کارشناسان به مردم درباره رشد رفتارهای خشونت‌آمیز در مشهد هشدار می‌دهند: خشونت، سومین آسیب عمده‌ اجتماعی

دعواهای‌خیابانی، ‌خانوادگی، قتل‌ و‌... از شاخصه‌هایی است که در زیرشاخه خشونت می‌توان آن‌ها را جای داد. این روزها با رشد خشونت‌ها حال جامعه‌ ایرانی چندان مساعد نیست و کم‌کم بسیاری از ناسازگاری‌ها و تفاوت سلیقه‌ها و دیدگاه‌ها که در گذشته هم وجود داشته است رنگ‌و‌بوی خشونت به‌خود گرفته تا جایی که براساس آمار رسمی سازمان پزشکی‌قانونی، خراسانی‌ها در شش‌ ماه نخست سال‌٩٢‌ با ٣٢‌هزار‌و‌٨٠٦مراجعه به پزشکی قانونی آن‌هم برای دعوا و مرافعه توانسته‌اند رتبه دوم کشور را در این زمینه به‌خود اختصاص دهند.
خشونت یکی از این آسیب‌هاست که در‌واقع بدترین آسیب اجتماعی در هر جامعه به شمار می‌رود؛ چرا‌که خشونت با نا‌امنی، هرج‌و‌مرج و‌... در اجتماع همراه است.
مهار خشونت نیازمند آموزش
یک روان‌شناس در این زمینه به خبرنگار ما می‌گوید: دلایل متعددی برای خشونت وجود دارد که یکی از این دلایل نیاموختن مهارت‌های زندگی به‌ویژه مهارت کنترل خشم است. درواقع ما آموزش ندیده‌ایم که وقتی عصبانی هستیم از چه روشی برای آرام‌شدن استفاده کنیم.
دکتر حسین سلیمان‌پورمقدم می‌افزاید: افراد معمولاً در هنگام خشمگین‌شدن سه واکنش نشان می‌دهند؛ یا فرد خشمش را در خود می‌ریزد یا با داد‌وفریاد خود را تخلیه می‌کند یا با تنبیه دیگران و دیگر رفتارهای نامناسب سعی در آرام‌‌کردن خود در هنگام خشم می‌کند.وی بیان می‌کند: متاسفانه بزرگترها خود الگوی درستی در خانواده از لحاظ کنترل خشم نبوده‌اند و سعی دارند رفتارشان را با خشونت به فرزندان بقبولانند.
سلیمان‌پورمقدم همچنین یادآور می‌شود: دلایل متعددی برای بروز خشونت وجود دارد؛ باورهای غلطی که از گذشته تا امروز همراه خانواده‌ها حمل شده است باعث تقویت و زنده‌نگه‌داشتن آن می‌شود که ازجمله آن‌ها می‌توان به این موضوع اشاره کرد که از قدیم می‌گویند «اگر فرزندت حرف گوش‌کن نیست او را بزن، خوب می‌شود یا با تنبیه بزرگ می‌شود مگر ما را در گذشته تنبیه نکردند که حالا توانستیم دکتر و مهندس شویم». این روند به‌صورت ریشه‌ای در افراد شکل گرفته است و باورها و الگوهای غلط در جامعه با این همراه می‌شود که مثلاً اگر داد نزنی و زورنگویی به حقت نمی‌رسی و... .
باورهای غلط و ترویج خشونت
این روان‌شناس می‌گوید: ازاین‌رو ما یاد گرفته‌ایم که با خشونت به کارها سامان بخشیم و با این طرز فکر که اگر داد بزنیم، کارمان پیش می‌رود و باورهای غلطی از این نوع مسیر زندگی را هدایت می‌کنیم و حتی این آموزش اشتباه را به اطرافیان و ازجمله فرزندان خود نیز منتقل می‌کنیم.
سلیمان‌پور‌مقدم می‌گوید: متاسفانه در آموزش مهارت‌های زندگی خوب عمل نکرده‌ایم و باجرأت‌ پیش نرفته‌ایم. وقتی به‌خاطر خشم و دلخوری فرزندمان را می‌زنیم و خشونت به خرج می‌دهیم مبنا بر زدن است و همین امر نشان می‌دهد که یاد نگرفته‌ایم باید چه بکنیم.
وی ادامه می‌دهد: نخستین قدم برای کنترل جدی خشونت در جامعه آموزش مهارت‌های زندگی در مدارس است و باید جایی برای آموزش مهارت‌های دیگر باز کنیم. مهارت‌هایی همچون مهارت‌ کنترل‌ خشم، ذهن‌ خلاق، نه‌گفتن و... .
این روان‌شناس با بیان اینکه آموزش‌ها باید تداوم داشته باشد و افرادی باید آموزش این مهارت‌ها را به‌دست گیرند که متخصص در این زمینه باشند می‌گوید: آموزش امروزه مانند پازل است و اگر جایی در آموزش کوتاهی شود اجتماع نمی‌تواند کار و هدف خود را به‌درستی دنبال کند و از این‌رو توجه به کنترل‌ خشم برای جلوگیری از بسیاری آسیب‌ها در جامعه امر مهمی به شمار می‌رود.
ایستگاه‌های کنترل خشم ایجاد شود
وی ادامه می‌دهد: معلمان و والدین باید در زمینه کنترل خشم آموزش لازم را ببینند؛ چراکه جزو الگوهای اولیه آموزشی فرزندان به شمار می‌روند و توجه به این امر بسیار مهم است.
این روان‌شناس بیان می‌کند: در برخی مناطق دیده شده است که به‌دنبال تشکیل ایستگاه‌های کنترل خشم هستیم و از این اصل که پیشگیری بهتر از درمان است دور مانده‌ایم.
وی بیان می‌کند: متأسفانه با آنچه امروز در جامعه دیده می‌شود می‌توان این‌طور عنوان کرد که بحث مدیریت خشم کم‌رنگ و آستانه تحمل کم شده است درمقابل آستانه تحریک بالا رفته است و گاهی افراد با شنیدن حرفی یا نگاهی به‌شوخی آن‌قدر از کوره درمی‌روند که دیگر نمی‌توان آن‌ها را کنترل کرد و اینجاست که بحث توجه به آموزش کنترل خشم مطرح می‌شود.
وی با اشاره به اینکه ما در جامعه‌ای مذهبی زندگی می‌کنیم و باید پاره‌ای اخلاقیات را رعایت کنیم می‌گوید: یک قسمت مهم کنترل‌کنندگان خشم را کسانی‌که باورهای دینی قوی‌تری دارند تشکیل می‌دهند.
فرهنگ بیرونی، خشونت درونی
سلیمان‌پورمقدم بیان می‌کند: شاید امروزه به‌علت ورود فرهنگ‌های غلط غربی و استفاده از ماهواره و وسایل ارتباط‌ جمعی که فرهنگ‌سازی نشده است و اطلاعات غلط بیشتر از اطلاعات مثبت از آن‌ها کسب می‌شود، بار مذهبی و معنوی ضعیف‌تر شده است و ازاین‌رو شاهد مصرف سیگار، قلیان و مشروبات هستیم که متاسفانه مصرف این ماده‌های محرک، درصد هیجانات را افزایش می‌دهد و افراد زود به‌هم می‌ریزند و در اینجاست که می‌بینیم بیشتر افراد خشن مصرف‌کننده یک ماده محرک هستند.وی ادامه می‌دهد: متأسفانه در جامعه ما برای درمان بیشتر هزینه می‌شود تا برای پیشگیری و ازاین‌روست که به‌جای آموزش مهارت کنترل خشم مسئولان ما به فکر ایجاد ایستگاه‌های کنترل خشم افتاده‌اند و راه درمان را پیش گرفته‌اند.
سلیمان‌پورمقدم یادآور می‌شود: این روزها انسان‌ها در جامعه به‌صورت دعوا و داد‌و‌بیداد کار خود را پیش می‌برند و این اتفاق غلط نسل بعد را به خطر می‌اندازد و ادامه این روند درصورتی‌که فکری برای جلوگیری از آن نشود به نا‌امنی همیشگی در تمام مسائل از‌جمله کار، ازدواج و دیگر فعالیت‌های اجتماعی ختم می‌شود و زورگیری و سرقت نیز در کنار این امر افزایش می‌یابد.
این روان‌شناس بیان می‌کند: نمی‌توانیم کنترل خشم را آموزش دهیم. کنترل خشم یک مبحث چندفاکتوری است. باید به عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... توجه کنیم.
خشونت، یک الگوی رفتاری نادرست
یک جامعه‌شناس نیز دراین‌باره می‌گوید: در تقسیم‌بندی کنش‌های رفتاری، خشونت جزو الگوهای رفتاری گسترش‌یافته است و در بیشتر روابط می‌توان شاهد این امر بود که وقتی برخورد خشونت‌آمیز رخ می‌دهد، یک نوع رفتار اجتماعی تلقی می‌شود که به واگرایی اجتماعی دامن می‌زند و واکنش خشونت‌آمیز را ایجاد می‌کند.
دکتر غلام‌رضا حسنی می‌افزاید: در جامعه سنتی درواقع دچار نوعی خشونت‌زدگی شده‌ایم، اما به‌صراحت می‌توان این موضوع را بیان کرد که خشونت نوین به‌خاطر برآورده‌نشدن خواسته‌ها در حوزه نظام شهری است که زمینه‌هایی را برای خشونت ایجاد می‌کند.
وی ادامه می‌دهد: وقتی مسئولان نتوانند برنامه‌ای منسجم برای جوانان فراهم آورند، تزلزل جامعه را فرامی‌گیرد و ازاین‌رو افراد به خشونت و نقش‌های اجتماعی غلط رومی‌آورند.
کاهش شادی، افزایش خشونت
عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی مشهد بیان می‌کند: به‌لحاظ اجتماعی وقتی مهارت لازم را در زندگی شهری و فرهنگ‌شهری به‌دست نمی‌آوریم ممکن است به‌صورت نادرست از خود رفتارهایی را بروز دهیم.
وی با بیان اینکه آسیب‌های خیابانی، دعواها، نبود مداخله پیشگیرانه و حضور به‌موقع ممکن است خشونت را افزایش دهد می‌گوید: ضعیف‌شدن ارزش‌های اخلاقی و کاهش میزان شادی و نشاط زمینه رفتارهای خشونت‌آمیز است. آستانه تحمل فرد در جامعه‌ای که به بسیاری از نیازهایش پاسخ نداده و برنامه‌ریزی نداشته است، پایین می‌آید و رفتار نامناسبی از خود بروز می‌دهد.
حسنی می‌گوید: بحث اعتیاد، آسیب اولیه شهری و عامل بروز بسیاری از خشونت‌ها ست. مواد‌ مخدر به‌‌تنهایی باعث بروز این همه خشونت نیست؛ بلکه مواد‌ شیمیایی استفاده‌شده در مواد‌ مخدر شدت خشونت را فزونی بخشیده است.
وی ادامه می‌دهد: نبود پاسخ‌گویی صحیح رفع نیاز، بیکاری و... زمینه‌ساز می‌شود تا فرد از حالت طبیعی خارج شود.مسئولان باید به رفتارها توجه کنند و آموزش مهارت‌های زندگی، مشاوره‌های صحیح و اصولی و... توجه کنند.
خشونت رتبه‌دار ناهنجاری‌های مشهد
این جامعه‌شناس با تاکید بر آموزش فرهنگ عمومی بیان می‌کند: ارزش‌های مادی این روزها به‌شدت تبلیغ می‌شود و در‌مقابل ارزش‌های فرامادی کم‌رنگ شده است. ایرانیان با خانواده شناخته می‌شوند و اگر هویت ایرانی خانواده ضعیف شود باعث کاهش تولید سرمایه اجتماعی می‌شود و باید به خانواده‌ها مهار برخوردهای ناشایست آموزش داده شود.
وی می‌افزاید: هیچ جامعه‌ای بدون مشکل نیست و مشکل برای همه جوامع وجود دارد، اما وقتی زوجی اختلاف دارند لازم است به‌هم توهین کنند؟ چرا ما درباره خشونت‌ روانی که بدتر از خشونت‌ جسمی است آگاهی لازم را نداریم؟
حسنی ادامه می‌دهد: در‌حال‌حاضر رتبه اول ناهنجاری در مشهد را اعتیاد، دوم را طلاق و سوم را خشونت به‌خود اختصاص داده است و گاهی رتبه طلاق و اعتیاد نیز جابه‌جا می‌شود و متأسفانه خشونت جزو خطرات اول اجتماع ما محسوب می‌شود.
وی بیان می‌کند: وقتی نهادهای دولتی و حتی خصوصی درگیر روزمرگی شوند و تنها به کسب درآمد و رفع نیازهای مادی خود بپردازند و حتی با ارباب‌رجوع رابطه خوبی نداشته باشند، جامعه به‌سمت رفتارهای ناشایستی مانند خشونت پیش می‌رود.
حسنی ادامه می‌دهد: در‌واقع خشونت نوعی احساس نابرابری است و عواملی مانند خشونت، اعتیاد، طلاق همه پیامد کاهش رفاقت، دوستی، ایثار، مسئولیت‌پذیری و...بوده که به‌صورت‌جدی به این موضوع که درحال ‌گسترش است توجه نمی‌شود.
این جامعه‌شناس در پایان می‌گوید: شرایط اجتماعی گوناگونی ازجمله بیکاری، نبود شادی و نشاط، تورم، خبرهای نگران‌کننده، کاهش احساس امنیت، نبود آموزش‌های لازم برای مهار خشم، پایین‌بودن آستانه‌ تحمل و برخوردهای نامناسب در خیابان از دلایل افزایش آمار خشونت و نزاع است.
مریم لاری

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس