نسخه پی دی اف

ملاحظات مطالبه‌گری شهروندان

مطالبه‌گری شهروندان امری مطلوب و مفید است؛ به این معنی که آنان دربرابر حقوق خود حساس باشند و در پی دریافت و احقاق آن‌ برآیند. ازسوی دیگر شهروندان دربرابر تصمیم‌ها و عملکرد مسئولان نیز واکنش نشان دهند و این تصمیم‌ها مطالبه‌گری شهروندان امری مطلوب و مفید است؛ به این معنی که آنان دربرابر حقوق خود حساس باشند و در پی دریافت و احقاق آن‌ برآیند. ازسوی دیگر شهروندان دربرابر تصمیم‌ها و عملکرد مسئولان نیز واکنش نشان دهند و این تصمیم‌ها را نقد کنند. این امر موجب می‌شود که مسئولان بدانند چشمان تیزبین و نقاد شهروندان همواره شاهد فعالیت‌های آنان است و باید درمقابل نقدها مسئولانه پاسخ‌گو باشند. خوشبختانه به لطف رسانه‌های واقعی و مجازی، بازار مطالبه‌گری و نقد داغ است؛ به این معنی که درمقابل آنچه در حوزه اقتصاد و سیاست و فرهنگ ما می‌گذرد، نقدهای بسیار متنوع و متکثری منتشر می‌شود. چه به‌صورت فایل‌های ویدئویی و صوتی و چه به شکل نوشتار اما در این میان به نظر می‌رسد از دو نکته غفلت شده است که می‌تواند به‌ فایده اصل موضوع آسیب برساند.
اول اینکه عموم ما فقط منتشرکننده آنچه می‌شنویم و می‌خوانیم، هستیم. کمتر به همین نقدها منتقدانه نگاه می‌کنیم و در پی بررسی درستی ادعاها برمی‌آییم؛ به‌خصوص اگر نقدی داغ و فریادگونه باشد، سریع‌تر آن‌ را برای دوستان و گروه‌هایی که در آن‌ عضو هستیم، می‌فرستیم که ببینید چه بر سر مملکت ما می‌رود و پشت این قضایا چیست. حرف این است که قبل از ارسال محتوا به دوستان در درستی آن بیندیشیم و حتی یک جست‌وجوی ساده در اینترنت برای بررسی ادعاها بکنیم. شاید بتوان گفت بیشتر ما فقط خواننده و ارسال‌کننده هستیم. به نظر می‌رسد در این بازار داغِ تنوعِ نقدها بهتر است کمی شکاکانه و بازاندیشانه به آنچه به دستمان می‌رسد، بیندیشیم.
نکته دوم اینکه مطالبه‌ نقد از همه مسئولان کاری پسندیده است اما مطالبه از خودمان هم پسندیده است. هرکدام از ما در این جامعه مسئولیتی بر دوش داریم و در هر شغل و موقعیتی که باشیم، دربرابر دیگران هم مسئول هستیم. واقعا چه میزان از خودمان مطالبه می‌کنیم؟ این حرف اصلا به معنی نفی نقد و مطالبه از مسئولان نیست، بلکه همان‌طور که گفته شد، این امر نیاز یک جامعه سالم است ولی به این میزان نباید اکتفا کرد. ما عملکرد خودمان را به‌عنوان مسئول هم باید نقد کنیم. یک مشاهده ساده نشان می‌دهد که بسیاری از ما در این زمینه چندان فعال نیستیم. اگر فروشنده هستیم، مسئولیم درمقابل خریدار. اگر خریدار هستیم، مسئولیم درمقابل فروشنده. اگر معلم هستیم، درمقابل دانشجو و دانش‌آموز مسئولیم و اگر محصلیم، باید به حقوق معلم احترام بگذاریم، بنابراین چه خوب است درمیان انبوه نقدهایی که از دیگران می‌کنیم و می‌خوانیم، بخشی را هم به‌ نقد خودمان اختصاص دهیم.
بدون شک جامعه‌ای می‌تواند پیشرفت کند که شهروندان آن، پیش از ناظر بیرونی، به کار خود نظارت کنند و به کیفیت و اصالت خدمتی که به دیگران می‌رسانند، اهمیت بدهند. مشکلات اقتصادی و فرهنگی فراوانی که امروز جامعه ما با آن درگیر است، متأثر از تصمیم‌های کلان و نیز فعالیت‌های خُرد مردم عادی است؛ به همین علت همان‌قدر که به اصلاح بیرون اهمیت می‌دهیم، به اصلاح درون هم باید اهمیت بدهیم. تمام مثال‌هایی که از رفتارهای مسئولانه شهروندان دیگر کشورها یا هم‌وطنان خودمان در مقاطع خاص می‌شنویم، به این علت است که از خود بخواهیم مسئولانه‌تر عمل کنیم. این‌چنین نه‌تنها کیفیت خدمات و کالاها در جامعه‌مان افزایش می‌یابد، بلکه خودمان هم احساس بهتری درباره زندگی و شخصیت خود خواهیم
داشت.
حمدرضا اصغرپور ماسوله
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی
itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس