چشمی می‌گوید: اقتصاد هر کشور اقتضائات خود را دارد و اگر بناست مقایسه‌ای صورت بگیرد، باید با کشورهایی باشد که نظام تأمین مالی‌شان مانند ما به‌شدت بانک‌محور است و مقایسه ایران با کشورهایی مثل آمریکا و انگلیس صحیح نیست.

از او می‌پرسیم وضعیت عادی تعداد شعب در خراسان رضوی یعنی اوضاع خوب است؟ این عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد، پای متغیرهای دیگری را وسط می‌کشد و می‌گوید: این سؤال جای پژوهش دارد و به راحتی نمی‌شود به آن پاسخ داد. چشمی معتقد است باید جایگاه اقتصادی استان را در صنعت، کشاورزی و خدمات مدنظر قرار دهیم و ببینیم با تعداد شعبه‌های بانکی جور در می‌آید یا خیر.

جمله بعدی او فارغ از اما و اگر است: در برخی شعب، کارکنان مراجعه‌کننده‌ چندانی ندارند؛ این یک واقعیت در بانکداری ایران است. در بانک‌های تجاری دولتی مثل ملی، بانک‌های تخصصی مانند مسکن، بانک‌های خصوصی‌شده مثل صادرات و بانک‌‌ها و مؤسسات ذاتا خصوصی مثل بانک شهر، ساز‌و‌کار ایجاد شعبه، متفاوت است. خصوصی‌ها در ایجاد شعبه سخت‌گیرتر و در تعطیلی آن جسورترند. در مقابل نیروی انسانی در بانک‌های دولتی، استخدام رسمی است و به راحتی نمی‌توان تعدیل کرد.

چشمی اضافه می‌کند: فارغ از تمام تفاوت‌ها، کاهش شعب، یک جریان جهانی است. به دلیل الکترونیک شدن بانکداری، نیاز به شعبه و نیروی انسانی کمتر از گذشته است، با وجود این هنوز نظام بانکداری ما تعدیل‌های لازم را انجام نداده است.

 

﷯ دخالت‌ دیگران

حرف‌هایی که با هم مرور کردیم به این معنا نیست که بانک‌ها در این اوضاع اقتصادی و بدهی‌هایی که بالا آورده‌اند، حساب‌و‌کتاب سرشان نمی‌شود و تمایلی به کاهش تعداد شعبه‌ ندارند. صحبت‌ها و آمار جسته‌و‌گریخته موجود نشان می‌دهد، هر‌چند شاید سرعت کاهش شعبه‌های بانکی مورد نقد باشد اما بخشی از آن ناشی از سنگ‌هایی است که مسئولان غیرمرتبط در مسیر می‌اندازند. رئیس امور شعب بانک ملی در خراسان رضوی هزینه‌های سرپا نگه داشتن یک شعبه برای نظام بانکی را بسیار زیاد توصیف می‌کند و می‌گوید: بانک‌ها به ادغام شعبه‌هایی با فاصله کمتر از ۵٠٠ متر تمایل دارند اما اعتراض مردم و نمایندگان مجلس به ویژه در شهرهای کوچک و برای بانک‌های دولتی، اجرای این سیاست را کُند می‌کند. ادغام شعبه در شهرهای بزرگ با سهولت بیشتری انجام می‌شود، به‌طوری‌که از ابتدای سال، ٣ مورد ادغام شعبه‌های بانک ملی در شهر مشهد انجام شده است.

او به عنوان رئیس کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان می‌داند که دیگر بانک‌های استان نیز اجرای چنین سیاستی را دنبال می‌کنند، اما از اینکه تا افق چه سالی، چه تعداد شعبه مازاد از خیابان‌ها جمع می‌شود خبر ندارد.

مونسان با بیان اینکه بانک مرکزی به هیچ‌عنوان مجوز توسعه شعب را نمی‌دهد، خاطرمان را جمع می‌کند که دیگر برای هیچ‌بانکی شاهد راه‌اندازی شعبه جدید نخواهیم بود، مگر از محل جابه‌جایی، یعنی شعبه‌ از جایی که مازاد است جمع و به جایی که نیاز است منتقل شود.

 

﷯ سَر بی‌کلاهِ تولید

جمع شدن شعبه یک مبحث است، تزریق عواید حاصل از آن به بخش تولید، مبحثی دیگر. تعارف که نداریم. ریسک بالا و سود پایین سرمایه‌گذاری در بخش تولید -دست‌کم در شرایط کنونی- یک طرف ماجراست و سود بالای دارایی‌هایی مثل زمین و ساختمان در یک سال اخیر سوی دیگر آن. با این شرایط آیا می‌شود ایده‌آل فکر کرد و به تحقق هدف یادشده امیدوار بود؟

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی