نسخه پی دی اف

ریز و درشت دشواری کار سپیدپوشان ؛ رئیس هیئت‌مدیره نظام پرستاری مشهد از مشکلات پرستاران می‌گوید

سمیرا شاهیان
سپیدپوشان به همان اندازه‌ که نجات‌بخش دیگران هستند، در خیلی از تنگناها و فشارهای کاری خودشان هم نیازمند نجات هستند. قطعا نجات آن‌ها جز با رفع مشکلات ساختاری، تعرفه، ساعات کاری، نواقص قانونی و همراهی مجریان حوزه بهداشت و درمان امکان‌پذیر نیست. به‌مناسبت فرا‌رسیدن روز پرستار برای پیگیری مشکلات پرستاران پای صحبت دکتر سید‌رضا مظلوم، رئیس هیئت‌مدیره نظام پرستاری مشهد، نشسته‌ایم که مشروح آن را می‌خوانید.
باتوجه‌به مشکلاتی که در بیمارستان‌ها شاهد هستیم و صحبت‌های پرستاران، به نظر می‌رسد شکاف عمیقی بین شرایط کاری موجود پرستاران ایران با استانداردهای جهانی برای این شغل داریم. وضعیت فعلی پرستاران در مقایسه با استانداردهای کشور چطور است؟
بله، همین‌طور است. در استاندارد کشوری وزارت بهداشت به‌ازای هر تخت، ١.٨ ‌‌پرستار نیاز است، درحالی‌که در موقعیت کنونی به‌ازای هر تخت فقط بین ٠.٩ تا یک نفر خدمات‌رسانی می‌کنند که این آمار نشان می‌دهد حدود ١۴٠هزار پرستار شاغل، کم داریم. همچنین در استانداردهای کشوری به‌ازای هر تخت، دست‌کم ٣پرستار در‌نظر گرفته‌‌اند، یعنی استانداردهای جهانی تقریبا ٢.۵برابر استانداردهای وزارت بهداشت در ایران است.
دلیل تفاوت استانداردهای کشور ما با دنیا در شغل پرستاری چیست؟
این تعدادی که بنده عرض کردم، مربوط‌به تعداد پایه پرستاران و آن هم مربوط‌به منطقه کشورهای اطراف خودمان است؛ در‌حالی‌که در عرض وسیعی از کشورها این آمار برای هر تخت به ٧پرستار هم می‌رسد. آن‌ها معتقد‌ند زمینه کار پرستاران، محدود به بیمارستان نیست، بلکه برای پیشگیری از بیماری در افراد سالم و همچنین بازتوانی بیمارانی که مرخص می‌شوند، خدمت ارائه می‌شود. پس پرستار علاوه‌بر بیمارستان‌ها در سطح جامعه هم خدمت ارائه می‌‌کند.
با این تعداد کمبود پرستار که اشاره کردید، چرا فارغ‌التحصیلان این رشته دانشگاهی به‌ویژه آقایان جذب بازار کار نمی‌شوند؟
فارغ‌التحصیلان پرستاری جذب می‌شوند، ولی میزان جذب در مقایسه با بازنشستگانی که محل کار را ترک می‌کنند، به‌ویژه در موقعیتی که تخت‌های بیمارستانی در‌حال افزایش است، کافی نیست. از‌طرفی از حدود ١۴٠هزار پرستاری که شاغل هستند در هر سال، یک‌سی‌‌ام، یعنی ۵ تا ۶هزار پرستار بازنشسته می‌شوند.
اما به‌جای بازنشستگان، فارغ ‌التحصیلانی داریم. تعداد فارغ‌التحصیلان چقدر است؟
تقریبا هرسال به تعداد ١٠هزار دانشجوی پرستاری، فارغ‌التحصیل می‌شوند که اگر همه آن‌ها هم جذب کار شوند، کمبود نیروی پرستار بیمارستان‌ها جبران نخواهد شد.
اگر همین تعداد فارغ‌التحصیل جذب بازار کار شوند، وضع از حالا بهتر خواهد شد. مانع چیست؟
متأسفانه به‌دلیل وضع برخی قوانین که متناسب با نیاز شغل پرستاری نیست، امکان جذب پرستار در خیلی از مناطق کشور وجود ندارد، به‌طوری‌که اداره امور استخدامی و اداری کشوری، مجوز کافی برای جذب پرستاران در بیمارستان‌ها را نمی‌دهد. بیمارستان‌ها نیز مجبورند در نوبت‌های اضافه از پرستارهای فعلی استفاده کنند.
پرستاران در بیمارستان های دولتی تا ٢٠٠ساعت اضافه‌کاری دارند و در دو نوبت کار می‌کنند. برای ضایع‌نشدن حقوق پرستاران چه باید کرد؟
تأیید می‌کنم کار پرستاری دقت و حساسیت می‌خواهد. به همین دلیل در خیلی از کشورهای دنیا اضافه‌کاری در شغل پرستاری وجود ندارد یا به ساعت‌های خیلی کم بسنده می‌شود؛ چون می‌گویند پرستار دقتش کم و درصد خطایش زیاد می‌شود.
با‌توجه‌به صحبت‌های شما، موضوعاتی مثل طلاق به‌ویژه در پرستاران خانم و آن‌هایی که در نوبت شب کار می‌کنند و خودکشی ناشی از سختی کار که به گوش می‌رسد، صحیح است؟
خودکشی در کشور ما وجود دارد و درصد آن در بین پرستاران را باید با جمعیت شاغلان این حرفه مقایسه کرد. موضوعی که ما شاهدش هستیم، صدمه‌های عاطفی و روانی ناشی از کار است. اما آمار موجود، مؤید سندرم مرگ ناگهانی یا مرگ بدون علت در بین پرستاران است. گزارش‌هایی داریم از پرستارانی که سن زیادی هم ندارند، ولی در فاصله کمی بعد‌از شیفت کاری‌شان و بدون علت مشخص یا بیماری زمینه‌ای فوت شده‌اند.
در‌کنار این آمار، وقتی سنوات کاری پرستاران از ١۵سال عبور می‌کند، دچار درد کمر و مشکلات اسکلتی و درگیر بیماری‌های قلبی و دیابت می‌شوند که آمار آن در پرستاران در مقایسه با بقیه مشاغل سخت در داخل و خارج بیشتر است. همچنین اختلالات خواب در پرستارانی که سابقه کار بیشتر دارند، شایع‌تر است.
قانونی به نام «ارتقای بهره‌وری» داریم. این قانون اجرا می‌شود؟
خیر، در این قانون به‌صراحت ذکر شده است پرستاران در ماه فقط می‌توانند ٨٠ساعت اضافه کار داشته باشند، ولی به‌خاطر کمبود نیرویی که عرض کردم خیلی از بیمارستان‌ها بیش‌از ٨٠ساعت هم از پرستاران اضافه‌کار می‌خواهند که این کار نه برای پرستاران مفید است و نه برای مردم.
یعنی اجبار در اضافه‌کاری را تأیید می‌کنید؟
بله، در بخش‌های بیمارستانی به‌دلیل کمبودی که وجود دارد، مسئولان مربوطه مجبور‌ند پرستاران را موظف به ارائه خدمت در نوبت اضافه کنند؛ در‌حالی‌که این موضوع هم بر‌اساس قوانین کشوری ما یعنی همان قانون ارتقای بهره‌وری که تأکید می‌کند پرستار می‌تواند حداکثر ٨٠ساعت اضافه کار کند و هم با استانداردهای جهانی که تصریح می‌کند پرستاری شغل سخت و پر‌اضطرابی است، تعارض دارد.
با همه این توضیحات، در‌عین خستگی، ارائه درمان با کیفیت کمتری انجام می‌شود و نارضایتی مراجعان را به‌دنبال دارد. برای رفع این مشکلات چه تمهیدی اندیشیده‌اید؟
پیشنهاد ما این است که در‌ازای ٣پرستاری که بازنشسته می‌شوند، یک نفر استخدام شود، اما به‌دلیل جلوگیری از گسترش کارهای دولتی مانع می‌شوند. معتقد هستیم در حوزه پرستاری با‌توجه‌به اینکه کمبود نیرو شدید است، این قانون نباید اجرا شود و در پرستاری باید قانونی ویژه داشته باشیم. اولا پیشنهاد ما این است که قانون خاص درباره جذب پرستار در سیستم دولتی باشد؛ اگر قرار است دولت در این حوزه بزرگ نشود، نباید بیمارستان‌های دولتی هم توسعه پیدا کنند. با‌توجه‌به سیاست‌های دولت در‌زمینه کمک‌رسانی به مردم محروم و ارائه خدمات ارزان‌قیمت به مردم، شدنی نیست. در حال حاضر، در بعضی شهرستان‌ها حتی پرستارانی که باید پس‌از فارغ‌التحصیلی انجام وظیفه کنند در نوبت‌های ۶ماه یا یک سال
می‌مانند.
در حال حاضر پرداختی به پرستاران خاص مثل بیماران قرنطینه‌ای و روانی به چه صورت است؟
از نظر حقوق پایه و مزایا مثل سایر پرستاران است، ولی برای این گروه خاص از پرستاران، قانون فوق‌العاده شغلی را تصویب کرده‌اند.
با اینکه این قانون چند سال قبل مصوب شد، از سال گذشته اجرای آن آغاز شده است که براساس آن، مبلغی بین ٣٠٠ تا ۵٠٠هزار تومان به حقوق پرستاران خاص اضافه می‌شود.
درزمینه سختی کار چطور؛ قانون برای پرستاران اجرا می‌شود؟
خیر، در حوزه دانشگاه علوم پزشکی اجرا نمی‌شود. با‌توجه‌به این قانون، خانم‌ها بعد‌از ٢٠سال و آقایان بعد از ٢۵سال باید بازنشسته شوند. اما قانون مرخصی اجرا می‌شود؛ یعنی تعداد روزهای مرخصی برای مشاغل سخت بین ٢ تا ٣ماه است. همچنین مبلغی به ضریب حقوقی‌شان باید افزایش پیدا کند که مجبور نشوند کار اضافه‌ای انجام بدهند تا زندگی‌شان تأمین شود. ولی عملا چون مجبور‌ند برای گذران زندگی بیشتر کار کنند، صحبت شما برای ٢٠٠ساعت اضافه‌کاری پرستاران را تأیید می‌کنم. این تعداد ساعت نشان می‌دهد افراد از مرخصی‌شان استفاده
نکرده‌اند. ﷯
itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس