کد خبر : 98563
/ 09:10

یک چالش نمکی

توصیه همگانی به مصرف نمک یددار باید براساس مطالعات بومی راستی آزمایی شود

یک چالش نمکی

شهرآرا آنلاین - معصومه متین نژاد| «درحالی که یددارکردن نمک به کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید کمک کرده، موجب افزایش ریسک فشارخون بالا هم شده است.» خلاصه و مفید؛ این نتیجه تحقیقات تیم مطالعاتی است که دکتر راجش چائوهان سرپرستی آن را در شهر آگرا هند برعهده داشته و آن را به تازگی در قالب مقاله ای در یکی از مجلات معتبر پزشکی آمریکا به چاپ رسانده است. موضوعی که در بسیاری از کشورها، نظیر ایران خودمان هم با واکنش های مختلفی از سوی مسئولان وزارت بهداشت و جامعه پزشکی روبه رو شده است.

به طورمثال مسئولان وزارت بهداشت همچنان یددار کردن نمک طعام را تصمیمی درست می دانند و بر ادامه روند مصرف آن در کشور تأکید دارند؛ درحالی که برخی پزشکان مانند دکتر روازاده، متخصص طب سنتی آن را از پایه تصمیمی اشتباه می دانند و مردم را به مصرف نمک های غیریددار سفارش می کنند. به این چالش جدید باید موضوعی را که سال ها محل مجادله طب نوین و سنتی هم بوده است اضافه کرد؛ اینکه برخی مصرف نمک دریا، برخی نمک کوهستان و برخی نمک های صنعتی را توصیه می کنند.موضوعی که ما را بر آن داشت تا در آستانه روز جهانی فشارخون، که مصرف زیاد نمک مهم ترین عامل ایجادکننده آن در دنیا معرفی شده است، به سراغ دکتر غلامرضا غیور، متخصص طب سنتی برویم. کسی که فارغ التحصیل طب نوین پزشکی است و تخصص طب سنتی هم دارد. صحبت های دکتر غیور که نگاه بی طرفانه ای نسبت به این موضوع دارد، همان جوابی است که تکلیف خیلی از ما را با خوردن و نخوردن نمک، حد و اندازه آن و نوع نمک مصرفی مشخص می کند.

 

بدون نمک می توان زندگی کرد؟

از نمک به عنوان یکی از ٣ ماده حیاتی در طبیعت و بدن یاد می شود که نبود یا کمبود آن با وجود همه مضراتی که این روزها درباره آن می شنویم، باعث اختلالات بسیاری در بدن می شود. بیشترین اثر مفید نمک، ثابت کردن ضربان غیرعادی قلب است که به تنظیم فشارخون کمک می کند. خارج کردن اسیدیته زیادی که در بدن به وجود آمده است، حفظ تعادل مقدار قندخون، فراهم آوردن انرژی لازم برای بدن و نقش آنتی هیستامینی آن، تنظیم خواب بدن، کمک به عملکرد صحیح سلول های عصبی و پیام رسان، جذب مواد مغذی، جلوگیری از گرفتگی عضلانی و ریزش بزاق در حین خواب و کمک به ساخت وساز سلول های استخوانی، همه و همه به مدد یون های موجود در نمک صورت می گیرد. پس هرگز نمی توان نمک را به طور کامل از رژیم غذایی حذف کرد. 

 

کدام نمک را باید استفاده کنیم؟

در منابع طب سنتی به نمکی خوب گفته می شود که شفاف باشد ، تلخ نباشد ، گلو را نزند ، سفید باشد ، مواد آلاینده نداشته باشد ، فسیل حیوانات داخلش نبوده و حیوانی در آن محیط کشته نشده باشد. از این رو باید نمکی را که از معادن سنگ نمک استخراج می شود، بهترین نمک دانست؛ چراکه این معادن مربوط به دست کم صدها یا میلیون ها سال قبل می شوند و میزان آلایندگی شان به نسبت نمک دریا یا دشت مانند دشت بردسکن بسیار کمتر است؛ هرچند نمکی که به اسم دریا توزیع می شود، نمک دریاچه است.

آلودگی های اکوسیستمی نظیر مواد رادیواکتیو و فلزات سنگین که تصور می شود منابع نمکی با آن آلوده شده اند و همه صحبتش را می کنند، اتفاقی است که به نظر افتاده است و تا با آزمایش و بررسی، درست آزمایی آن اثبات نشود، نمی توان نظر قطعی داد و گفت قید استفاده از این نمک ها را بزنید. ولی از آنجایی که ما معادن سنگ نمک زیادی در کشورمان داریم، مانند سمنان یا خراسان، ترجیح استفاده از این نمک هاست و نباید خیلی درگیر تبلیغات شد. گذشته از این موضوع پایه نمک، کلرید سدیم است و تبلیغاتی که درباره فقر برخی نمک ها می شود، جای بحث نیست، چون این روزها برخلاف گذشته منابع تأمین مواد آلی و معدنی ما بسیار متنوع شده است و نمی توان روی یک خوراکی خاص مانند نمک تمرکز کرد. 

 

چه مقدار نمک باید مصرف کنیم؟

درست است که گفتیم نمک یک ماده حیاتی برای سلامتی است، ولی مصرف آن مانند هر ماده غذایی دیگری باید حد و اندازه داشته باشد. طب نوین میزان نمک مصرفی روزانه برای یک فرد بالغ را بین ٣ تا ۵ گرم می داند که آن هم از منابع مختلفی تأمین می شود و اصلا نیازی به مصرف مستقیم آن نیست؛ اما طب سنتی نظر متفاوتی دارد و معتقد است؛ تعیین مقدار نمک مصرفی برای همه از پایه اشتباه است. چون میزان آن برای هر فرد بر اساس عواملی نظیر سن، جنس، شغل و میزان فعالیت بدنی متفاوت از دیگری است. به طور مثال کسی که وزن و سن کمتر و فعالیت بدنی بیشتری دارد، نیازش به مصرف نمک بیشتر از کسی است که سن و وزن بیشتر و تحرک کمتر دارد.

گذشته از این مطلب، نمک طبیعت گرم و خشکی دارد که با مزاج همه سازگار نیست. یعنی صفراوی مزاج ها بیش از همه و بلغمی مزاج ها کمتر از دیگران محدودیت مصرف دارند. به عبارت دیگر، نمک به همان اندازه که مصرفش برای یک صفرامزاج ضرر دارد، برای یک بلغمی مزاج مفید است و حتی می تواند باعث کاهش فشارخون او هم بشود. هرچند که این موضوع هم برای همه عمومیت ندارد. بنابراین لازم است که هر فرد با مراجعه به یک متخصص طب سنتی و دادن شرح حال اختصاصی از میزان نمک مصرفی اش اطلاع پیدا کند. 

 

تکلیف نمک های یددار چیست؟

وقتی ۵٠-۴٠ سال پیش سازمان بهداشت جهانی توصیه به یددارکردن نمک برای کنترل بیماری تیروئید در برخی مناطق دنیا نظیر خاورمیانه کرد، به نظر تصمیم منطقی می آمد. چون باعث مهار این بیماری در دنیا شد ولی توصیه به مصرف همگانی آن از همان ابتدا نادرست بود. چون همه مناطق یک کشور مشکل کبود ید ندارند. در ضمن، کمبود ید به همان اندازه که می تواند برای سلامتی خطرناک باشد، دریافت اضافه تر از حدمجازش هم برای بدن مشکل ساز است. درست مانند نسخه پیچی برای میزان مصرف نمک روزانه برای همه.

گذشته از این موضوع، درگذشته چون محصولات مصرفی هر منطقه را همان منطقه تولید می کرد و اگر خاک و آب منطقه ای از نظر ید فقیر بود، مردم آن منطقه دچار مشکلات کمبود ید می شدند. گرفتن چنین تصمیمی-یددارکردن نمک مصرفی همگانی- منطقی بود، ولی حالا محصولات غذایی مردم متنوع است و از نقاط مختلف تأمین می شود. پس نباید با این فرضیه همچنان به یددار کردن نمک طعام ادامه داد. چون به طور حتم عوارض تجمع زیادش در بدن کمتر از کمبود آن نیست. از این رو توصیه می کنیم مسئولان امر از طریق مطالعات بومی به راستی آزمایی این مسئله مهم بپردازند تا شک و شبهه های موجود از بین برود. 

 

توصیه دینی به مصرف نمک، عمومی است؟

یکی از توصیه های بسیار خوب تغذیه ای، شروع کردن و پایان دادن به غذاخوردن با نمک است. میزان نمکی که ما از این طریق دریافت می کنیم، در حد چند میلی گرم و بسیار اندک است و اصلا نباید نگران ازدیادش در بدن بود. درعوض خاصیت های بی شماری برای سلامتی دارد که نمی توان از آن چشم پوشی کرد. به طور مثال نمک افزون بر اینکه محیط دهان را ضدعفونی می کند، باعث تحریک غدد بزاقی و معده هم می شود که هرچه بیشتر با غذا مخلوط شوند، غذا زودتر و راحت تر هضم می شود.

دراین باره احادیث بسیاری داریم که در یک نمونه آن، پیامبر بزرگوار اسلام می فرمایند: «خداوند عزوجل به موسی بن عمران وحی کرد که غذا را با نمک آغاز کن و با نمک پایان ده؛ چراکه در نمک، درمان ٧٠ درد است و کمترین آن ها، دیوانگی، جذام، پیسی، گلودرد، دندان‏ درد و شکم درد باشد.» این توصیه ها برای مردم یک منطقه یا نژاد خاص مانند اعراب بادیه نشین نیست. از این رو ما هم مصرف آن را در آغاز و پایان غذا به همه افراد سالم توصیه می کنیم. چون همه این توصیه ها با پیش فرض سالم بودن فرد، صورت گرفته است.

 

کلیدواژه ها
اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی تصویـر امنـیتی