نسخه پی دی اف

خطر از دست دادن بازار بزرگ افغانستان

در سال‌های اخیر به ویژه از سال ٢٠٠٣ تا ٢٠١۴ که شمار نیروهای خارجی حاضر در افغانستان افزایش داشته‌‌است، پول‌های زیادی به نیت بازسازی ویرانه‌ها وارد افغانستان شده اما آن‌طور که مؤسسه سیگار (مؤسسه ناظر بر هزینه‌کرد کمک‌های خارجی آمریکا) ارزیابی کرده‌است بسیاری از این پول‌ها به دلایل مختلف حیف و میل شده‌است. اما از این حجم پولی که وارد افغانستان شد، ایرانی‌ها کاملا بی‌نصیب بودند. به این دلیل که افغانستانی‌ها حساسیت بسیار زیادی داشتند کالایی را حتی اگر شده با چند برابر قیمت تهیه کنند اما از ایران نخرند. با خروج آمریکایی‌ها از افغانستان کمک‌های جهانی به افغانستان شکل دیگری به خود پیدا کرد.
اکنون اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها کمک‌های خود را بیشتر در حوزه همکاری‌های نظامی ارائه می‌دهند. مثلا آلمان‌ها نیروی پلیس و ارتش افغانستان را تکمیل می‌کنند. درکمال تأسف در این زمینه نیز ما در حد توان خود در افغانستان ظاهر نشدیم. شرکت‌های فنی مهندسی ما با وجود نیاز فراوان افغانستان به خدمات آن‌ها در بازسازی ویرانی‌های جنگ نتوانستند حضور جدی داشته باشند. با اینکه امنیت افغانستان مشکلات خودش را دارد ولی نتوانستیم توان ایرانی‌ها را در حوزه خدمات فنی مهندسی در افغانستان به نمایش‌بگذاریم. در حوزه صادرات کالا کار راحت‌تر بود. افغانستانی‌ها سال‌ها با تولیدات ما آشنا بودند و در دو سال گذشته شاهد رشد صادرات کالاهای ایرانی به افغانستان بودیم. اما همچنان سهم ما قابل افزایش است و باید تلاش بیشتری برای ایجاد توازن نسبی در واردات و صادرات با افغانستان داشته باشیم.
باید کمک کنیم تولیدات افغانستان بیش از گذشته وارد ایران شود. به‌تازگی این مسئله، یعنی بیشتر بودن صادرات ما به افغانستان در مقایسه با واردات ما از این کشور، باعث ایجاد حساسیت در دوستان افغانستانی شده که می‌تواند مشکل‌ساز شود. اکنون میزان صادرات ما به افغانستان در قیاس با وارداتی که از این کشور داریم، بسیار بیشتر است. افغانستانی‌ها اگرچه محصولات صادراتی محدودی دارند که عمدتا هم خشکبار و محصولات باغی هستند، ولی انتظار دارند درراستای واردات کالاهای آن‌ها به ایران تسهیلات بیشتری قائل شویم. البته موانع پیش‌روی صادرات کالاهای افغانستان به ایران، کمتر موانع تعرفه‌‌ای و بیشتر در حوزه بهداشت و سلامت است. ولی آن‌ها انتظار دارند این موانع کمتر شوند، حتی اگر شده درراستای آماده‌سازی محصولات صادراتی در داخل افعانستان به آن‌ها
کمک کنیم.
نکته‌ مهم و اساسی این است که ما بالقوه ظرفیت کار بسیار زیادی با افغانستان داریم. بالفعل شدن این ظرفیت منوط به این است که دستگاه‌های مرتبط با امور افغانستانی‌ها در داخل کشور نیز با این هدف همراه باشند و سعی کنند یک صدای واحد از آن‌ها شنیده شود و آن صدای احترام، همراهی و توانمندسازی دوستان افغانستانی باشد. گاهی این صدا را از بعضی دستگاه‌ها نمی‌شنویم.
متأسفانه در اداره گذرنامه و اقامت اتباع خارجی به دلیل محدودیت‌هایی مثل کمبود نیرو و امکانات، نارضایتی زیادی را در دوستان افغانستانی شاهد هستیم. هنوز بسیاری از عزیزان افغانستانی ساکن ایران که خیلی از آن‌ها از همین جا دارند کالاهای مورد نیاز خود را صادر می‌کنند و پروانه کار دارند، برای دریافت گواهینامه رانندگی با مشکلات زیادی مواجه هستند. این جنس رفتارها که در بعضی سازمان‌ها مشاهده می‌شود، باعث نگرانی و خروج افغانستانی‌ها از ایران می‌شود.
به دلیل همین رفتارها نتوانستیم بسیاری از سرمایه‌گذاران افغانستانی را جذب کنیم و بیشتر آن‌ها به امارات و آمریکا و اروپا رفتند. ما فرصت‌های زیادی را از دست
دادیم.
افغانستانی‌ها هم مثل هر ملت دیگری و شاید بیشتر از سایر ملت‌ها، غرور دارند و می‌خواهند غرورشان حفظ و به آن‌ها احترام گذاشته شود ولی متأسفانه خیلی وقت‌ها در این زمینه کوتاهی می‌شود و از نتایج منفی آن برای ما، از دست دادن تدریجی بازار بزرگ افغانستان است که بخش زیادی از هدف صادراتی ما را به ویژه در خراسان رضوی تشکیل می‌دهد.
*رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان
محمود سیادت*
itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس