نسخه پی دی اف

١۶ کانون گرد و غبار در خراسان رضوی وجود دارد؛ ریزگردها بیخ گوش استان

سارا رنگیان- ۴۵ درصد مساحت خراسان رضوی را عرصه‌های بیابانی در بر گرفته‌ و پنج میلیون و ۵۵٠ هزار هکتار از ١١ میلیون و ٧٠٠ هزار هکتار مساحت کل استان را بیابان‌ها تشکیل می‌دهند. بدون تردید این عرصه‌ها می‌توانند نقش مهمی در ایجاد پدیده گرد و غبار داشته باشند. در این میان خشکسالی هم مزید بر علت شده و بستر فرسایش بادی را فراهم کرده است. بیشترین گرد و غبار در نواحی شرق، غرب و جنوب خراسان رضوی است و بنابراین مشهد نیز در معرض گرد و غبار حاصل از این کانون‌هاست. در چنین وضعیتی، هوای نفس‌گیر خوزستان باید تجربه و هشداری برای مسئولان در راستای پیشگیری از فعالیت ریزگردها باشد تا حال و روز خراسان رضوی هم مانند خوزستان نشود. باید برنامه‌های مدون و مؤثری برای مدیریت کانون‌های گرد و غبار و پیشگیری از وقوع ریزگردها وجود داشته باشد و اعتبارات لازم در این زمینه نیز به موقع اختصاص یابد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی در گفت‌وگو با شهرآرا، با بیان اینکه پنج میلیون و ۵۵٠ هزار هکتار از ١١ میلیون و ٧٠٠ هزار هکتار مساحت کل استان را عرصه‌های بیابانی تشکیل داده‌اند، اظهار می‌کند: یک میلیون و ۵٧۶ هزار هکتار از اراضی استان، تحت فرسایش بادی و ٧۶٨ هزار هکتار آن را کانون‌های بحران گرد و غبار تشکیل می‌دهد.
علیرضا صحرایی با اشاره به سهم ۴۵ درصدی عرصه‌های بیابانی از مساحت کل استان ادامه می‌دهد: اقلیم‌های شکننده و تحت تأثیر بادهای ١٢٠ روزه سیستان در استان، منطقه خواف، تایباد و مه‌ولات را در برمی‌گیرد و تا سیستان ادامه دارد. ١۶ کانون نیز در نیشابور، سبزوار، کاشمر، بردسکن، بجستان، جغتای، خلیل‌آباد، گناباد، مه‌ولات، رشتخوار، تایباد، تربت‌جام و سرخس متمرکز شده است.وی می‌گوید: اقدامات مختلفی با هدف تثبیت کانون‌های گرد و غبار، در مناطق مسکونی، خطوط مواصلاتی و حفاظت از تأسیسات پالایشگاه سرخس انجام شده است.مدیرکل منابع طبیعی استان با اشاره به فعال بودن کانون‌های گرد و غبار استان در دهه‌های ۴٠ و ۵٠، بیان می‌کند: وضعیت کانون‌های گرد و غبار نسبت به گذشته بهبود پیدا کرده و تا امروز ۵٧٠ هزار هکتار از عرصه کانون‌های گرد و غبار را با ‌تاغ‌کاری مهار کرده‌ایم که خوشبختانه با این کار معضلی در زمینه ریزگردها نداریم. صحرایی با بیان اینکه در سال‌های گذشته، گناباد تنها شهری بود که کانون‌های گرد و غبار آن فعال شد، ادامه می‌دهد: سال گذشته فعال شدن بخش کوچکی از کانون‌های گناباد منجر به گرد و غبار پنج روزه شد، اما با اقدامات صورت‌گرفته در این زمینه مشکل مهار شد و امسال نیز در این خصوص گزارشی نداشتیم.وی می‌گوید: اقدامات پیشگیری از فعالیت کانون‌ها در مرحله برداشت صورت می‌گیرد که خوشبختانه با اجرای برنامه‌هایی در این خصوص، اکنون کانون فعالی که بتواند در خطوط مواصلاتی یا مناطق مسکونی استان اختلال ایجاد کند، نداریم.

تأثیر خشکسالی بر افزایش کانون‌ها
مدیرکل منابع طبیعی استان با بیان اینکه خشکسالی‌های اخیر در گسترش عرصه‌های بیابانی تأثیرگذار است، اظهار می‌کند: خشکسالی و اراضی رهاشده که به صورت دیم زیر کشت بوده، از مواردی است که در تشدید و گسترش کانون‌های گرد و غبار موثر است. صحرایی می‌گوید: مالچ‌پاشی و عملیات بیولوژیک از طریق کاشت گیاهان مقاوم شامل طاق، آتریپلکس و گونه‌های کویری که متناسب با وضعیت اقلیمی عرصه هستند، از اقداماتی است که در این خصوص انجام می‌شود.
وی با اشاره به تأمین بخشی از اعتبار پروژه‌های بیابان‌زدایی از بودجه اختصاص یافته برای تثبیت شن‌های روان، اظهار می‌کند: به دلیل کاهش اعتبار در سال‌های اخیر، به همکاری‌های مشترک روی آورده‌ایم و در این راستا از سال ٧۶ کار مشترکی را با آستان قدس در زمینه اقدامات پیشگیرانه برای سرخس و حفاظت از تجهیزات گاز و خطوط مواصلاتی آن آغاز کرده‌ایم. همچنین در این خصوص اقدامات دیگری با مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد انجام شده است.

کاهش اعتبارات کنترل کانون‌های بحرانی
وی کاهش اعتبارات در زمینه کانون‌های گرد و غبار و بیابان‌زدایی را طبیعی می‌داند و می‌گوید: در وضعیتی که هزینه اجرای عملیات، بنا به دلایل مختلف افزایش یافته، اعتبارات در این خصوص در نظر گرفته می‌شود، اما به صورت ١٠٠ درصدی تخصیص داده نمی‌شود. صحرایی تصریح می‌کند: برای مثال اعتبارات ملی طرح جامع مقابله با بیابان‌زایی استان در سال ٩٢ مبلغ دو میلیارد و ۶٨١ میلیون تومان بود که از این رقم ٣٨ درصد تخصیص یافت. همچنین امسال این رقم ١۶ میلیارد و ۶۴٣ میلیون تومان تعیین شد که تاکنون ٣۵ درصد آن تخصیص یافته است.صحرایی اظهار می‌کند: خراسان رضوی در حاشیه کویر مرکزی قرار دارد و رخساره بیابانی ما پنج میلیون هکتار است و شهرهایی مانند مشهد، نیشابور و تربت‌حیدریه در حاشیه کویر هستند. در نتیجه کانون‌های فعال، کل استان را نیز تحت تأثیر قرار داده است. وی با اشاره به لزوم توجه ویژه به معضل ریزگردها، می‌گوید: در صورت وجود اعتبارات به اندازه‌ای که بتوانیم عملیات احیا را متناسب با افزایش سطح کانون‌ها افزایش دهیم، جای نگرانی نخواهد بود. صحرایی در خصوص تأثیرات کانون‌های گرد و غبار در آلودگی هوای مشهد می‌گوید: کانون‌های گرد و غبار سهم آنچنانی در آلودگی هوای مشهد ندارند. همچنین در راستای کاهش تأثیرگذاری، سعی می‌کنیم از فعال‌شدن کانون‌ها جلوگیری کنیم.
وی با اشاره به اجرای ٢١ طرح در دست اجرا در زمینه مدیریت جنگل‌های دست‌کاشت بیابانی در استان، اظهار می‌کند: علاوه بر این، مطالعات اجرایی ۴٣ طرح در مساحت یک میلیون و ۵٧۶ هزار و ۶١٣ هکتار که تحت تأثیر فرسایش بادی قرار دارد، انجام شده و متناسب با اعتبارات نیز در حال اجراست.

١۶ کانون بحران گرد و غبار در استان
معاون پایش و نظارت اداره کل حفاظت محیط زیست استان نیز در گفت‌وگو با شهرآرا می‌گوید: اکنون ١۶ کانون بحران گرد و غبار در استان وجود دارد که نیازمند مدیریت است.محمد عرفانی ادامه می‌دهد: کانون‌های بحران ریزگرد داخلی و کشورهای همسایه شمالی و شرقی، از عوامل موثر در بروز پدیده گرد و غبار و آلودگی هوای کلانشهر مشهد است. وی اضافه می‌کند: منطقه کویری قره‌قوم در ترکمنستان و نیز بخش‌هایی از افغانستان به عنوان دو کانون گرد و غبار دیگر در همسایگی خراسان رضوی وجود دارد که شهرهای مشهد و سرخس را تحت تأثیر جدی قرار می‌دهند.
معاون پایش و نظارت اداره کل حفاظت محیط زیست استان می‌گوید: سازمان‌های متولی باید نسبت به مدیریت کانون‌های گرد و غبار داخلی در استان اقدام و از گسترش روزافزون این کانون‌ها جلوگیری کنند. به گفته عرفانی بیابان‌زدایی یکی از اقدامات موثر در جلوگیری از افزایش میزان ریزگردها و آلودگی هواست.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس