نسخه پی دی اف

معمای نفت، از رونق تا رکود

علیرضا وفایی‌نیا | احتمالا شما هم در میان خبرهای این روزها، از حال و روز اسفبار مردم ونزوئلا چیزهایی شنیده‌اید. ونزوئلا پنجمین صادرکننده بزرگ نفت در دنیاست، اما مردمانش در خیلی موارد حتی درآمد کافی برای سیر کردن شکم خود و خانواده‌شان را هم ندارند. به راستی نفت را باید طلای سیاه نامید یا بلای سیاه؟ چرا مردمان زیادی در عین حال که بر روی میلیاردها بشکه نفت نشسته‌اند، این‌قدر فقیرند؟ این‌ها سؤال‌هایی است که خیلی از اقتصاددان‌ها و همچنین ساکنان کشورهای صادرکننده نفت از خود پرسیده‌اند.
کتاب «معمای فراوانی» نگاهی دارد به زوایای مختلف دولت‌های نفتی و اینکه چرا دولت‌های صادرکننده نفت مثل ونزوئلا، ایران، نیجریه و الجزایر که تفاوت‌های زیادی با هم دارند، در خلال دوران پس از رونق عظیم نفتی دهه ١٩٧٠ میلادی، مسیرهای توسعه مشترکی را انتخاب کردند و گرفتار نتایج ناامید‌کننده یکسانی شدند. نویسنده به توضیح عوامل چندلایه اقتصادی و سیاسی می‌پردازد که ماهیت دولت در کشورهای صادرکننده نفت را تعیین می‌کند و نیز توضیح می‌دهد چرا رونق‌های نفتی، حکومت‌های این کشورها را بی‌ثبات کرده است.
این کتاب نشان می‌دهد چگونه با ورود سیل‌آسای درآمدهای نفتی به اقتصاد کشورهای صادرکننده نفت، حوزه اختیارات و تعهدات دولت گسترش می‌یابد، اما در عین حال اقتدار نهادهای قانونی آن تضعیف می‌شود. وابستگی به نفت آن‌ها را به سمت تمرکز‌گرایی شدید قدرت سیاسی و نظام اداری آشفته و نامنسجم هدایت می‌کند. نویسنده مهم‌ترین ویژگی دولت‌های نفتی را در قوانینی جست‌وجو می‌کند که حق بهره‌برداری از منابع را به دولت اعطا می‌‌کند رانت عظیمی که بسیار بیشتر از سود به دست آمده در بخش خصوصی است و باعث از بین رفتن توان رقابت بخش خصوصی با دولت می‌شود. کتاب با یک پیشگویی در دهه ٧٠ میلادی آغاز می‌شود. «تری لین کارل» دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه استانفورد در آن سال‌ها به ونزوئلا رفت تا پژوهشی درباره تاریخچه تشکیل اوپک بنویسد. اما «خوان پابلو آلفونسو» بنیانگذار سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در دیداری که با لین کارل داشت به او گفت «به جای بررسی تاریخچه اوپک، بررسی کن که نفت با ونزوئلا چه می‌کند. ١٠سال بعد، ٢٠سال بعد، خواهید دید که نفت ویرانی و بیچارگی برای ما به ارمغان می‌آورد». «معمای فراوانی» را نشر نی در ۴٣٢ صفحه و با قیمت ۴٠هزار تومان منتشر کرده است. خیلی از مسائل بررسی شده در این کتاب برای کشور ما نیز مصداق دارد و در نزدیکی روز ملی شدن صنعت نفت خواندن آن خالی از لطف نیست.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس