روزنامه مردم مشهد ، شهرآرا
نسخه پی دی اف

امام و حقوق شهروندی

﷯امروزه اغلب افراد در محیط‌های شهری زندگی می‌کنند و آنچه مسلم است این است که در فضای زندگی شهری رفع نیازها از طریق تعاملات متقابل افراد با یکدیگر اتفاق می‌افتد. لذا آنچه در روند این نوع زندگی ضروری به نظر می‌رسد، قاعده‌مند کردن روابط افراد در جامعه‌ شهری برای جلوگیری از هرج‌ومرج و بی‌ثباتی در جامعه است که در این راستا حقوق شهروندی از جایگاه مهمی برخوردار است.
امام خمینی (ره) توجه ویژه و خاصی به موضوع حقوق شهروندی داشت اما در واقع این موضوع یکی از مسائلی است که به اندازه کافی مورد توجه جدی قرار نگرفته است و به نظر می‌رسد جای بحث فراوان دارد. توجه امام به حقوق شهروندی است که به طور ویژه در فرمان هشت ماده‌ای ایشان تبلور یافته است و به نظر می‌رسد سنگ بنای قوانین و آیین‌نامه‌های بعدی در این راستاست. همین موضوع نگارنده را بر آن داشت که با مبنا قرار دادن فرمان مذکور و نحو مقایسه‌ای به تبیین این مطلب بپردازد.
برای شروع این مبحث لازم است به اجمال مهم‌ترین گام‌هایی که بعد از فرمان مذکور -و به نحو زیادی به تأسی از این فرمان- به تصویب رسیده است، در چند بند مورد اشاره قرار گیرد:
١ - آیین‌نامه حفظ حقوق شهروندی مصوب ١٣٨٠/۶/٢٧ ریاست وقت قوه قضائیه که به دلیل دغدغه آیت‌ا... هاشمی شاهرودی درباره حفظ حقوق شهروندی در دستگاه قضایی و بر بنای اصل ١۵۶ قانون اساسی به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید.
٢ - قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب ١٣٨٣/٢/١۵ مجلس شورای اسلامی که تا حد زیادی همان آیین‌نامه رئیس وقت قوه قضائیه است که شکل قانونی به خود گرفته است.
٣ - قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ١٣٩٢ با اصلاحات سال ١٣٩۴ که از سال ١٣٩۴ اجرایی گردید و در مقایسه با اسلاف خود، توجه ویژه‌ای به مباحث حقوق شهروندی در روند دادرسی‌های کیفری داشته است.
۴ - و نهایتا در آخرین گام در این راستا تدوین منشور حقوق شهروندی توسط ریاست جمهوری در آذر‌ماه ١٣٩۵ است که به نحوی بسیار جامع و مفصل و از زوایای مختلف به حقوق شهروندی پرداخته است.
موضوع حقوق شهروندی از دیگاه امام‌خمینی (ره) موضوع جامع و البته مهمی است که ان‌شاء‌ا... همان‌طور که اشاره شد در یادداشت‌های بعدی بندهای فرمان هشت‌ماده‌ای مذکور به نحو مقایسه‌ای با سایر ضوابط موجود مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت.
رسول مقصود‌پور
عضو هیئت علمی گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی مشهد

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس